Phóng sự VTV Đặc biệt 'Bẫy' phát sóng tháng 6/2026 đã phơi bày thủ đoạn tinh vi của các công ty lợi dụng mô hình 'sở hữu kỳ nghỉ' (timeshare) để lừa đảo, khiến nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi từ 70-90 tuổi, rơi vào cảnh tán gia bại sản. Mô hình này đã tồn tại hơn 60 năm trên thế giới, được quảng bá như một giải pháp nghỉ dưỡng thông minh, nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho khách hàng.
Vụ việc điển hình: Cặp vợ chồng bà Từ bị lừa hơn 37.000 nhân dân tệ
Ngày 12/1/2006 tại Bắc Kinh, Trung Quốc, chồng bà Từ (57 tuổi) nhận được cuộc gọi thông báo trúng thưởng khảo sát và được mời đến nhận quà tại Công ty Du lịch Thiên Luân. Khi đến nơi, họ mới biết mình tham dự buổi giới thiệu sản phẩm sở hữu kỳ nghỉ. Yêu thích du lịch, họ ở lại nghe tư vấn. Sau hơn 4 giờ bị nhiều nhân viên bán hàng liên tục chào mời với những lời hứa về ưu đãi giảm giá, cặp vợ chồng lớn tuổi đã ký hợp đồng. Ngay tối hôm đó, hơn 37.000 nhân dân tệ được chuyển từ tài khoản của họ cho Thiên Luân. Bà Từ cho biết do không mang đủ tiền mặt, công ty đã cử người mang máy POS đến tận nhà để quẹt thẻ thanh toán trong đêm. Cảm giác gấp gáp và áp lực khiến bà chưa từng trải qua trước đó. Cầm biên lai, bà than thở: 'Đây là một trò chơi khó thoát ra được một khi đã mắc bẫy'. Sau khi bình tĩnh xem lại tài liệu, bà phát hiện nhiều cam kết hấp dẫn không được thể hiện trong hồ sơ, thậm chí công ty chưa giao hợp đồng hoàn chỉnh. Nghi ngờ, bà lên mạng tìm hiểu và thấy hàng loạt phản ánh tiêu cực về Thiên Luân. Sáng hôm sau, bà yêu cầu hủy hợp đồng và hoàn tiền nhưng bị từ chối. Sau đó, bà trình báo cảnh sát, nhưng hòa giải không thành. Trong hơn 20 ngày đàm phán, công ty kiên quyết không hoàn tiền.
Phóng viên điều tra bí mật phát hiện 'cạm bẫy sáu lớp'
Một phóng viên Thời báo Hoa Hạ (Trung Quốc) đã bí mật thâm nhập điều tra và phát hiện công ty vận hành một quy trình 6 bước để dẫn dắt khách hàng ký hợp đồng.
Bước 1: 'Trúng thưởng' dù chưa từng tham gia khảo sát
Ngày 19/1, phóng viên gọi đến bộ phận tiếp thị của Thiên Luân, giả làm người nhận được cuộc gọi trúng thưởng. Nhân viên lập tức thông báo phóng viên là người may mắn và mời đến trụ sở vào 19h ngày 22/1 để nhận thưởng. Sau khi xác nhận, phóng viên nhận được tin nhắn địa chỉ. Trong ba ngày tiếp theo, nhân viên liên tục gọi điện, nhắn tin nhắc lịch hẹn, thậm chí khẳng định quà đã được chuẩn bị sẵn.
Bước 2: Tận dụng tối đa danh nghĩa đối tác của RCI
Đến ngày 22/1, phóng viên có mặt tại trụ sở. Nhân viên lễ tân yêu cầu xuất trình giấy tờ và điền khảo sát về thu nhập, kế hoạch du lịch. Sau khi được đề nghị tắt điện thoại, phóng viên được nhân viên họ Quách dẫn vào phòng hội nghị tối, với 8-9 bàn tròn kính, mỗi bàn có 2-3 người đang trao đổi. Trong hơn 2 giờ, Quách tìm hiểu kinh nghiệm, thói quen du lịch của khách, sau đó giới thiệu mô hình 'sở hữu kỳ nghỉ', khẳng định chỉ cần chi hơn 2.000 nhân dân tệ mỗi năm là có thể nghỉ dưỡng tại các khách sạn cao cấp trên thế giới. Thiên Luân trình chiếu video về RCI – tổ chức trao đổi kỳ nghỉ quốc tế. Khách được dẫn tham quan khu trưng bày, và Quách cho biết Thiên Luân là đơn vị liên kết với RCI, hội viên có thể trao đổi kỳ nghỉ qua mạng lưới của tổ chức này. Tuy nhiên, một nguồn tin trong ngành tiết lộ RCI đã chấm dứt hợp tác với toàn bộ doanh nghiệp sở hữu kỳ nghỉ tại Trung Quốc sau khi phát hiện nhiều đơn vị lợi dụng danh nghĩa của tổ chức này. Ngay cả khi quan hệ còn tồn tại, việc là hội viên của công ty trong nước không đồng nghĩa với việc được sử dụng toàn bộ dịch vụ của RCI.
Bước 3: Chiêu giảm giá hấp dẫn nếu thanh toán ngay
Khi thấy phóng viên quan tâm, Quách giới thiệu gói hội viên thông thường giá hơn 100.000 nhân dân tệ, gói VIP ưu đãi còn hơn 60.000 nhân dân tệ, nhưng phải thanh toán toàn bộ hoặc một phần ngay trong tối. Quản lý Triệu được mời đến tư vấn, đưa ra hai phương án: thanh toán toàn bộ một lần sẽ được hoàn 3.000 nhân dân tệ tiền vé máy bay. Khi phóng viên từ chối, Triệu liên tục thuyết phục đóng trước vài nghìn nhân dân tệ trong đêm. Phóng viên đề nghị xem hợp đồng trước, Triệu đưa vào phòng riêng gặp Giám đốc Bộ phận Hợp đồng họ Dương. Lúc này đã 22h20, phóng viên mệt mỏi sau hơn 3 giờ tư vấn.
Bước 4: Khách hàng không được xem trang đầu tiên của hợp đồng
Giám đốc Dương lấy hợp đồng dày 4-5 trang nhưng lật ngay sang trang thứ hai để giải thích. Phóng viên nhận thấy hợp đồng chỉ quy định công ty và trung tâm dịch vụ có trách nhiệm cung cấp dịch vụ, không nêu tiêu chuẩn cụ thể. Các quyền lợi như hỗ trợ visa, dịch vụ đã quảng bá không được ghi rõ. Phần trách nhiệm vi phạm hợp đồng không đề cập nghĩa vụ của công ty. Dương hoàn toàn không cho xem trang đầu tiên – phần 'Tuyên bố hội viên', trong đó có điều khoản cho phép công ty đơn phương điều chỉnh điểm quyền lợi của khách hàng. Đặc biệt, Điều 10 nêu rõ hội viên 'sẽ không yêu cầu hủy bỏ hợp đồng hoặc yêu cầu hoàn trả các khoản phí đã nộp', gần như dập tắt khả năng đòi lại tiền.
Bước 5: Hợp đồng chỉ được ký ngay tại chỗ
Bộ hồ sơ gồm hợp đồng chính và nhiều phụ lục, tổng cộng hơn 10 trang. Theo Dương, khách hàng chỉ có thể mang hợp đồng về nhà sau khi ký. Trong chưa đầy 10 phút, phóng viên hai lần được nhắc ký. Khi đề nghị nhận trước bản hợp đồng để nghiên cứu, yêu cầu bị từ chối: 'Ở đây không có quy định như vậy'. Phóng viên quyết định rời đi mà không ký.
Bước 6: Những món quà tặng không hoàn toàn miễn phí
Khi rời đi, phóng viên nhận ba phần quà: phiếu chăm sóc sắc đẹp trị giá 1.500 nhân dân tệ, thẻ làm đẹp trị giá 500 nhân dân tệ và phiếu nghỉ dưỡng hai đêm trị giá 200 nhân dân tệ. Tuy nhiên, để sử dụng hai phần quà đầu, người nhận phải thanh toán thêm bằng tiền mặt hoặc mua thẻ hội viên.
Từ doanh nghiệp tiên phong đến vòng xoáy kiện tụng
Thiên Luân (Công ty TNHH Phát triển Kỳ nghỉ Thiên Luân) thành lập tháng 9/2000, từng là doanh nghiệp sở hữu kỳ nghỉ đầu tiên tại Trung Quốc đăng ký với cơ quan nhà nước, với vốn điều lệ 12 triệu nhân dân tệ, do nhiều doanh nghiệp nhà nước lớn sáng lập như Tập đoàn Thủ đô Bắc Kinh, Tập đoàn Dịch vụ Du lịch Trung Quốc, Tập đoàn Du lịch Thủ đô. Công ty từng hợp tác với RCI, ra mắt sản phẩm nội địa hóa năm 2003, phối hợp với Đại học Thanh Hoa xây dựng hệ thống quản lý điểm thưởng. Năm 2005, mở rộng sang khách sạn sở hữu kỳ nghỉ, phát triển khu nghỉ dưỡng tại Shangri-La và hồ Nhĩ Hải. Ở thời kỳ đỉnh cao, Thiên Luân có 13 chi nhánh, nhưng phần lớn bị thu hồi hoặc hủy đăng ký vào khoảng năm 2013 do hoạt động bất thường. Năm 2012, tòa án yêu cầu công ty hoàn trả phí cho khách hàng vì không thực hiện nghĩa vụ hợp đồng. Từ đó, các vụ kiện liên tục phát sinh, có thời điểm tòa án phải xử lý hàng trăm vụ mỗi ngày, nhưng số bản án được thi hành rất hạn chế. Theo dữ liệu năm 2025, Thiên Luân đối mặt hàng loạt rủi ro pháp lý: các vụ thi hành án bị chấm dứt do không còn tài sản, bị đưa vào danh sách người phải thi hành án, bị hạn chế tiêu dùng và liên quan đến thủ tục phá sản. Đến năm 2025, giấy phép kinh doanh của công ty đã bị thu hồi, nhưng doanh nghiệp chưa hoàn tất giải thể.
