Vào những ngày trời lạnh, nhiều tài xế bất ngờ khi thấy đèn cảnh báo áp suất lốp (TPMS) bật sáng trên bảng điều khiển. Đây là hiện tượng phổ biến, không phải do lốp bị hỏng mà là phản ứng tự nhiên của không khí trong lốp trước sự thay đổi nhiệt độ.
Nguyên nhân khoa học
Không khí co lại khi lạnh và nở ra khi nóng. Theo nguyên lý vật lý, cứ mỗi 10°C giảm nhiệt độ, áp suất lốp giảm khoảng 0,1 bar (tương đương 1,5 PSI). Khi nhiệt độ môi trường xuống thấp, đặc biệt vào ban đêm hoặc sáng sớm mùa đông, áp suất lốp có thể giảm đáng kể so với mức khuyến nghị, kích hoạt cảm biến TPMS và bật đèn cảnh báo.
Theo các chuyên gia từ Cục Quản lý An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NHTSA), áp suất lốp thấp không chỉ gây nguy hiểm khi lái xe (tăng nguy cơ nổ lốp, giảm độ bám đường) mà còn làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu. Một nghiên cứu cho thấy, lốp non hơi 0,5 bar có thể làm tăng tiêu hao nhiên liệu lên tới 3-5%.
Khi nào nên lo lắng?
Không phải lúc nào đèn TPMS sáng cũng là dấu hiệu nguy hiểm. Nếu đèn chỉ sáng khi trời lạnh và tắt khi xe chạy một lúc (lốp nóng lên, áp suất tăng trở lại), đó là hiện tượng bình thường. Tuy nhiên, nếu đèn sáng liên tục hoặc nhấp nháy, tài xế cần kiểm tra ngay vì có thể lốp bị thủng, rỉ van hoặc hư hỏng cảm biến.
Các nhà sản xuất ô tô khuyến cáo kiểm tra áp suất lốp ít nhất một lần mỗi tháng và trước mỗi chuyến đi dài. Khi trời lạnh, nên kiểm tra áp suất khi lốp nguội (xe chưa chạy) và bơm bù lên mức tiêu chuẩn.
Cách xử lý khi đèn bật sáng
Nếu đèn cảnh báo sáng khi trời lạnh, tài xế nên bình tĩnh thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra áp suất lốp bằng đồng hồ đo hoặc tại trạm bơm gần nhất.
- So sánh với áp suất khuyến nghị (thường dán ở cửa tài xế hoặc trong hướng dẫn sử dụng).
- Nếu áp suất thấp hơn tiêu chuẩn 0,2-0,3 bar, hãy bơm bổ sung. Lưu ý: mùa đông nên bơm cao hơn tiêu chuẩn một chút (khoảng 0,1 bar) để bù lại sự giảm áp do nhiệt độ.
- Sau khi bơm, đèn TPMS thường tắt sau vài km. Nếu không tắt, cần đưa xe đến gara kiểm tra.
Phòng tránh sự cố
Để tránh đèn cảnh báo bật sáng bất ngờ, tài xế cần bảo dưỡng lốp đúng cách: thường xuyên kiểm tra áp suất, đảm bảo không có vết nứt, mòn lốp hoặc vật lạ đâm vào. Ngoài ra, khi thay lốp nên chọn loại có chỉ số tải trọng và tốc độ phù hợp với xe.
Một mẹo nhỏ: vào mùa đông, nếu để xe ngoài trời qua đêm, áp suất lốp có thể giảm tới 0,2-0,3 bar. Do đó, trước khi khởi hành buổi sáng, hãy kiểm tra và bơm bù nếu cần. Việc này vừa an toàn vừa tiết kiệm nhiên liệu.
Tóm lại, đèn cảnh báo áp suất lốp sáng khi trời lạnh là hiện tượng bình thường, nhưng không nên chủ quan. Tài xế cần hiểu nguyên lý và biết cách xử lý để đảm bảo an toàn cho bản thân và người tham gia giao thông.
