Các dự báo cập nhật mới nhất cho thấy, hiện tượng El Nino có khả năng xuất hiện từ tháng 6, kéo theo nguy cơ nắng nóng cực đoan, bão dị thường và hạn hán trên diện rộng.
Xu hướng El Nino mạnh đến rất mạnh
Bà Hoàng Thị Mai, Dự báo viên phòng Dự báo khí hậu, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết hiện tượng ENSO đang là một trong những biểu hiện khí hậu đáng quan tâm nhất. Theo số liệu quan trắc mới nhất, nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương tiếp tục ấm lên, với mức dị thường khoảng +0,5°C trong tuần cuối tháng 5.
Các trung tâm khí hậu trong nước và quốc tế đều nhận định khả năng rất cao hiện tượng ENSO sẽ chuyển sang pha El Nino trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8, với xác suất trên 90%, và có thể duy trì đến cuối năm 2026, thậm chí sang đầu năm 2027.
Đáng lưu ý, các dự báo cập nhật gần đây cho thấy xu thế xuất hiện El Nino mạnh đến rất mạnh đang gia tăng so với các nhận định trước đây. Xác suất hình thành một đợt El Nino cường độ rất mạnh, tương đương sự kiện El Nino năm 2015-2016, đã tăng lên khoảng 37% trong thời kỳ từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027.
Nắng nóng gay gắt và khả năng phá kỷ lục
Chuyên gia khí tượng cảnh báo, trong điều kiện El Nino, nhiệt độ tại hầu hết các vùng của Việt Nam có xu thế cao hơn trung bình. Nắng nóng có thể xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn, khả năng xuất hiện nhiều kỷ lục về nhiệt độ cao nhất tuyệt đối.
Hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều, nhưng tiềm ẩn khả năng có những tính chất dị thường hơn về cả cường độ và quỹ đạo.
Nguy cơ hạn hán và thiếu nước
El Nino thường gây thâm hụt lượng mưa ở phần lớn diện tích cả nước, với mức phổ biến từ 25 đến 50%. Do đó, nguy cơ cao xảy ra khô hạn cục bộ hoặc diện rộng ở những nơi có nhu cầu dùng nước nhiều cho sản xuất và sinh hoạt trong các tháng mùa khô năm 2026.
Cần đề phòng tình trạng ít mưa dẫn đến hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước trong những tháng đầu năm 2027 trên phạm vi toàn quốc. Trước đó, tác động của El Nino đã gây ra các đợt hạn mặn kỷ lục ở khu vực phía Nam vào năm 2015-2016 và 2019-2020.
Dự báo thời tiết tháng 6/2026
Bà Mai cho biết, nhiệt độ trên phạm vi cả nước trong tháng 6 sẽ tiếp tục cao hơn 0,5-1°C. Tháng 6 bắt đầu vào chính hè, với nền nhiệt cao, nắng nóng diện rộng tiếp tục xảy ra tại Bắc Bộ và Trung Bộ, không ngoại trừ khả năng xuất hiện nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt.
Về lượng mưa, trong tháng 5 vừa qua, nhiều nơi ở Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ thiếu hụt từ 30-60% so với trung bình nhiều năm. Các khu vực còn lại phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm.
Dự báo trong tháng 6, tổng lượng mưa ở các khu vực tiếp tục có xu hướng thấp hơn từ 10-25% so với trung bình nhiều năm. Riêng tại Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Nghệ An, tổng lượng mưa có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm từ 5-10%.
Trong tháng này, bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông xuất hiện tương đương trung bình nhiều năm, tức 1,1 cơn hoạt động trên Biển Đông và 0,3 cơn đổ bộ.
Diễn biến nắng nóng tháng 5
Trong tháng 5, Bắc Bộ và Trung Bộ xuất hiện hai đợt nắng nóng diện rộng. Đáng lưu ý nhất là đợt nắng nóng vào tuần cuối tháng 5, từ 23-28/5, với cường độ tương đối mạnh, nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 36-39°C, nhiều nơi trên 40°C. Tại Hà Nội và Nghệ An, nhiệt độ cao nhất có nơi vượt 41°C.
Trong đợt nắng nóng này, 10 trạm khí tượng đã ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày vượt giá trị lịch sử trong tháng 5, và 17 trạm có giá trị nhiệt độ cao nhất ngày đứng thứ 2 trong chuỗi lịch sử tháng 5.
El Nino và các khái niệm liên quan
El Nino là hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương, kéo dài 8-12 tháng hoặc lâu hơn, thường xuất hiện 3-4 năm một lần. La Nina là hiện tượng ngược lại, khi nước biển lạnh đi dị thường. ENSO là thuật ngữ kết hợp cả El Nino và La Nina.
