Ung thư vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới. Nhiều người cho rằng bệnh chủ yếu do di truyền, nhưng ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy lối sống, đặc biệt là chế độ ăn uống, đóng vai trò quan trọng. Chia sẻ trên tờ China Times, bác sĩ chuyên khoa xạ trị ung thư Liêu Chí Dĩnh (Đài Loan, Trung Quốc) cho biết một nghiên cứu quy mô lớn công bố trên tạp chí The Lancet năm 2026 chỉ ra rằng từ khóa quan trọng trong phòng ngừa ung thư không phải là "kiêng khem" mà là "chống viêm".
Nguy cơ từ viêm mạn tính do ăn uống
Theo bác sĩ Liêu, tình trạng viêm mạn tính do chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến và thịt đỏ có liên quan đáng kể đến xu hướng trẻ hóa của ung thư vú và ung thư đại trực tràng trên toàn cầu. Ông nhấn mạnh: "Ung thư không hoàn toàn do yếu tố di truyền, đôi khi nó bắt đầu từ chính những thực phẩm có trong căn bếp của chúng ta".
Ba đặc điểm ăn uống giúp giảm nguy cơ ung thư
Ưu tiên cá, thịt gia cầm và đạm thực vật thay cho thịt đỏ
Thịt bò, thịt lợn hay thịt cừu là thực phẩm quen thuộc, nhưng ăn quá nhiều trong thời gian dài có thể làm gia tăng phản ứng viêm. Bác sĩ Liêu khuyên mỗi tuần nên giảm khoảng 20% lượng thịt đỏ, thay bằng cá, thịt gà hoặc các loại đậu. Ông giải thích: "Đây không chỉ là cách hỗ trợ kiểm soát cân nặng mà còn giúp giảm phản ứng viêm ở đường ruột".
Hạn chế tối đa thực phẩm siêu chế biến
Một đặc điểm chung của chế độ ăn có lợi cho sức khỏe là ít sử dụng thực phẩm siêu chế biến. Theo bác sĩ Liêu, xúc xích, thịt chế biến sẵn, đồ ăn đóng gói, bánh kẹo hay đồ ăn vặt thường chứa nhiều phụ gia, đường, muối và chất béo không có lợi. Ông khuyến nghị: "Hãy cố gắng quay trở lại với thực phẩm nguyên bản để cơ thể nhận biết đúng những gì bạn đang ăn". Nghiên cứu trên The Lancet cho thấy tiêu thụ quá nhiều thực phẩm siêu chế biến có thể gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, từ đó làm tăng tình trạng viêm mạn tính, yếu tố liên quan đến nguy cơ phát triển một số bệnh ung thư.
Mỗi bữa ăn có nhiều màu sắc từ rau và trái cây
Một chiếc đĩa ăn đầy màu sắc không chỉ hấp dẫn mà còn mang lại nhiều hợp chất thực vật có lợi. Bác sĩ Liêu cho biết rau củ và trái cây chứa nhiều hoạt chất thực vật, được ví như "lá chắn tự nhiên" giúp bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa. Ông nói: "Đĩa thức ăn càng đa dạng màu sắc thì khả năng cung cấp các chất chống oxy hóa càng phong phú". Các loại rau, củ, quả với màu xanh, đỏ, vàng, tím hay cam đều chứa những hoạt chất sinh học khác nhau, vì vậy việc đa dạng màu sắc trong mỗi bữa ăn sẽ giúp cơ thể nhận được nhiều nhóm dưỡng chất hơn.
Phòng chống ung thư là cuộc "cách mạng dịu dàng"
Sau khi đọc nghiên cứu, bác sĩ Liêu quyết định áp dụng ngay vào bữa ăn của mình. Ông kể rằng ông chỉ thực hiện một thay đổi rất đơn giản là đổi món sườn vào bữa tối sang cá hấp. "Chỉ sau một tuần, tôi đã cảm thấy cơ thể nhẹ nhõm hơn", bác sĩ chia sẻ. Ông nhấn mạnh rằng phòng ngừa ung thư không nhất thiết phải bắt đầu bằng những chế độ ăn hà khắc, "mà có thể là một cuộc 'cách mạng dịu dàng' dành cho chính cơ thể mình".
Lưu ý: Những khuyến nghị trên nhằm góp phần giảm nguy cơ ung thư thông qua chế độ ăn uống lành mạnh, không có nghĩa là đảm bảo ngăn ngừa ung thư hoàn toàn. Nguy cơ mắc ung thư còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tuổi tác, di truyền, thói quen hút thuốc, uống rượu, vận động và môi trường sống. Việc tầm soát định kỳ và duy trì lối sống khoa học vẫn là những biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe.
