Phát hiện khảo cổ lớn tại Ai Cập với 13.000 mảnh gốm cổ
Theo thông tin từ phóng viên TTXVN tại Cairo, một phát hiện khảo cổ quan trọng vừa được công bố khi đoàn khảo cổ chung Ai Cập-Đức tìm thấy khoảng 13.000 mảnh gốm vỡ có khắc chữ, được gọi là ostraca, tại địa điểm khảo cổ cổ đại Athribis. Những hiện vật này không chỉ làm phong phú thêm kho tàng di sản của Ai Cập mà còn cung cấp những bằng chứng mới mẻ về đời sống hằng ngày và hoạt động quản lý trong suốt hơn một thiên niên kỷ.
Địa điểm và quy mô của cuộc khai quật
Athribis tọa lạc ở Nagaa El-Sheikh Hamad, cách thành phố Sohag khoảng 7km về phía Tây của Ai Cập. Cuộc khai quật này được thực hiện trong mùa khai quật gần đây nhất, do đoàn khảo cổ chung từ Hội đồng Cổ vật Tối cao Ai Cập (SCA) và Đại học Tübingen tiến hành. Tổng Thư ký SCA Hisham al-Leithy cho biết, với những hiện vật mới này, tổng số ostraca được tìm thấy tại Athribis đã lên tới khoảng 43.000 mảnh. Con số này đưa Athribis trở thành địa điểm khảo cổ có bộ sưu tập ostraca lớn nhất từng được khai quật ở Ai Cập, vượt xa nhiều khu vực khác.
Nội dung và ý nghĩa của các văn khắc
Giám đốc khu khảo cổ Markus Müller tiết lộ rằng các văn khắc này được viết bằng nhiều loại chữ viết và ngôn ngữ khác nhau, ghi lại một loạt hoạt động đa dạng. Chúng bao gồm:
- Thanh toán thuế và lệnh giao hàng
- Sổ sách kế toán và danh sách hành chính
- Bài tập viết của học sinh
- Thánh ca, lời cầu nguyện và ghi chép về hoạt động đền thờ
Theo Trưởng đoàn khảo cổ phía Đức Christian Leitz, các văn bản này có niên đại trải dài hơn 1.000 năm. Văn bản cổ nhất là một biên lai thuế được viết bằng chữ Demotic, có niên đại từ thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên. Trong khi đó, văn bản gần đây nhất là nhãn bình được viết bằng tiếng Arab, có niên đại từ thế kỷ 9 đến 11 sau Công nguyên.
Phân tích ngôn ngữ và chủ đề đa dạng
Phần lớn các văn khắc được viết bằng chữ Demotic, chiếm khoảng 60-75% tổng số văn bản. Tiếng Hy Lạp chiếm từ 15-30%, còn lại là các ngôn ngữ và chữ viết khác như Hieratic, chữ tượng hình, Coptic và tiếng Arab. Ngoài ra, một phần nhỏ các mảnh gốm còn chứa các hình vẽ hoặc thiết kế hình học, cho thấy sự đa dạng trong biểu đạt văn hóa.
Nhà khảo cổ học Ai Cập Mohamed Abdel Badie, người đứng đầu đoàn khảo cổ Ai Cập, cho biết đã có khoảng 43.000 mảnh gốm vỡ được khai quật trong 8 năm qua tại địa điểm này. Đặc biệt, tại Athribis cũng phát hiện một số lượng lớn các văn bản liên quan đến chiêm tinh học và chủ đề cung hoàng đạo, với hơn 130 ví dụ được xác định cho đến nay. Hầu hết những văn bản này được viết bằng chữ Demotic và Hieratic, phản ánh sự quan tâm sâu sắc đến thiên văn học trong xã hội cổ đại.
Dự án nghiên cứu và bối cảnh lịch sử
Các hiện vật này hiện đang được đưa về phân tích trong khuôn khổ dự án nghiên cứu “Ostraca d’Athribis”. Dự án này bao gồm một nhóm các chuyên gia quốc tế do Giáo sư Sandra Lippert ở Paris tổ chức, với mục tiêu nghiên cứu các chữ khắc và đồ gốm để hiểu rõ hơn về đời sống kinh tế, hành chính cũng như tôn giáo của khu định cư cổ đại. Công việc này đã được thực hiện từ mùa khai quật năm 2018-2019, cho thấy sự cam kết lâu dài trong việc bảo tồn và khám phá di sản.
Athribis từng là một phần của quận hành chính thứ 9 của Thượng Ai Cập, với thủ phủ là thành phố Akhmim gần đó. Trong thời cổ đại, thành phố này là trung tâm thờ cúng nữ thần Sư tử Repyt, một trong ba thần linh địa phương cùng với thần Sinh sản Min của Akhmim và thần Trẻ em Kolanthes. Phát hiện này không chỉ làm sáng tỏ lịch sử của Athribis mà còn góp phần vào hiểu biết chung về nền văn minh Ai Cập cổ đại.
