Theo tờ Rest of World (RoT), báo cáo tài chính năm 2025 của Alibaba, Baidu và BYD đã vô tình tiết lộ một thực tế khắc nghiệt: hàng chục nghìn nhân viên đã lặng lẽ rời khỏi các tập đoàn công nghệ lớn nhất Trung Quốc. Đằng sau những con số này không chỉ là sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI), mà còn là nỗ lực sinh tồn trong một nền kinh tế đang chững lại.
Những con số biết nói
Cụ thể, Alibaba đã giảm tới một phần ba quy mô nhân sự, Baidu cắt giảm gần 7% lực lượng lao động, còn BYD - 'ông vua' xe điện - cũng không nằm ngoài cuộc thanh lọc với mức cắt giảm 10%. Những con số này không xuất hiện trên các tiêu đề rầm rộ, mà nằm lặng lẽ trong các báo cáo thường niên nộp cuối tháng 3/2025. Tại Thung lũng Silicon của phương Đông, một cuộc đại tu cơ cấu đang diễn ra âm thầm nhưng quyết liệt, phản chiếu chính xác những gì đã xảy ra ở Mỹ.
Alibaba, Baidu, BYD: Ai giảm nhiều nhất?
Alibaba, gã khổng lồ thương mại điện tử, đã có một năm 2025 đầy biến động khi giảm tới 34% tổng số nhân viên. Đây là kết quả chiến lược cắt bỏ các đơn vị kinh doanh ngoại tuyến (offline) vốn có nhiều nhân sự, để dồn lực vào hạ tầng đám mây và AI. Trong khi đó, Baidu kết thúc năm với đội ngũ nhân sự ít hơn 7% so với năm trước. BYD, dù đang ở đỉnh cao thị trường xe điện, cũng đã cắt giảm khoảng 10% lực lượng lao động.
Câu chuyện từ một cựu nhân viên Baidu
Một cựu nhân viên marketing của Baidu, người vừa bị sa thải vào tháng 3, chia sẻ rằng cô đã thấy trước kết cục này từ lâu. Công ty đã bắt đầu thanh lọc các bộ phận được cho là 'không cốt lõi' từ năm ngoái. Áp lực tài chính là lý do duy nhất mà ban lãnh đạo đưa ra.
Không chỉ vì AI, mà còn vì kinh tế
Mặc dù nhiều doanh nghiệp công nghệ thường gắn mác các đợt sa thải là 'chuyển đổi số' hoặc 'thích nghi với kỷ nguyên AI', các chuyên gia kinh tế có cái nhìn khắt khe hơn. Giáo sư Sun Zhongwei từ Đại học Sư phạm Hoa Nam nhận định rằng sự thay đổi cấu trúc tổ chức hiện nay thực chất là sự điều chỉnh sau một chu kỳ tăng trưởng nóng, hơn là do AI thay thế con người. Ông nhấn mạnh rằng các công ty này đã bành trướng quá nhanh trong giai đoạn bùng nổ Internet, tuyển dụng với tốc độ phi mã. Giờ đây, khi nền kinh tế tăng trưởng chậm lại, nhu cầu tiêu dùng suy yếu và cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài, việc 'thắt lưng buộc bụng' trở thành yêu cầu sống còn.
So sánh với thế giới và sự im lặng của Trung Quốc
Theo báo cáo tháng 4 của RationalFX, từ đầu năm 2026 đến nay, ngành công nghệ thế giới đã chứng kiến hơn 78.500 lượt cắt giảm. Dù các công ty Mỹ chiếm tới gần 77% con số này, thực trạng tại Trung Quốc lại mang sắc thái khác: sự im lặng đầy tính toán. Khác với các công ty phương Tây thường thông báo sa thải rầm rộ để làm hài lòng cổ đông, các Big Tech Trung Quốc chọn cách hành xử kín kẽ hơn. Nguyên nhân nằm ở 'tầng lớp trách nhiệm xã hội' mà họ phải gánh vác. Chen Li, nhà phân tích tại tổ chức tư vấn Anbound (Bắc Kinh), giải thích rằng các tập đoàn này phải cân nhắc kỹ lưỡng liệu hành động của mình có ảnh hưởng đến sự ổn định tỷ lệ việc làm và trật tự xã hội hay không. Trung Quốc đặt mục tiêu tạo ra hơn 12 triệu việc làm đô thị trong năm 2026 và giữ tỷ lệ thất nghiệp dưới mức 5,5%. Do đó, các doanh nghiệp chọn cách 'thanh lọc âm thầm' thay vì tạo ra những cơn chấn động truyền thông.
Sa thải cũ, tuyển dụng mới
Một điểm tương đồng thú vị giữa các doanh nghiệp Trung Quốc và các đối thủ Mỹ như Amazon hay Meta là việc họ vừa sa thải hàng loạt, vừa ráo riết săn lùng nhân tài ở các mảng mới. Đây được gọi là trạng thái 'vòng xoáy nhân sự liên tục' (constant churn). Tại BYD, dù cắt giảm nhân sự ở các bộ phận sản xuất tiền tuyến, hành chính và bán hàng, họ lại tăng tốc tuyển dụng cho mảng Nghiên cứu và Phát triển (R&D) thêm 5% trong năm 2025. Tencent cũng báo cáo mức tăng nhẹ 5% về tổng số nhân viên, đạt mốc hơn 115.000 người, chủ yếu tập trung vào nhóm sinh viên mới tốt nghiệp để đáp ứng kỳ vọng tạo ra việc làm mới.
Bà Claire Deng, chuyên gia săn đầu người tại Thâm Quyến, nhận định rằng thị trường đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các sản phẩm AI vật lý và tác vụ thông minh (AI-agents). Dù một số công việc ở tuyến đầu đã bắt đầu bị AI thay thế, nhưng theo bà, AI vẫn chưa tạo ra một tác động mang tính hệ thống lên toàn bộ thị trường lao động. Theo RoT, các công ty công nghệ vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm. Việc thay thế nhân sự bằng AI đòi hỏi sự thiết kế lại toàn bộ quy trình làm việc và cấu trúc tài năng, điều mà hầu hết các doanh nghiệp hiện nay vẫn chưa sẵn sàng thực hiện một cách quyết liệt.
Kết luận
Nhìn chung, làn sóng sa thải tại Trung Quốc hiện nay không đơn thuần là câu chuyện 'máy móc thay thế con người'. Đó là một cuộc tái cấu trúc đau đớn nhưng cần thiết để các gã khổng lồ tìm lại sự tinh gọn, thích nghi với một thực tại kinh tế mới, nơi tăng trưởng không còn là mặc định và hiệu quả hoạt động được đặt lên hàng đầu.
