Trong những ngày cuối tháng 5 nắng gắt, tại tòa soạn Ban Nhân Dân điện tử, các biên tập viên giải lao bằng cách ngắm nhìn những chú sóc đuôi đỏ lao vút từ mặt đất lên ngọn cây. Hình ảnh đó đã trở thành biểu tượng cho sự nhanh nhạy của tờ báo điện tử này. Thông thường, Nhân Dân điện tử có 8 kíp trực vận hành song suốt 24/7, mỗi người khi vào ca đều ngồi 'ghế nóng'. Đây là câu chuyện về hành trình 5 năm đổi mới đầy dấu ấn.
Tác nghiệp thần tốc trong siêu bão Yagi và sập cầu Phong Châu
Trưa ngày 9/9/2024, ngay sau phiên live xuyên đêm về siêu bão Yagi, lãnh đạo Phòng Phóng viên nhận được cuộc gọi từ phóng viên ảnh Thành Đạt: 'Chị ơi, cầu Phong Châu ở Phú Thọ vừa bị sập vì lũ tràn, nhiều người và phương tiện bị rơi xuống sông không biết sống chết ra sao. Em và Sơn Bách từ tâm bão Quảng Ninh về sẽ đi thẳng xuống đó.' Thông tin được chuyển ngay lên lãnh đạo ban, một kíp trực mới vận hành trong tích tắc. Phiên live mới được mở, thông tin ban đầu do phóng viên thường trú tại Phú Thọ gửi về. Trong khi chờ hai phóng viên di chuyển, cả kíp trực căng mình tìm các nguồn tin khác để 'nuôi' live.
Hậu quả bão Yagi gây ra khủng khiếp: cả dải đất miền núi phía bắc rung chuyển, tin sạt lở, lũ lên cao, người mất tích đổ về liên tục. Đến 13 giờ chiều, những bức ảnh, video từ máy ảnh và flycam bắt đầu được gửi về. Kíp trực live phân chia nhau: người up ảnh, người xử lý video, cắt video thành ảnh động về chiếc cầu bị đứt để thay trang đầu vị, người xử lý đồ họa vị trí cầu gãy. Hai phóng viên chia nhau quần dọc bờ sông Hồng gần cầu sập, phỏng vấn nhân chứng, lực lượng cứu nạn và gửi thông tin thô về. Theo trực giác, họ đi theo dòng sông về phía hạ lưu, chiều tối hôm đó tiếp cận và phỏng vấn độc quyền 'người hùng' đã dùng thuyền chèo ngược dòng cứu một người đàn ông bị thương trôi trên sông. Lo lắng cho đồng nghiệp, phóng viên Nghiêm Trọng Trung phóng xe máy về Phú Thọ tiếp ứng. Cả ba ngủ lại cạnh nhà nghỉ gần cầu để tiện tác nghiệp.
Sau khi trở về từ tâm bão và sập cầu, trong cuộc họp phòng giữa tháng 9, phóng viên Sơn Bách vẫn tức tưởi vì không đủ sức đi tiếp đến Làng Nủ (Lào Cai) bị vùi lấp rạng sáng 10/9, chỉ sau vụ sập cầu 1 ngày, khiến nhiều người chết và mất tích. Đã hai năm trôi qua, tác nghiệp siêu bão Yagi với 324 người chết và mất tích vẫn là dấu ấn khó quên đối với những người làm Báo Nhân Dân điện tử, những người luôn mong muốn hoàn thiện để có thông tin 'nhanh như sóc'.
Quy trình xuất bản khắc nghiệt: 'Thần kinh thép' mới trụ được
Bốn giờ sáng, điện thoại lãnh đạo Ban Nhân Dân điện tử bắt đầu dồn dập tin nhắn. Kíp trực biên tập sáng xử lý tin bài báo giấy để đưa lên điện tử. File PDF 8 trang báo giấy Nhân Dân hằng ngày được chuyển vào nhóm để chia nhau xử lý. Các bài có sẵn ảnh ở trang 1 và 8 được ưu tiên để lên trang đúng 6 giờ sáng. Các bài chưa có ảnh chờ phóng viên bổ sung sau, cập nhật rải rác đến 9 giờ sáng. Chỉ cần nhìn vào trang chủ buổi sáng, bạn đọc sẽ thấy những bài quan trọng nhất của báo giấy ngày hôm đó.
Một phần báo cáo bàn giao ca trực sáng ghi: 'Báo cáo ca trực từ 6 giờ đến 16 giờ ngày..., chùm ảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước làm việc tại... đăng trước TTXVN 5 phút. Tin viết về sự kiện này chậm hơn báo bạn 30 phút, do phóng viên gửi muộn, thời gian xử lý của điện tử chỉ trong 10 phút...' Lãnh đạo trực phải xử lý ít nhất 100 tin bài mỗi ca. Nếu trung bình mỗi tin bài 1.000 từ, tổng số chữ lãnh đạo đọc tương đương cuốn sách dày 400-500 trang. Trước khi vào ca, lãnh đạo luôn phải chuẩn bị tinh thần, thu xếp mọi việc để dành toàn bộ thời gian cho đọc duyệt. Một đồng nghiệp báo bạn thốt lên: 'Phải thần kinh thép để giữ tỉnh táo trong từng giây phút thì mới có thể trực được một ca với nhiều nhiệm vụ cùng xử lý một lúc như vậy.'
Khi 'cầm chịch' ca trực, lãnh đạo Ban Nhân Dân điện tử được giao toàn quyền vận hành các kíp trực. Người trực còn phúc đáp tin nhắn chỉ đạo của lãnh đạo báo, trả lời phóng viên thường trú, ban chuyên môn. Chỉ lướt tin nhắn qua Viber, Zalo, Messenger để xử lý hậu kỳ xuất bản đã ngốn nhiều thời gian. Ngoài ra, lãnh đạo trực kiểm duyệt tin bài trên web đưa lên mạng xã hội, thường xuyên lướt báo bạn để quét tin nóng. Một nhiệm vụ quan trọng khác là đặt vị trí các tin đầu vị trang chủ. Việc thay mới, đảo tin đầu vị sau 3-4 giờ giúp tờ báo luôn có thông tin mới, nóng thu hút độc giả.
Những ngày có sự kiện bất thường như bão Yagi, Lễ diễu binh kỷ niệm 80 năm Quốc khánh, Nhân Dân điện tử phải vận hành hai kíp xuất bản khác nhau: vừa làm tin live, vừa xử lý tin bài thông thường. Khép lại mỗi ca trực hàng chục giờ là những đôi mắt đỏ vì thiếu ngủ, những cuộc gọi chưa kịp hồi âm và hàng trăm tin bài đã xuất hiện trên màn hình độc giả.
Tinh thần 'sóc' trong kỷ nguyên số
Ở Ban Nhân Dân điện tử, guồng quay xuất bản chưa bao giờ ngưng nghỉ. Sau mỗi dòng tin nóng, mỗi phiên live xuyên đêm hay mỗi lần 'đảo vị' trang chủ là sự phối hợp nhịp nhàng của nhiều kíp trực căng mình xử lý thông tin từng phút, từng giây. Những người làm báo điện tử tự ví mình như những 'chú sóc' của tòa soạn: nhanh nhạy, linh hoạt và luôn sẵn sàng lao ra hiện trường. Chính tinh thần ấy đã tạo nên sức sống của Nhân Dân điện tử trong cuộc cạnh tranh khốc liệt của báo chí số hôm nay, nơi tốc độ luôn phải song hành với sự chính xác, trách nhiệm và bản lĩnh nghề nghiệp.
