Quỹ từ thiện trị giá 89 tỷ USD của Bill Gates đang chao đảo sau khi hàng loạt giám đốc cấp cao bị phát hiện có dính líu tới tội phạm khét tiếng Jeffrey Epstein. Vị thế nhà tài trợ lớn nhất kiêm linh hồn của quỹ đang bị lung lay hơn bao giờ hết, theo Financial Times. Phiên điều trần sắp tới trước Quốc hội Mỹ được xem là khoảnh khắc sinh tử, đặt Bill Gates và toàn bộ hoạt động thiện nguyện dưới kính hiển vi của công luận. Ông không chỉ phải bảo vệ danh tiếng cá nhân, mà còn phải bảo vệ lời thề quyên góp gần như toàn bộ tài sản để giảm bất bình đẳng toàn cầu.
Quỹ Gates Foundation lên tiếng về mối quan hệ với Epstein
Quỹ Gates Foundation chia sẻ với tờ Financial Times rằng họ vô cùng hối hận khi để bất kỳ nhân viên nào có tương tác với Epstein dưới mọi hình thức. Quỹ giải trình rằng thời điểm đó, Epstein liên tục rêu rao khả năng huy động các nguồn lực từ thiện khổng lồ cho y tế và phát triển toàn cầu, nhưng khẳng định quỹ không chi tiền hay hợp tác dự án nào với hắn. Bill Gates cũng nhiều lần bày tỏ sự ân hận, thừa nhận đã tiêu tốn thời gian bên cạnh Epstein vì tin tưởng sai lầm rằng gã môi giới này có thể kêu gọi quyên góp từ giới siêu giàu.
Xin lỗi nội bộ và phản ứng của nhân viên
Tại cuộc họp nội bộ toàn thể nhân viên vào tháng 2, Bill Gates đã chính thức xin lỗi các giám đốc điều hành. Trước đó, Giám đốc điều hành Mark Suzman cũng chia sẻ rằng ông cảm thấy bị bôi bẩn bởi mối liên đới này, theo bản ghi chép mà FT tiếp cận. Ông Suzman nhấn mạnh các trao đổi giữa Epstein và đội ngũ nhân sự là vết rạn nứt sâu sắc, gây bất an và thất vọng, đáng lẽ không được phép xảy ra. Nhiều nhân viên thẳng thắn lên tiếng về mâu thuẫn giữa lòng nhiệt huyết cống hiến cho quỹ và những thông tin về Chủ tịch. Một nhân viên vạch trần sự mâu thuẫn giữa cái tên trên tường tòa nhà và sự thật trần trụi.
Phản ứng từ Warren Buffett và các đối tác
Sự bàng hoàng lan sang cả những người đồng hành lâu năm nhất, nổi bật là tỷ phú Warren Buffett, người đã chi gần 48 tỷ USD cho quỹ từ 2006 đến 2025. Trong cuộc phỏng vấn tháng 4, ông Buffett tuyên bố chưa quyết định có tiếp tục rót vốn hay không, sau khi phát hiện những sự thật không hay về mối quan hệ giữa Gates và Epstein. Nhiều đối tác chiến lược và đơn vị nhận tài trợ lớn khác chọn im lặng, vì sợ làm rạn nứt quan hệ với nhà tài trợ lớn nhất. Vai trò của quỹ trong tài trợ y tế quốc tế ngày càng không thể thay thế, khi chính phủ Mỹ và các nước giàu cắt giảm ngân sách viện trợ.
Cáo buộc và bằng chứng từ email
Mặc dù Bill Gates không bị cáo buộc dính líu đến hành vi lạm dụng tình dục của Epstein, hồ sơ điều tra cho thấy ông duy trì quan hệ với tên tội phạm này từ năm 2011. Một email năm 2013 từ Epstein cáo buộc Gates che giấu bệnh lây truyền qua đường tình dục với vợ cũ Melinda sau khi quan hệ với các cô gái Nga. Người phát ngôn của Gates bác bỏ, nhưng tại cuộc họp tháng 2, Gates thừa nhận từng có hai mối quan hệ ngoài luồng với phụ nữ Nga bị Epstein phát hiện. Tài liệu cho thấy Epstein đến thăm đại bản doanh quỹ ở Seattle tháng 7/2011, sau đó liên hệ giới tài chính khoe khoang kế hoạch huy động vốn. Trong email tháng 8/2011 với Mary Erdoes của JPMorgan, Epstein tuyên bố muốn huy động hàng tỷ USD trong hai năm đầu.
Loạt giám đốc cấp cao liên đới
Cầu nối chính thức vào quỹ được kích hoạt tháng 11/2011 bởi Boris Nikolic, cố vấn trưởng khoa học công nghệ của Bill Gates. Hai ngày sau, cuộc họp bí mật diễn ra tại biệt thự Epstein ở Manhattan, với sự tham gia của CFO Richard Henriques, Phó giám đốc Gabrielle Fitzgerald, và đạo diễn Woody Allen. Tháng sau, buổi thảo luận ý tưởng tại nhà Epstein có đại diện gồm Fitzgerald, Nikolic, Henriques, Giám đốc pháp lý Connie Collingsworth, Giám đốc đầu tư chương trình Julie Sunderland và Jenna Brereton. Đến nay, cả 5 đại diện đều đã rời quỹ. Fitzgerald cho biết bà làm theo chỉ thị từ văn phòng Bill Gates, nhưng sau hai cuộc gặp đã khuyến nghị không tiếp tục dính líu. Tuy nhiên, email cho thấy quan hệ vẫn kéo dài: tháng 5/2012, Epstein tiết lộ sẽ có chuyến công tác Paris với các giám đốc cấp cao giấu tên của quỹ. Hồ sơ chỉ ra Epstein duy trì kết nối với CFO Henriques và Giám đốc pháp lý Collingsworth để thảo luận về Quỹ hiến tặng chỉ định, một cấu trúc tài chính giúp giới siêu giàu được miễn giảm thuế. Đơn vị kiểm toán độc lập đang được thuê để đào sâu mọi ngóc ngách, dự kiến báo cáo vào mùa hè này.
