Hội nghị Gặp gỡ VAST51 đã diễn ra với sự tham dự của Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; cùng lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm và đông đảo nhà khoa học, giáo sư đầu ngành trong nước và quốc tế.
Khoa học - Ngôn ngữ chung của thế kỷ XXI
Phát biểu tại hội nghị, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái cho biết: Sự kiện Gặp gỡ VAST51 không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường hơn nửa thế kỷ phát triển và hội nhập quốc tế của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) mà còn là cơ hội trao đổi về vai trò ngày càng quan trọng của khoa học trong kết nối quốc tế, thúc đẩy phát triển bền vững và tăng cường đối thoại giữa các quốc gia.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, trong thế kỷ XXI, khoa học không còn giới hạn trong nghiên cứu hay công bố học thuật, mà đã trở thành ngôn ngữ chung góp phần xây dựng lòng tin, thúc đẩy hợp tác quốc tế và cùng giải quyết các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, y tế, môi trường biển, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ chiến lược mới nổi.
Dấu mốc từ các Trung tâm UNESCO dạng II
Trong hành trình hội nhập quốc tế của Viện Hàn lâm, hai Trung tâm UNESCO dạng II về Toán học và Vật lý là những dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với năng lực khoa học của Việt Nam, mà còn là kết quả của nhiều năm hợp tác học thuật, xây dựng lòng tin và kết nối tri thức với cộng đồng khoa học khu vực và thế giới.
Thông qua các hoạt động đào tạo, trao đổi học thuật, hội nghị quốc tế, hỗ trợ các nhà khoa học trẻ và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, các Trung tâm UNESCO dạng II đã góp phần quan trọng vào việc hình thành các mạng lưới học thuật, nâng cao vị thế khoa học của Việt Nam và thúc đẩy hội nhập khoa học quốc tế. Quan trọng hơn, các trung tâm này cho thấy khoa học có thể trở thành một không gian kết nối hiệu quả giữa các quốc gia và các cộng đồng học thuật.
Từ các hoạt động hợp tác chuyên môn, nhiều nhà khoa học Việt Nam đã tham gia sâu rộng hơn vào các mạng lưới khoa học toàn cầu, từng bước trở thành cầu nối quan trọng trong hợp tác quốc tế và ngoại giao khoa học. Qua đó cho thấy, khoa học không chỉ phục vụ nghiên cứu, mà còn góp phần thúc đẩy đối thoại, tăng cường hiểu biết và hỗ trợ phát triển bền vững giữa các quốc gia.
Định hướng phát triển trong tương lai
Thời gian tới, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam sẽ tiếp tục nâng tầm hoạt động của các Trung tâm UNESCO dạng II hiện có, hướng tới xây dựng các trung tâm trở thành điểm kết nối học thuật quốc tế năng động, đồng thời đẩy mạnh tổ chức hội thảo, chương trình đào tạo và các diễn đàn trao đổi khoa học quốc tế.
Bên cạnh đó, Viện Hàn lâm cũng đang nghiên cứu, thúc đẩy phát triển thêm các Trung tâm UNESCO dạng II mới trong những lĩnh vực Việt Nam có tiềm năng và nhu cầu lớn như sinh học, đa dạng sinh học, tài nguyên nước và các ngành liên ngành phục vụ phát triển bền vững. Trong quá trình đó, Viện Hàn lâm mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ trợ và hợp tác chặt chẽ của UNESCO cùng các đối tác, cộng đồng khoa học trong nước và quốc tế.
Đóng góp nổi bật của hai Trung tâm
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học Phan Thị Hà Dương, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Toán học quốc tế (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho biết, với các nhiệm vụ trọng tâm về phát triển khoa học, đào tạo, hợp tác quốc tế, phổ biến toán học và tham gia tư vấn chính sách, hai Trung tâm đã triển khai 12 đề tài nghiên cứu, tổ chức 40 chương trình đào tạo, công bố hơn 120 bài báo quốc tế thuộc danh mục SCIE và thu hút hơn 1.000 nhà khoa học tham dự 20 hội nghị quốc tế. Các hoạt động phổ biến toán học và lan tỏa tinh thần UNESCO cũng tạo sức lan tỏa rộng rãi với hàng nghìn người tham gia cùng hàng trăm nghìn lượt tiếp cận trực tuyến.
Tiếp nối những kết quả đó, trong năm 2026, hai Trung tâm tiếp tục mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế như TWAS, ICTP và CIMPA nhằm nâng cao vị thế của khoa học Việt Nam trên trường quốc tế.
Đánh giá từ UNESCO
Tại sự kiện, ông Jonathan Backer, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam đánh giá cao mối quan hệ hợp tác lâu dài, tin cậy giữa UNESCO và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trong thúc đẩy khoa học và công nghệ vì phát triển bền vững, nâng cao vai trò của phụ nữ trong khoa học, đặc biệt thông qua hai Trung tâm Loại II trực thuộc UNESCO do Viện Hàn lâm quản lý.
Theo ông Jonathan Backer, trong 6 năm qua, hai Trung tâm đã có nhiều đóng góp tích cực cho các chương trình phát triển khoa học cơ bản của UNESCO; đồng thời trở thành cầu nối quan trọng thúc đẩy hợp tác khoa học quốc tế, tăng cường mạng lưới học thuật khu vực và trao đổi tri thức trong ASEAN, khu vực châu Á-Thái Bình Dương cũng như trên phạm vi toàn cầu.
Nhấn mạnh vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong lĩnh vực ngoại giao khoa học, ông Jonathan Backer khẳng định UNESCO sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác với Việt Nam, với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các Trung tâm Loại II trực thuộc UNESCO do Viện Hàn lâm điều hành, nhằm thúc đẩy khoa học phục vụ phát triển bền vững.
Nhân dịp này, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã quyết định khen thưởng các cá nhân tiêu biểu, những người đã tận hiến để bắc nhịp cầu ngoại giao khoa học, kết nối Việt Nam với thế giới.
