Miền Bắc 'sáng đông trưa hè': Cảnh báo nguy cơ đột quỵ từ sốc nhiệt thời tiết
Thời tiết miền Bắc đang trải qua những ngày thất thường với hiện tượng "sáng đông trưa hè", khi nhiệt độ thay đổi nhanh chóng từ lạnh buổi sáng sang nóng gắt buổi trưa. Sự dao động nhiệt độ mạnh này không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến đột quỵ, đặc biệt đối với người già và những người có bệnh nền về tim mạch.
Áp lực lớn lên hệ tim mạch và hô hấp
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng từ Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, biên độ nhiệt dao động mạnh trong thời gian ngắn có thể tạo ra những "cú sốc" nhiệt nguy hiểm. Cơ thể buộc phải liên tục điều chỉnh để thích nghi, từ cơ chế giữ nhiệt khi trời lạnh sang thải nhiệt khi nắng lên. Quá trình này khiến hệ thống điều hòa thân nhiệt làm việc quá tải, gây áp lực lớn lên hệ tim mạch và hô hấp.
Vào buổi sáng sớm, khi nhiệt độ thấp, các mạch máu dưới da co lại để dồn máu nuôi các cơ quan nội tạng như tim và não, dẫn đến huyết áp tăng cao. Thời điểm này càng nhạy cảm hơn do sau một đêm ngủ, máu thường cô đặc và dòng chảy chậm. Sự kết hợp giữa co mạch và độ nhớt của máu làm tăng áp lực lên thành mạch, dễ dẫn đến vỡ mạch máu não hoặc hình thành cục máu đông gây tắc mạch.
Nguy cơ tăng cao khi nhiệt độ thay đổi nhanh
Khi nhiệt độ tăng nhanh vào buổi trưa, mạch máu ngoại vi giãn ra để tỏa nhiệt, khiến huyết áp dao động mạnh hoặc tụt áp thoáng qua, gây ra các triệu chứng như hoa mắt và chóng mặt. Đến chiều tối, trời lại trở lạnh, mạch máu tiếp tục co lại. Bác sĩ Hoàng cảnh báo rằng quá trình co - giãn lặp đi lặp lại trong ngày tạo áp lực lớn lên thành mạch, có thể làm bong tróc mảng xơ vữa hoặc nứt vỡ túi phình động mạch, đặc biệt nguy hiểm đối với người cao tuổi và người có bệnh tim mạch.
Hệ hô hấp cũng chịu ảnh hưởng rõ rệt trong những ngày thời tiết này. Không khí lạnh và khô vào buổi sáng làm niêm mạc đường thở mất nước, suy giảm hoạt động của hệ thống lông chuyển – hàng rào bảo vệ tự nhiên của phổi. Điều này khiến virus và vi khuẩn dễ bám dính và gây viêm nhiễm. Đối với bệnh nhân hen phế quản hoặc phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ và độ ẩm là tác nhân thường gặp kích phát các cơn khó thở cấp.
Nhóm nguy cơ cao và biện pháp phòng ngừa
Các chuyên gia nhận định nhóm nguy cơ cao bao gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường, suy tim và những người lao động ngoài trời. Để giảm tác động bất lợi của thời tiết, người dân nên áp dụng các biện pháp phòng ngừa sau:
- Mặc nhiều lớp áo mỏng để dễ dàng điều chỉnh theo nhiệt độ, tránh giữ trang phục quá dày khi trời đã nắng ấm.
- Người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài trước 6–7 giờ sáng trong những ngày rét đậm.
- Sau khi thức dậy, dành vài phút vận động nhẹ trên giường để "đánh thức" hệ tuần hoàn trước khi mặc áo ấm và ra khỏi phòng.
- Ưu tiên chế độ ăn với các món nóng, dễ tiêu như cháo và súp; uống đủ nước và bổ sung gia vị có tính ấm như gừng, tỏi, quế để hỗ trợ giữ nhiệt và ổn định tuần hoàn.
Thời tiết "sáng đông trưa hè" tại miền Bắc không chỉ là một hiện tượng khí hậu bất thường mà còn là mối đe dọa sức khỏe nghiêm trọng. Việc nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp phòng ngừa kịp thời là vô cùng cần thiết để bảo vệ bản thân và gia đình, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
