Elon Musk đã xây dựng một đế chế kinh tế khổng lồ, trải dài từ mặt đất lên quỹ đạo, từ xe điện đến trí tuệ nhân tạo, từ mạng xã hội đến chip cấy não. Với khối tài sản cá nhân ước tính hàng trăm tỷ USD, ông không chỉ sở hữu nhiều công ty lớn mà còn kiểm soát các tầng hạ tầng then chốt của tương lai.
Hành trình từ 500 USD đến đế chế nghìn tỷ
Elon Musk sinh năm 1971 tại Pretoria, Nam Phi. Năm 12 tuổi, ông bán mã nguồn trò chơi Blastar cho một tạp chí máy tính, thu về khoảng 500 USD. Năm 1995, ông cùng em trai Kimbal thành lập Zip2, công ty xuất bản trực tuyến. Năm 1999, Zip2 được bán với giá hơn 300 triệu USD, giúp Musk thu về 22 triệu USD. Ông tiếp tục đầu tư vào X.com, sau trở thành PayPal, được eBay mua lại năm 2002 với giá 1,5 tỷ USD, mang về cho Musk 176 triệu USD. Khoản tiền này là nhiên liệu cho các canh bạc lớn tiếp theo.
SpaceX: Canh bạc không gian thành công
Năm 2002, Musk thành lập SpaceX, đầu tư 100 triệu USD. Ông từng tin rằng SpaceX chỉ có chưa đến 10% cơ hội thành công. Hơn hai thập kỷ sau, SpaceX trở thành công ty không gian tư nhân lớn nhất thế giới, với tên lửa tái sử dụng, tàu Starship và mạng internet vệ tinh Starlink. Starlink tạo ra 4,4 tỷ USD lợi nhuận hoạt động trong năm 2025. SpaceX niêm yết trên Nasdaq với định giá khoảng 1.750 tỷ USD, vốn hóa nhanh chóng vượt 2.000 tỷ USD và đạt 2.430 tỷ USD. Tuy nhiên, công ty báo lỗ hoạt động 2,6 tỷ USD, gây tranh luận về mức định giá dựa trên kỳ vọng dài hạn.
Tesla: Từ xe điện đến công ty AI
Năm 2004, Musk gia nhập Tesla, đầu tư 80 triệu USD, trở thành CEO năm 2008. Tesla lên sàn năm 2010, vốn hóa đạt khoảng 1.500 tỷ USD. Năm 2024, Tesla mất vị trí nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới về doanh số vào tay BYD. Musk nhiều lần nhấn mạnh tương lai của Tesla là công ty AI, với công nghệ lái tự động, robotaxi, pin và robot Optimus.
xAI và X: Mảnh ghép dữ liệu cho AI
xAI được thành lập để cạnh tranh trong cuộc đua AI tạo sinh. Mạng xã hội X (Twitter cũ) cung cấp dữ liệu thời gian thực, kênh phân phối và nền tảng thử nghiệm. xAI ghi nhận khoản lỗ hoạt động 6,4 tỷ USD trong năm ngoái, cho thấy chi phí khổng lồ cho chip, trung tâm dữ liệu và nhân sự.
Neuralink: Công nghệ kết nối não người
Đồng sáng lập năm 2016, Neuralink phát triển giao diện não-máy tính, hướng tới ứng dụng y tế cho người bị chấn thương tủy sống, ALS. Công ty đã thực hiện nhiều ca cấy ghép não thành công. Dài hạn, Musk muốn Neuralink giúp con người tương tác trực tiếp với máy móc, vượt qua giới hạn bàn phím và màn hình.
The Boring Company: Đường hầm đô thị
The Boring Company phát triển hệ thống đường hầm vận tải ngầm, nổi bật với Vegas Loop tại Las Vegas, sử dụng xe Tesla. Tuyến đầu tiên hoạt động năm 2021. Công ty có kế hoạch mở rộng đến Dubai và Nashville, nhưng vấp phải lo ngại về môi trường và an toàn.
Hệ sinh thái kết nối
Các công ty của Musk ngày càng liên kết chặt chẽ: Tesla cần AI, xAI cần dữ liệu từ X, SpaceX cung cấp hạ tầng vệ tinh, Neuralink tích hợp phần mềm AI, The Boring Company dùng xe Tesla. SolarCity, công ty năng lượng mặt trời, được Tesla mua lại. Musk không chỉ xây dựng danh mục đầu tư mà kiểm soát nhiều lớp hạ tầng tương lai: phương tiện, năng lượng, kết nối, dữ liệu, AI và tương tác người-máy. Đế chế này hấp dẫn nhờ thị trường khổng lồ và ý tưởng thay đổi thế giới, nhưng gây tranh cãi vì phụ thuộc vào một cá nhân và các mục tiêu dài hạn. Câu hỏi lớn: khi một người nắm nhiều mảnh ghép hạ tầng tương lai, thế giới được lợi gì và chấp nhận rủi ro nào?
