Trong bối cảnh sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương hai cấp, nhiều địa phương tại Quảng Trị đối mặt với khó khăn trong việc phục vụ người dân ở vùng sâu, vùng xa. Để giải quyết vấn đề này, một số xã đã sáng tạo đưa việc giải quyết thủ tục hành chính về tận thôn, bản, mang lại hiệu quả tích cực và tăng niềm tin của người dân vào chính quyền cơ sở.
Mô hình tiếp dân lưu động tại xã Kim Phú
Xã Kim Phú có địa bàn rộng, dân cư phân tán, người dân phải di chuyển quãng đường xa để đến trung tâm hành chính công. Trước thực tế đó, lãnh đạo xã đã chủ động tổ chức các buổi tiếp dân ngay tại thôn, bản, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc giải quyết các thủ tục hành chính thiết yếu.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hoàng Tự Quốc Hùng, mỗi tháng xã tổ chức 4 buổi tiếp công dân vào ngày thứ 4 hằng tuần. Thành phần tham gia gồm lãnh đạo Ủy ban nhân dân, công chức phụ trách địa chính, nông nghiệp, chính sách xã hội... để các kiến nghị của người dân được trao đổi, giải đáp đúng người, đúng lĩnh vực.
Bình quân mỗi buổi tiếp có khoảng 20 công dân tham gia, nêu ra 10-15 ý kiến. Không khí dân chủ, thẳng thắn hơn so với tổ chức tại trụ sở xã. Các buổi tiếp dân được tổ chức gọn, đúng nội dung; những vấn đề thuộc thẩm quyền được giải thích, hướng dẫn rõ ràng; những nội dung cần thêm thời gian được ghi nhận đầy đủ để tiếp tục xem xét, giải quyết theo quy định. Tỷ lệ kiến nghị được giải đáp, giải quyết đạt khoảng 95%.
Giải quyết thủ tục tại bản cho đồng bào Rục
Chúng tôi theo chân nhóm cán bộ, công chức xã Kim Phú vượt quãng đường rừng gần 16 km, mang theo máy tính, con dấu và các tài liệu để thực hiện nhiệm vụ đặc biệt: giải quyết thủ tục hành chính ngay tại nhà văn hóa bản cho các hộ đồng bào Rục (dân tộc Chứt).
Nghe tin có cán bộ xã về, chị Cao Thị Thắng (sinh năm 1990) trú bản Ón, nay là bản Yên Hợp, mang theo tờ giấy chứng sinh và căn cước công dân đến để làm giấy khai sinh cho con thứ 5. Cán bộ tư pháp xã cẩn thận ghi từng thông tin, giải thích rõ cho chị Thắng về các quyền lợi của trẻ khi đăng ký khai sinh đúng hạn như được cấp thẻ bảo hiểm y tế, nhập hộ khẩu, hưởng các chính sách hỗ trợ vùng đặc biệt khó khăn.
Đại diện lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Kim Phú cho biết, nhiều người Rục có nhu cầu làm giấy tờ hành chính, nhưng do chưa nắm rõ quy định hoặc thiếu hồ sơ liên quan nên lâu nay ít thực hiện. Việc cán bộ xã chủ động đến tận bản giải quyết không chỉ giúp giảm tình trạng hồ sơ tồn đọng, hướng dẫn làm thủ tục trên môi trường điện tử mà còn tạo niềm tin giữa chính quyền và người dân. Nhiều người dân lần đầu tiếp xúc trực tiếp với cán bộ ngay tại bản đã khá cởi mở, khác hẳn với sự e dè khi gặp ở trụ sở hành chính xã.
Mô hình “Ngày thứ 7 – chính quyền tận tâm, công dân thuận tiện” tại phường Bắc Gianh
Cũng với cách làm tương tự, Ủy ban nhân dân phường Bắc Gianh triển khai mô hình “Ngày thứ 7 – chính quyền tận tâm, công dân thuận tiện” để tiếp nhận, hướng dẫn và giúp người dân làm thủ tục hành chính về đất đai. Dù mới thực hiện trong thời gian ngắn, mô hình bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền cơ sở.
Bà Nguyễn Thị Thơi ở Tổ dân phố Minh Phương cho rằng, việc chính quyền tổ chức làm việc vào ngày thứ 7 đã tạo điều kiện để các thành viên trong gia đình, nhất là những người đang đi làm, có thể cùng cha mẹ hoàn thiện các thủ tục cần thiết. Đến trụ sở phường, cán bộ tiếp dân hướng dẫn chi tiết, dễ hiểu và luôn sẵn sàng giải đáp những vấn đề người dân còn băn khoăn, giúp quá trình thực hiện thủ tục thuận lợi hơn.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Bắc Gianh Trần Ngọc Hương cho biết, trong thời gian làm việc từ thứ 2 đến thứ 6, khối lượng công việc chuyên môn lớn khiến lãnh đạo và công chức phụ trách lĩnh vực kinh tế, hạ tầng, đô thị khó có điều kiện tiếp xúc đầy đủ với tất cả người dân có nhu cầu về thủ tục hành chính. Nếu không bố trí thêm thời gian hỗ trợ, nhiều hồ sơ có thể bị chậm xử lý, ảnh hưởng quyền lợi chính đáng của dân, thậm chí phát sinh đơn thư khiếu nại kéo dài. Từ thực tế đó, Ủy ban nhân dân phường triển khai mô hình “Ngày thứ 7 – chính quyền tận tâm, công dân thuận tiện”, bố trí cán bộ trực tiếp tiếp nhận, hướng dẫn và giải đáp các thủ tục liên quan đất đai cũng như những nội dung thuộc thẩm quyền giải quyết của phường.
Những khó khăn trong vận hành chính quyền hai cấp
Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương nêu rõ, về cơ bản, tỉnh đã hoàn thành những mục tiêu, nhiệm vụ sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, với mô hình tổ chức mới, chưa có trong tiền lệ, quá trình vận hành đang đặt ra nhiều khó khăn, vướng mắc, tập trung vào 3 nhóm vấn đề:
- Thứ nhất, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị cấp xã chưa có sự đồng bộ, việc phân cấp, phân quyền chưa thật sự gắn với phân bổ nguồn lực, cơ chế dẫn đến chính quyền cấp xã lúng túng, bị động trong thực hiện nhiệm vụ.
- Thứ hai, hạ tầng, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc, nhất là hạ tầng phục vụ chuyển đổi số còn khó khăn, nhất là ở các xã vùng sâu, vùng xa.
- Thứ ba, biên chế được giao chưa phù hợp thực tiễn, năng lực, trình độ của đội ngũ công chức, viên chức chưa đồng đều, có nơi chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của giai đoạn phát triển mới.
Định hướng tháo gỡ khó khăn
Về nhiệm vụ trong thời gian tới, đồng chí Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh, các cơ quan, đơn vị, địa phương phải đặc biệt chú trọng công tác cụ thể hóa để triển khai thực hiện các chủ trương, kết luận của Trung ương, của Tỉnh ủy về sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; khắc phục triệt để tình trạng cụ thể hóa nhưng chung chung theo văn bản của cấp trên, không sát với thực tiễn địa phương; có kế hoạch nhưng chưa rõ người, rõ thời gian, tiến độ, sản phẩm dẫn đến chậm đi vào thực tiễn cuộc sống.
Quan điểm rất rõ là cán bộ trong giai đoạn mới phải dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, vì thế Tỉnh ủy tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là ở cấp xã nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ rất cao đang đặt ra hiện nay. Thời gian tới, tỉnh sẽ tiến hành sắp xếp, bố trí cán bộ, công chức nơi thừa sang nơi thiếu nhằm mục tiêu kép vừa giải quyết cán bộ, công chức dôi dư so với biên chế, vừa bảo đảm sự hài hòa về chất lượng nguồn cán bộ giữa các xã, phường, đặc khu.
Đồng thời, cấp ủy các địa phương phải thường xuyên rà soát đội ngũ cán bộ thuộc thẩm quyền để sắp xếp, bố trí đúng năng lực, sở trường, chuyên môn; xác định rõ cơ quan, đơn vị, địa phương đang thiếu cán bộ ở lĩnh vực nào để đề xuất cấp có thẩm quyền điều động, tiếp nhận hoặc đào tạo lại; mạnh dạn, kịp thời thay thế những cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Xác định phân cấp, phân quyền và đầu tư đồng bộ về hạ tầng, điều kiện cơ sở vật chất là một trong những khó khăn, vướng mắc lớn nhất, Tỉnh ủy Quảng Trị chỉ đạo Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh quyết liệt, khẩn trương tháo gỡ. Không chỉ là giảm đầu mối, giảm biên chế mà đích đến của tinh gọn tổ chức bộ máy và vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp là tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy tăng trưởng, phục vụ tốt nhất cho người dân, doanh nghiệp.
Từ những kết quả bước đầu và quyết tâm tháo gỡ khó khăn, Quảng Trị đang từng bước xây dựng nền hành chính hiện đại, gần dân và phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.
