Trong bối cảnh chiến sự leo thang gần đây, cả Nga và Ukraine đang ngày càng thất vọng về sự thất thường trong nỗ lực trung gian hòa giải của Mỹ. Các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner của Tổng thống Donald Trump tập trung cho đàm phán với Iran, khiến xung đột Nga-Ukraine leo thang dữ dội.
Chiến sự tăng nhiệt
Rạng sáng 2.7, Nga oanh tạc thủ đô Kyiv và các vùng khác của Ukraine, tuyên bố đáp trả các đợt tấn công của đối phương vào hạ tầng Nga. Các quan chức Kyiv cho biết ít nhất 30 người thiệt mạng, hơn 90 người bị thương, hơn 100 ngôi nhà bị hư hại trong vụ tấn công chết chóc nhất từ đầu năm, theo Reuters. Moscow tuyên bố chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự.
Sau thời gian hứng chịu các đòn tấn công tầm xa từ Nga, Ukraine đã xây dựng năng lực tương tự để nhắm vào hạ tầng năng lượng của đối phương. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine đã gây ra cuộc khủng hoảng sâu sắc tại Nga, làm gián đoạn nguồn cung xăng dầu, buộc quốc gia xuất khẩu dầu lớn thứ ba thế giới phải đàm phán nhập khẩu xăng.
Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng những đợt tấn công qua lại dù gây ảnh hưởng nhất định nhưng không đủ để buộc các bên ngồi vào bàn đàm phán. Tiến trình đàm phán đã bị gián đoạn bởi chiến sự Iran và cuộc gặp gần nhất giữa Nga và Ukraine là vào tháng 2 tại Thụy Sĩ. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 2.7 cho biết Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Rustem Umerov đã đối thoại với bộ đôi đặc phái viên Mỹ trong 2 ngày trước đó, song ông bày tỏ thất vọng vì các nhà đàm phán này chưa từng đến Kyiv, dù nhiều lần đến Moscow.
Khoảng trống ngoại giao
Theo tờ The New York Times, ông Witkoff và ông Kushner - con rể ông Trump - đều là những nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn, có thể kết nối trực tiếp đến chủ nhân Nhà Trắng. Họ trực tiếp tham gia các cuộc đàm phán cấp cao và đã đạt được một số bước tiến nhất định. Tuy nhiên, cách tiếp cận của họ mang phong cách kinh doanh hơn là ngoại giao truyền thống. Họ ôm đồm nhiều cuộc đàm phán cùng lúc, dẫn đến việc tập trung vào hồ sơ này thì bỏ bẵng hồ sơ khác.
Tờ báo dẫn lời các quan chức Mỹ và các nhà cựu ngoại giao cho hay Moscow cũng tỏ ra thất vọng trước sự thất thường trong các chuyến thăm và liên lạc của hai quan chức Mỹ, muốn một quy trình ngoại giao chặt chẽ hơn. Do ông Trump áp dụng mô hình ngoại giao tinh gọn, vị trí đại sứ Mỹ tại Moscow đã bị bỏ trống hơn một năm, còn quyền đại sứ tại Ukraine cũng đã từ chức hồi tháng 4. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và các nhà ngoại giao cấp cao khác đóng vai trò hạn chế trong vấn đề Ukraine, khiến ông Witkoff và ông Kushner vô tình trở thành những nhân vật then chốt duy nhất, thiếu các đầu mối ngoại giao chuyên nghiệp để tiền trạm và duy trì liên lạc liên tục.
Khoảng trống ngoại giao giữa lúc xung đột leo thang mạnh dẫn đến lo ngại làm chậm hoặc phức tạp hóa nỗ lực hòa bình cho Ukraine. Trả lời phỏng vấn AFP về cuộc tấn công ngày 2.7 của Nga, một quan chức Mỹ khẳng định Tổng thống Trump và đội ngũ đã rất nỗ lực để chấm dứt xung đột tại Ukraine và nhà lãnh đạo vẫn lạc quan sẽ đạt một thỏa thuận hòa bình. Tổng thống Zelensky sẽ dự hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ từ ngày 7-8.7 và có thể gặp Tổng thống Trump tại đây.
