Sau hơn 20 ngày nắng nóng gay gắt, thời tiết tại Thành phố Hồ Chí Minh những ngày giữa tháng 4 đã có sự thay đổi đáng kể. Nền nhiệt giảm, mây xuất hiện nhiều hơn và một số khu vực ghi nhận mưa rào cục bộ, mang lại cảm giác dễ chịu cho người dân. Tuy nhiên, theo nhận định của chuyên gia khí tượng, đây mới chỉ là biến động ngắn hạn, chưa phải dấu hiệu chuyển mùa rõ rệt.
Nguyên nhân khiến nắng nóng thu hẹp
Trao đổi với báo chí, ông Trần Văn Hưng, Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, cho biết giai đoạn 13-15/4, cường độ nắng đã giảm rõ rệt. Nhiệt độ cao nhất trong ngày giảm 2-3 độ C, từ 36 độ C xuống chỉ còn 32-34 độ C, chấm dứt đợt nắng nóng gay gắt trước đó. Người dân có thể dễ dàng cảm nhận sự dịu lại của thời tiết, đặc biệt vào buổi trưa và đầu giờ chiều.
Theo phân tích của ông Hưng, nguyên nhân chính khiến nắng nóng thu hẹp là do sự suy yếu đồng thời của hai hình thế thời tiết quan trọng. Cụ thể, áp cao cận nhiệt đới trên cao, yếu tố thường gây ra tình trạng trời quang mây, nắng mạnh, đã giảm cường độ. Đồng thời, vùng áp thấp nóng phía Tây, vốn là "thủ phạm" khiến nền nhiệt tăng cao ở khu vực Nam Bộ, cũng không còn mở rộng xuống phía Nam như trước.
Sự suy yếu của hai hệ thống này đã làm giảm đáng kể cường độ bức xạ mặt trời. Thay vào đó, các hình thế gây mưa bắt đầu hoạt động mạnh hơn, bao gồm nhiễu động gió Đông trên cao và rãnh áp thấp xích đạo. Những yếu tố này thúc đẩy quá trình đối lưu trong khí quyển, hình thành mây dày hơn và xuất hiện mưa rào cục bộ ở một số nơi.
"Chính các lớp mây cùng những cơn mưa ngắn đã góp phần làm giảm nhiệt, khiến thời tiết trở nên dễ chịu hơn. Tuy nhiên, đây mới chỉ là những cơn mưa trái mùa, xảy ra rải rác, cường độ chưa lớn và chưa kéo dài liên tục", ông Hưng cho hay.
Nắng nóng sớm quay trở lại
Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ cho biết thêm trong khoảng ngày 20-24/4, nắng nóng có khả năng quay trở lại TP.HCM với nền nhiệt cao nhất phổ biến 35-36 độ C, thậm chí có nơi trên 36 độ C. Các mô hình dự báo cũng cho thấy phải đến cuối tháng 4, khu vực TP.HCM mới bắt đầu bước vào giai đoạn chuyển mùa thực sự. Khi đó, các hình thế gây mưa sẽ hoạt động mạnh hơn, khiến mưa dông xuất hiện thường xuyên, liên tục và có cường độ rõ rệt hơn so với hiện nay.
Cảnh báo rủi ro trong giai đoạn giao mùa
Giai đoạn chuyển mùa từ nắng nóng sang mưa nhiều luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, không chỉ về thời tiết cực đoan mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt của người dân.
Rủi ro thời tiết cực đoan
Trong thời điểm đầu mùa mưa, sau nhiều ngày nắng gắt, khí quyển thường có độ bất ổn định cao. Điều này dễ dẫn đến các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông mạnh, sét, lốc xoáy, gió giật mạnh, thậm chí mưa đá. Những hiện tượng này có thể xảy ra bất ngờ trong thời gian ngắn nhưng gây thiệt hại đáng kể về người và tài sản.
Vì vậy, ông Trần Văn Hưng cảnh báo người dân cần đặc biệt thận trọng khi xuất hiện mưa dông, nhất là vào buổi chiều tối. Khi có dấu hiệu dông, sét, cần hạn chế ra ngoài, không trú mưa dưới gốc cây lớn, cột điện hoặc khu vực trống trải. Người đi xe máy nên chủ động tìm nơi an toàn để dừng lại thay vì cố di chuyển trong điều kiện thời tiết nguy hiểm.
Rủi ro về sức khỏe
Bên cạnh rủi ro thời tiết, sự thay đổi đột ngột từ nắng nóng sang mưa ẩm cũng tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và virus phát triển. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hệ miễn dịch, khiến người dân dễ mắc các bệnh như cảm cúm, cảm lạnh, bệnh đường hô hấp, bệnh về da hoặc tiêu hóa.
Để hạn chế tác động tiêu cực, người dân nên chủ động chăm sóc sức khỏe bằng cách giữ vệ sinh cá nhân, ăn chín uống sôi và bổ sung đầy đủ dinh dưỡng. Các thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, ổi được khuyến khích để tăng sức đề kháng. Ngoài ra, cần duy trì thói quen uống đủ nước, ngay cả khi thời tiết không còn nắng nóng gay gắt như trước.
Một vấn đề đáng lưu ý khác là nguy cơ gia tăng các bệnh do muỗi truyền trong mùa mưa. Nước đọng sau các cơn mưa là môi trường lý tưởng để muỗi sinh sản. Vì vậy, người dân cần dọn dẹp khu vực xung quanh nhà, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng.
Lưu ý trong sinh hoạt và di chuyển
Trong sinh hoạt hàng ngày, nên đảm bảo nhà cửa được thông gió tốt nhưng tránh gió lùa trực tiếp vào ban đêm để hạn chế nguy cơ nhiễm lạnh. Người tham gia giao thông cũng cần lưu ý tình trạng đường trơn trượt, ngập cục bộ sau mưa lớn, từ đó điều chỉnh tốc độ và giữ khoảng cách an toàn.
Trước khi thời tiết chuyển hẳn sang mùa mưa, trong giai đoạn ngày 20-24/4, nắng nóng được dự báo gia tăng trở lại tại TP.HCM, với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-36 độ C, có nơi vượt ngưỡng 36 độ. Trước diễn biến này, người dân cần đặc biệt lưu ý khi di chuyển và làm việc ngoài trời, nhất là vào khung giờ nắng gắt. Việc trang bị áo khoác chống nắng, đội mũ rộng vành, đeo kính râm và sử dụng kem chống nắng là cần thiết để hạn chế tác động của tia cực tím. Bên cạnh đó, nên ưu tiên các biện pháp che chắn phù hợp, tránh để cơ thể tiếp xúc trực tiếp với nền nhiệt cao trong thời gian dài nhằm giảm nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.
Giai đoạn giao mùa luôn mang tính "bản lề", với nhiều biến động khó lường. Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ cho rằng việc theo dõi sát các bản tin dự báo thời tiết và chủ động chuẩn bị sẽ giúp người dân TP.HCM thích ứng tốt hơn, hạn chế rủi ro và bảo vệ sức khỏe trong những ngày sắp tới.
