Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam đã có cuộc trao đổi với VietNamNet về cuộc đời và sự nghiệp của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu.
Biểu tượng của tinh thần quyết tử
Dưới góc nhìn của nhà nghiên cứu lịch sử quân sự, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu nhận định cuộc đời và sự nghiệp của Đại tá La Văn Cầu là hiện tượng tiêu biểu của lịch sử chiến tranh cách mạng Việt Nam, kết tinh cao đẹp giữa chủ nghĩa anh hùng, bản lĩnh chính trị và phẩm chất con người Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh.
Trước hết, La Văn Cầu là biểu tượng đặc sắc của tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, khi tham gia chiến đấu tại cứ điểm Đông Khê, dù bị thương nặng, cánh tay gần đứt lìa, ông vẫn đề nghị đồng đội chặt đứt cánh tay bị thương để tiếp tục chỉ huy Tổ bộc phá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Hành động ấy không chỉ thể hiện ý chí chiến đấu phi thường mà còn phản ánh giá trị cao nhất của quân nhân cách mạng: Đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhiệm vụ lên trên sự sống của bản thân.
Nhân tố con người quyết định thắng lợi
Thứ hai, cuộc đời của ông là minh chứng sinh động cho nhân tố con người giữ vai trò quyết định trong chiến tranh. Trong điều kiện vũ khí, trang bị còn thiếu thốn, chính lòng yêu nước, ý chí chiến đấu và tinh thần dám hy sinh đã tạo nên sức mạnh chiến thắng của quân đội ta. Hình tượng La Văn Cầu vì vậy không chỉ thuộc về một trận đánh hay một thời kỳ lịch sử, mà đã trở thành giá trị bền vững của nghệ thuật quân sự Việt Nam.
Thứ ba, sau chiến tranh, ông tiếp tục là tấm gương mẫu mực của người cán bộ quân đội. Trên cương vị công tác cũng như trong cuộc sống đời thường, ông luôn giữ gìn phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”, khiêm tốn, giản dị, trung thành với Tổ quốc, với Đảng, tận tụy với nhân dân. Điều đó cho thấy giá trị của người anh hùng không chỉ được đo bằng chiến công mà còn được khẳng định bằng nhân cách và sự cống hiến suốt đời.
Đức tính giản dị và bài học cho thế hệ trẻ
Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu cho biết, Đại tá La Văn Cầu không chỉ được nhân dân biết đến bởi chiến công đặc biệt trong Chiến dịch Biên giới năm 1950 mà còn bởi nhân cách lớn của một người anh hùng suốt đời sống giản dị, khiêm nhường và tận tụy. Chính đức tính ấy đã làm cho tên tuổi của ông vượt ra ngoài ý nghĩa của một chiến công quân sự để trở thành một giá trị văn hóa và đạo đức sâu sắc.
Điều đáng trân trọng ở La Văn Cầu là dù được Bác Hồ trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, từng được cả nước và bạn bè quốc tế ngưỡng mộ, ông chưa bao giờ xem chiến công của mình là công lao cá nhân. Ông luôn khẳng định chiến thắng là thành quả của tập thể, của đồng đội và của nhân dân. Sự khiêm nhường ấy phản ánh phẩm chất đặc trưng của “Bộ đội Cụ Hồ”: Lập công nhưng không kể công, cống hiến nhưng không đòi hỏi hưởng thụ và sự ghi nhận.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, tấm gương của ông để lại nhiều bài học sâu sắc. Trước hết, bài học về lý tưởng sống. Thanh niên cần biết sống vì những giá trị lớn lao của đất nước, cộng đồng và trách nhiệm xã hội, thay vì chỉ theo đuổi lợi ích cá nhân. Thứ hai, bài học về sự khiêm tốn. Trong thời đại mạng xã hội, khi nhiều người dễ bị cuốn vào sự nổi tiếng và khẳng định bản thân, La Văn Cầu cho thấy giá trị đích thực của con người không nằm ở sự tung hô mà ở những cống hiến âm thầm và bền bỉ. Thứ ba, bài học về ý chí vượt khó. Từ một chàng thanh niên gia đình nông dân nghèo, một chiến sĩ dân tộc thiểu số, điều kiện học tập và cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, ông đã trở thành người anh hùng của dân tộc bằng nghị lực, lòng yêu nước và tinh thần dám hy sinh.
“Thế hệ vàng” và di sản cần phát huy
Sự ra đi của Đại tá La Văn Cầu khép lại một cuộc đời anh hùng, nhưng đồng thời cũng nhắc chúng ta về một thực tế đầy xúc động: Những con người thuộc thế hệ kháng chiến đang ngày càng ít đi. Họ là “thế hệ vàng”, “thế hệ kim cương” của dân tộc, lớp người được tôi luyện trong chiến tranh, trưởng thành giữa gian khổ, hy sinh và cống hiến.
Thế hệ ấy đã đi qua đói nghèo, bom đạn và cái chết bằng một niềm tin sắt đá vào độc lập dân tộc. Họ chiến đấu trong điều kiện thiếu thốn về vũ khí, trang bị, hậu cần nhưng lại sở hữu sức mạnh tinh thần vô cùng to lớn. Những con người như La Văn Cầu, với ý chí, tinh thần “người trước, súng sau”, sẵn sàng hy sinh một phần thân thể để hoàn thành nhiệm vụ, đã làm nên những chiến thắng tưởng như không thể.
Ngày nay, đất nước không còn chiến tranh nhưng đang đứng trước nhiều thách thức mới của hội nhập, cạnh tranh và chuyển đổi số. Vì vậy, phát huy di sản của ông cha không phải là lặp lại hoàn cảnh lịch sử, mà là kế thừa tinh thần và bản lĩnh của họ trong điều kiện mới. Đó là khơi dậy khát vọng cống hiến trong mỗi người trẻ; là nuôi dưỡng tinh thần vượt khó, ý chí tự lực, tự cường; là tinh thần và quyết tâm dám đổi mới, dám sáng tạo và dám chịu trách nhiệm trước công việc của mình.
Kỷ niệm sâu sắc với người anh hùng
Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu chia sẻ kỷ niệm đặc biệt khi gặp Đại tá La Văn Cầu vào năm 2020, trong quá trình chuẩn bị cho Hội thảo khoa học kỷ niệm 70 năm Chiến dịch Biên Giới - Thu Đông 1950. Ông nhớ lại: “Ấn tượng đầu tiên về ông không phải là một người anh hùng lừng danh với chiến công đã đi vào lịch sử, mà là hình ảnh một người lính già giản dị, gần gũi và chân thành.”
Điều khiến Thiếu tướng xúc động nhất là câu nói rất giản dị của ông: “Mình còn sống trở về là may mắn hơn nhiều đồng đội khác”. Trong suy nghĩ của ông, chiến công không thuộc về cá nhân mà thuộc về đồng đội và tập thể, thuộc về nhân dân và đất nước. Sự khiêm nhường ấy càng làm cho tầm vóc của người anh hùng trở nên lớn lao hơn.
Trong buổi gặp gỡ, ông không nói nhiều về chiến tranh mà nhấn mạnh trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Ông căn dặn cán bộ, chiến sĩ và thanh niên phải học tập tốt, rèn luyện tốt, yêu nước bằng những việc làm cụ thể và luôn đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên lợi ích cá nhân. Những lời nói mộc mạc ấy không mang tính giáo huấn mà xuất phát từ trải nghiệm của một người đã đi qua chiến tranh, đã chứng kiến sự hy sinh của biết bao đồng đội.
Thông tin về lễ tang: Lễ tang Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân La Văn Cầu được tổ chức vào ngày 30/6 tại nhà tang lễ Bộ Quốc phòng, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Ông từ trần ngày 24/6.
