Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hiện tượng mưa đá liên tiếp tại miền Bắc và Bắc Trung Bộ trong các ngày 2-4/5/2026 là khá hiếm gặp. Cụ thể, giông, lốc, sét và mưa đá đã gây thiệt hại nặng tại nhiều địa phương, đặc biệt là các tỉnh miền núi phía Bắc.
Diễn biến mưa đá từ ngày 2 đến 4/5/2026
Chiều tối và đêm 2/5, giông lốc và mưa đá xảy ra tại Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên và Hà Nội. Đến chiều tối và đêm 3/5, hiện tượng này tiếp tục xuất hiện tại Nghệ An và Hà Tĩnh. Từ chiều tối 2/5 đến sáng 4/5, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ còn ghi nhận mưa giông diện rộng, cục bộ có nơi mưa rất to. Một số điểm có lượng mưa lớn như Tân Pheo (Phú Thọ) 171mm, Lâm Thao (Phú Thọ) 168mm, Kỳ Giang (Hà Tĩnh) 156mm.
Nguyên nhân mưa đá kích thước lớn
Ông Hưởng cho biết, theo quy luật, mưa giông, lốc, sét thường xuất hiện trong thời gian giao mùa (tháng 4-5 và 9-10) tại miền Bắc, không phải hiện tượng hiếm gặp. Tuy nhiên, việc mưa đá xuất hiện đồng thời trên diện rộng từ miền núi, trung du đến đồng bằng vào đầu tháng 5/2026 được đánh giá là khá hiếm. Những trận mưa đá có kích thước lớn, thậm chí hạt đá to như trứng gà hoặc bóng tennis tại Phú Thọ, Thái Nguyên được lý giải bởi nhiều yếu tố khí tượng kết hợp. Khu vực duy trì trạng thái nóng ẩm, ban ngày có nắng mạnh, khiến năng lượng đối lưu trong khí quyển tích tụ lớn. Trên cao tồn tại rãnh thấp trong đới gió tây mạnh ở độ cao khoảng 5.000m, trong khi phía Bắc có không khí lạnh yếu di chuyển xuống, nén rãnh áp thấp qua Bắc Bộ. Vào buổi chiều, khi nhiệt độ tăng cao, khối không khí nóng ẩm bị đẩy lên mạnh, hình thành các đám mây giông phát triển nhanh theo phương thẳng đứng. Trong môi trường khí quyển bất ổn định, dòng khí đi lên rất mạnh giữ các khối băng trong mây lâu hơn, khiến chúng lớn dần trước khi rơi xuống. Nếu các hạt băng tan hết trước khi chạm đất sẽ tạo thành mưa thường; ngược lại, khi chưa kịp tan sẽ tạo thành mưa đá.
Nguy cơ mưa giông, mưa đá tiếp tục gia tăng
Ông Hưởng nhận định, trong thời gian tới, khả năng xuất hiện El Niño từ giữa năm 2026 là rất cao (80-90%), có thể đạt cường độ mạnh vào cuối năm (20-25%) và kéo dài sang năm 2027. Trong năm nay, nắng nóng được nhận định sẽ nhiều và gay gắt hơn trung bình nhiều năm, trong khi mưa và bão có xu hướng ít hơn. Tuy nhiên, các hiện tượng cực đoan như giông, lốc, mưa đá trong giai đoạn chuyển mùa và mưa lớn cục bộ có thể gia tăng. Đáng lưu ý, mưa lớn cường độ cao trong thời gian ngắn có thể gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị, đặc biệt tại khu vực miền núi và địa hình dốc. Trước mắt, dự báo khoảng ngày 8-9/5, một đợt không khí lạnh mới sẽ ảnh hưởng đến miền Bắc, khiến khu vực này tiếp tục có mưa giông vào cuối tuần, kèm theo nguy cơ lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Ngoài ra, từ ngày 5-7/5/2026, khu vực phía Nam Tây Nguyên và Nam Bộ cũng có khả năng xuất hiện mưa rào và giông diện rộng, chủ yếu vào chiều tối, tiềm ẩn nguy cơ lốc, sét và gió giật.
Nhận biết và phòng tránh mưa đá
Mưa đá thường xuất hiện kèm giông mạnh trong giai đoạn chuyển mùa. Dấu hiệu nhận biết gồm: mây giông phát triển nhanh, trời chuyển từ oi nóng sang mát lạnh đột ngột, gió giật mạnh, mưa lớn kèm sấm sét. Khi có các dấu hiệu này, cần nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn, tránh ở ngoài trời, dưới cây lớn, cột điện, biển quảng cáo hoặc công trình tạm. Trong mưa đá, nên ở trong nhà, đóng kín cửa, tránh xa cửa kính. Khi có gió giật mạnh, cần gia cố nhà cửa, chằng chống đồ vật dễ bị cuốn bay, tránh khu vực có nguy cơ sập đổ. Đồng thời, tắt thiết bị điện khi có sét và hạn chế sử dụng điện thoại ngoài trời để đảm bảo an toàn.
