Ngày 10/4, tại bản Bang, xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị, Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt đã tiếp nhận 10 cá thể Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi), gồm 5 trống và 5 mái. Đây là dấu mốc quan trọng trong nỗ lực phục hồi loài chim đặc hữu của Việt Nam, được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) xếp ở mức cực kỳ nguy cấp, thậm chí có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên.
Nguồn gốc đàn gà và hành trình trở về
Đàn gà lôi lam mào trắng này có nguồn gốc từ quần thể nhân nuôi bảo tồn tại châu Âu, được chuyển về Việt Nam thông qua sự phối hợp của Vườn thú Berlin, Tierpark và Vinpearl Safari Phú Quốc – các đối tác trong Chương trình phục hồi Gà lôi lam mào trắng. Việc chuyển giao được chuẩn bị kỹ lưỡng dựa trên các tiêu chí về sức khỏe, đa dạng di truyền và phúc trạng động vật, nhằm tạo nền tảng tốt nhất cho quần thể nhân nuôi tại miền Trung Việt Nam.
Trước mắt, các cá thể sẽ được chăm sóc, theo dõi và thích nghi với khí hậu địa phương, từ đó hình thành các cặp sinh sản và tạo ra những thế hệ gà sinh tại Việt Nam, được bố mẹ nuôi dưỡng tự nhiên. Khi các điều kiện về thú y, di truyền, tập tính, sinh cảnh và an toàn được đáp ứng, những bước tiếp theo hướng tới tái thả vào rừng tự nhiên mới được thực hiện.
Ý nghĩa và cam kết bảo tồn
Chia sẻ tại sự kiện, bà Phạm Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt, nhấn mạnh: “Hôm nay, chúng ta không chỉ đón những cá thể Gà lôi lam mào trắng trở về miền Trung mà đang trao cho một loài động vật riêng có của Việt Nam cơ hội thứ hai để trở lại và sinh sôi trong những cánh rừng quê hương. Đó là niềm tự hào, đồng thời cũng là trách nhiệm chung của tất cả chúng ta”.
Theo các nhà khoa học, Gà lôi lam mào trắng từng sinh sống trong các khu rừng đất thấp ẩm ở miền Trung Việt Nam, phân bố trong phạm vi hẹp ở các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Trị và thành phố Huế. Mất và suy thoái sinh cảnh, săn bắt trái phép cùng nhiều tác động kéo dài đã khiến loài này dần biến mất. May mắn thay, một số cá thể được đưa sang châu Âu từ cuối những năm 1920 đã trở thành quần thể bảo hiểm, lưu giữ được nguồn gen quý hiếm. Qua hơn một thế kỷ nhân nuôi, các vườn thú và chuyên gia quốc tế đã duy trì được một quần thể có giá trị di truyền, tạo cơ hội hiếm có để phục hồi loài trên chính quê hương của chúng.
Phát biểu của lãnh đạo địa phương và chuyên gia
Phó Chủ tịch Hiệp hội các vườn thú Việt Nam, ông Đặng Gia Tùng, cho rằng ý nghĩa đặc biệt của sự kiện này là lần đầu tiên sau hơn một thế kỷ, Gà lôi lam mào trắng được ra khỏi các vườn thú và các bộ sưu tập tư nhân để trở lại vùng phân bố lịch sử của loài, trong hành trình trở về với thiên nhiên.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, ông Lê Văn Bảo, nhấn mạnh việc đưa Gà lôi lam mào trắng trở về Quảng Trị hôm nay không phải là đưa loài chim này trở lại rừng ngay lập tức. Đây mới là giai đoạn xây dựng đàn nhân nuôi bảo tồn trên chính quê hương của loài, làm cơ sở để nghiên cứu, chăm sóc, bảo tồn nguồn gen, từng bước tái hoang dã và chỉ khi hội đủ các điều kiện khoa học, thú y và sinh cảnh mới có thể tiến tới tái thả ngoài tự nhiên theo đúng lộ trình đã được các nhà khoa học xây dựng.
Ông Lê Văn Bảo cũng đề nghị các ngành, lực lượng kiểm lâm, công an, biên phòng, chính quyền địa phương, đơn vị quản lý rừng và các tổ chức bảo tồn tiếp tục phối hợp chặt chẽ, phát huy hiệu quả các quy chế phối hợp đã được ban hành; tăng cường tuần tra, bảo vệ nghiêm sinh cảnh và chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho lộ trình phục hồi và tái thả loài động vật hoang dã quý hiếm này.
