Nắng nóng bất thường hoành hành khắp thế giới
Ngày 8 tháng 4 tại Anh đã trở thành ngày nóng nhất từ đầu năm nay, với nhiệt độ tại Vườn Kew ở tây nam London lên tới 26,5°C. Đây là mức nhiệt cao nhất trong tháng 4 kể từ năm 1946, theo ghi nhận của Cơ quan Khí tượng nước này. Không chỉ London, nhiều khu vực miền trung, miền nam và miền đông nước Anh cũng ghi nhận nền nhiệt cao hơn rõ rệt so với trung bình nhiều năm. Dù chưa đạt ngưỡng chính thức của một "đợt nắng nóng", diễn biến này vẫn bị xem là cực kỳ bất thường đối với một quốc gia ôn đới như Anh.
Châu Âu và Mỹ chịu ảnh hưởng nặng nề
Cùng thời điểm, Pháp cũng hứng chịu nền nhiệt "lệch mùa" đáng lo ngại. Ngày 8 tháng 4, nhiều khu vực tại Pháp ghi nhận nhiệt độ lên tới 29 - 30°C, một ngưỡng thường chỉ xuất hiện vào đầu tháng 6. Điều đáng chú ý là không chỉ nóng vào ban ngày, nhiệt độ ban đêm tại nhiều nơi cũng duy trì ở mức cao bất thường, tương tự như thời tiết mùa hè.
Ở phía bên kia Đại Tây Dương, nước Mỹ vừa trải qua tháng 3 nóng bất thường nhất trong vòng 132 năm, theo dữ liệu mới nhất từ Cơ quan Khí tượng và Hải dương học quốc gia (NOAA) công bố ngày 8 tháng 4. Đợt nhiệt này không chỉ cực đoan mà còn có phạm vi ảnh hưởng rộng lớn. Chỉ trong hai ngày 20 và 21 tháng 3, khoảng một phần ba lãnh thổ Mỹ đã ghi nhận mức nhiệt trái mùa mà các nhà khoa học cho rằng gần như không thể xảy ra nếu không có tác động của biến đổi khí hậu.
Châu Phi và châu Á không ngoại lệ
Tại châu Phi, Nigeria đang phải đối mặt với một đợt nắng nóng gay gắt trong bối cảnh hạ tầng đô thị và hệ thống y tế còn nhiều hạn chế. Cuối tháng 3 vừa qua, các đô thị lớn như Lagos ghi nhận nhiệt độ 35°C, Abuja lên tới 38°C, trong khi Sokoto chạm mốc 44°C.
Châu Á cũng không đứng ngoài xu hướng này. Nhật Bản ghi nhận thời tiết ấm lên bất thường khi một hệ thống áp cao bao phủ diện rộng vào ngày 5 tháng 4, đẩy nhiệt độ tăng vọt và tạo ra điều kiện thời tiết tương tự như mùa hè - vốn thường chỉ bắt đầu từ tháng 6. Trong khi đó, Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN (ASMC) đưa ra dự báo đáng lo ngại: nhiệt độ toàn khu vực Đông Nam Á sẽ cao hơn mức trung bình trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5, với xác suất lên tới 80 - 100%.
Cụ thể tại Thái Lan, nền nhiệt được dự báo sẽ duy trì ở mức "nóng đến rất nóng" đi kèm với điều kiện ít mưa và sương mù ban ngày từ ngày 9 đến 14 tháng 4. Malaysia đã phải ban hành cảnh báo nắng nóng cấp độ 1 khi nhiệt độ tại thủ đô Kuala Lumpur dao động trong khoảng 35 - 37°C trong nhiều ngày liên tiếp. Singapore cũng phải đối mặt với thời tiết khô hơn bình thường trong tuần qua, góp phần đẩy nhiệt độ tăng cao.
Nguyên nhân và giải pháp ứng phó
Điểm bất thường lớn nhất của tình hình hiện nay không chỉ nằm ở mức nhiệt cao, mà còn ở thời điểm và tần suất xuất hiện của các đợt nắng nóng, phản ánh rõ ràng sự dịch chuyển của các chuẩn mực khí hậu toàn cầu. Các chuyên gia khí tượng nhận định đợt nóng hiện tại là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố phức tạp.
Trước hết, biến đổi khí hậu do phát thải khí nhà kính đã khiến nền nhiệt cơ bản của trái đất tăng lên đáng kể. Bên cạnh đó, các yếu tố theo mùa như ít mây, ít mưa và gió yếu trong giai đoạn giao mùa càng tạo điều kiện thuận lợi để nhiệt độ leo thang. Ngoài ra, hiện tượng El Nino tiếp tục là một biến số quan trọng không thể bỏ qua. Các cơ quan quốc tế như NOAA và Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) dự báo khả năng El Nino hình thành và mạnh lên từ giữa năm 2026 đang gia tăng, kéo theo những lo ngại về các đợt nóng và hạn hán nghiêm trọng hơn ở nhiều khu vực, đặc biệt là Đông Nam Á.
Các biện pháp ứng phó khẩn cấp
Trước tình hình trên, một số quốc gia đã triển khai các biện pháp ứng phó khẩn cấp để bảo vệ người dân. Thái Lan đã mở hàng trăm trung tâm tránh nóng bằng cách tận dụng trường học, trung tâm văn hóa, công viên và chùa chiền, đồng thời triển khai 2.806 điểm cấp nước uống miễn phí trên toàn quốc.
Về dài hạn, các tổ chức quốc tế nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng và thực hiện các kế hoạch hành động cụ thể, phát triển hệ thống cảnh báo sớm, tăng cường phối hợp giữa ngành y tế, khí tượng và quy hoạch đô thị, cũng như thúc đẩy hợp tác khu vực để đối phó với các rủi ro thời tiết xuyên biên giới. Tình trạng nắng nóng bất thường trên toàn cầu đang trở thành một thách thức nghiêm trọng, đòi hỏi sự chung tay ứng phó của cả cộng đồng quốc tế.
