Người có trí tuệ cảm xúc (EQ) cao hiểu rằng không phải lời nhờ vả nào cũng nên nhận, không phải sự giúp đỡ nào cũng mang lại kết quả tích cực. Trong khi đó, người EQ thấp lại dễ mắc phải 3 sai lầm dưới đây, theo bài viết của tác giả Tú Lỗi trên nền tảng Toutiao (Trung Quốc).
1. Cố gắng giúp những người đã quen dựa dẫm
Nhiều người cho rằng nếu ai đó gặp khó khăn thì nên giúp đỡ. Tuy nhiên, theo thời gian, cần phân biệt giữa người gặp biến cố tạm thời và người hình thành thói quen sống dựa vào người khác. Câu nói: “Hãy giúp người đang nguy cấp, nhưng đừng nuôi dưỡng sự lười biếng” là lời nhắc nhở sâu sắc.
Ban đầu, sự hỗ trợ có thể cần thiết. Nhưng nếu người đó không có ý chí thay đổi, không muốn tự đứng vững, sự giúp đỡ kéo dài sẽ vô tình biến thành nuông chiều. Khó khăn không đáng sợ bằng việc đánh mất động lực vươn lên. Khi một người xem sự giúp đỡ là điều hiển nhiên, họ sẽ dần mất đi tinh thần tự lập. Lúc đó, dù cho đi bao nhiêu cũng không bao giờ là đủ.
2. Đưa ra quyết định thay cho cuộc đời người khác
Bài học quan trọng: đừng sống thay cuộc đời của bất kỳ ai. Khi ai đó xin lời khuyên, trước đây nhiều người thường đưa ra câu trả lời dứt khoát. Nhưng điều phù hợp với mình chưa chắc phù hợp với người khác.
Một blogger kể: người bạn sau khi thi trượt cao học đã tìm đến anh xin lời khuyên. Vì cho rằng bạn nên mở rộng cơ hội nghề nghiệp, blogger khuyên anh học thêm kỹ năng khác ngoài chuyên ngành âm nhạc. Không ngờ, lời khuyên ấy khiến người bạn nổi giận, cho rằng mình bị coi thường năng lực nghệ thuật, và cuối cùng hai người chấm dứt tình bạn.
Mỗi người có xuất phát điểm, hoàn cảnh, giá trị sống và mục tiêu khác nhau. Không ai đủ khả năng biết lựa chọn nào là tốt nhất cho cuộc đời người khác. Khi cần lời khuyên, có thể chia sẻ góc nhìn, phân tích ưu và nhược điểm, nhưng không nên quyết định thay họ. Nếu lựa chọn đúng, chưa chắc được ghi nhận; nếu sai, rất có thể phải gánh trách nhiệm.
3. Cố làm “người hùng” bằng cách nhận mọi lời nhờ vả
Nhiều người từng nghĩ từ chối là điều khó khăn. Chỉ cần người quen nhờ, họ đều cố gắng nhận lời, ngay cả khi bản thân đang mệt hoặc không đủ khả năng. Tuy nhiên, giúp đỡ không đồng nghĩa với hy sinh chính mình.
Một người đàn ông họ Trần chia sẻ: trước đây anh chưa từng từ chối lời nhờ vả của người thân. Một lần, vài người họ hàng rủ đi du lịch nhưng không ai biết lái xe, họ nhờ anh làm tài xế. Dù sức khỏe không tốt, anh vẫn miễn cưỡng đồng ý vì ngại từ chối. Trong suốt 2 tuần, anh vừa lái xe, vừa lo lịch trình, ăn ở cho cả đoàn. Chuyến đi kết thúc, mọi người vui vẻ, còn anh kiệt sức và mắc bệnh nặng. Bác sĩ cho biết nếu không làm việc quá sức, tình trạng đó hoàn toàn có thể tránh được.
Lòng tốt cần được đặt trong giới hạn của khả năng. Nếu không đủ thời gian, sức khỏe hay năng lực, việc thẳng thắn từ chối đôi khi lại là lựa chọn có trách nhiệm hơn. Điều này bảo vệ bản thân và giúp người khác tìm được phương án phù hợp. Nói “không” không phải là ích kỷ, mà là cách để những lần nói “có” thực sự mang lại giá trị.
Kết luận
Giúp đỡ người khác là điều đẹp đẽ, nhưng lòng tốt không nên đồng nghĩa với việc chấp nhận mọi yêu cầu hay hy sinh bản thân vô điều kiện. Người có EQ cao không lạnh lùng, cũng không vô cảm. Họ hiểu rằng giúp đỡ đúng cách quan trọng hơn giúp đỡ bằng mọi giá.
