La Nina Kết Thúc, El Nino Sắp Xuất Hiện Với Nguy Cơ Trở Thành 'Siêu El Nino'
Theo báo cáo cập nhật từ Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), hiện tượng La Nina đang dần suy yếu và chuẩn bị kết thúc. Mặc dù lượng mưa ở khu vực xích đạo trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2026 vẫn cho thấy dấu hiệu của La Nina, nhưng các tín hiệu toàn cầu đang lan rộng, chỉ ra rằng nhiệt độ bề mặt đất đang cao hơn mức trung bình. Dự báo, từ khoảng tháng 6 đến tháng 8 năm nay, El Nino sẽ xuất hiện với xác suất lên đến 62% và có khả năng kéo dài ít nhất đến cuối năm 2026.
Nguy Cơ 'Siêu El Nino' Và Tác Động Toàn Cầu
Một số mô hình dự báo khí hậu uy tín trên thế giới cảnh báo rằng El Nino sắp xuất hiện có thể đạt cường độ rất mạnh, thậm chí có khả năng trở thành "siêu El Nino" vào mùa thu năm nay. Một siêu El Nino được xác định khi nhiệt độ mặt biển cao hơn mức trung bình dài hạn ít nhất 2 độ C. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), các hiện tượng khí hậu tự nhiên quy mô lớn như El Nino và La Nina đang diễn ra với quy mô ngày càng rộng lớn hơn, phần lớn do tác động của biến đổi khí hậu làm gia tăng nhiệt độ toàn cầu trong dài hạn.
Biến đổi khí hậu không chỉ làm trầm trọng thêm các hiện tượng thời tiết và khí hậu cực đoan mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến lượng mưa và nhiệt độ theo mùa. Các dự báo về El Nino và La Nina đóng vai trò quan trọng trong việc giúp con người tránh được thiệt hại kinh tế và cung cấp thông tin hữu ích cho việc lập kế hoạch thiết yếu trong các lĩnh vực nhạy cảm với khí hậu như nông nghiệp, y tế, năng lượng và quản lý nguồn nước. Tuy nhiên, những dự báo dài hạn vào thời điểm này vẫn chưa thật sự chắc chắn và cần được theo dõi sát sao thêm.
Tác Động Cụ Thể Đến Thời Tiết Việt Nam
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (NCHMF) nhận định rằng trạng thái La Nina đang suy yếu và sắp kết thúc. Khoảng từ tháng 4, thời tiết sẽ chuyển sang trạng thái trung tính, kéo dài đến tháng 6, và nhiều khả năng từ tháng 7 đến tháng 9 sẽ bước vào pha nóng El Nino. Sự chuyển đổi từ pha lạnh sang nóng của khí hậu toàn cầu sẽ tác động đáng kể đến thời tiết Việt Nam trong thời gian tới.
Giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6: Nhiệt độ trung bình tại khu vực Bắc Bộ cùng với các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1 độ C. Các khu vực còn lại duy trì mức tương đương trung bình. Từ tháng 4, nắng nóng sẽ gia tăng về cường độ và mở rộng sang khu vực Tây Nguyên và miền Tây Nam Bộ. Đến cuối tháng 5, nắng nóng suy giảm và thời tiết bắt đầu chuyển sang mùa mưa.
Giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9: Nhiệt độ trung bình trên phạm vi toàn quốc phổ biến cao hơn từ 0,5 đến 1 độ C so với trung bình nhiều năm, có nơi còn cao hơn 1 độ C. Tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, nắng nóng có xu hướng mở rộng và gia tăng cường độ, xảy ra nhiều và gay gắt hơn so với cùng kỳ năm 2025 và trung bình nhiều năm. Tổng lượng mưa trên cả nước phổ biến cao hơn từ 5 đến 10% so với trung bình nhiều năm, riêng khu vực Bắc Bộ và các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh lại thấp hơn từ 5 đến 10%.
Nhận Định Từ Chuyên Gia Và Khuyến Cáo Ứng Phó
Thạc sĩ Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, giải thích thêm về xu thế thời tiết sắp tới. Bà cho biết, ở thời điểm hiện tại, hiện tượng ENSO đã quay về trạng thái trung tính. Thời gian kéo dài của giai đoạn này là 3 hay 4 tháng vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau, do đó sự xuất hiện của El Nino vào tháng 7, 8 hoặc tháng 9 cũng chưa thật sự chắc chắn. Tuy nhiên, các mô hình dự báo uy tín trên thế giới đều thống nhất rằng năm nay sẽ xuất hiện El Nino, và trong giai đoạn đầu, cường độ không quá mạnh. Chỉ sau khi El Nino xuất hiện, chúng ta mới có thể đánh giá tiếp về cường độ và thời điểm đạt đỉnh.
Đối với khu vực Nam Bộ, thời tiết từ mùa khô chuyển sang mùa mưa trong giai đoạn ENSO trung tính, do đó khả năng từ nửa cuối tháng 4 sẽ bắt đầu chuyển mùa, đến giữa tháng 5 thì chính thức bắt đầu. Trong những tháng đầu mùa mưa, lượng mưa xấp xỉ với trung bình nhiều năm, thậm chí một số nơi có thể cao hơn. Mùa mưa thường bắt đầu sớm ở khu vực bán đảo Cà Mau sau đó mở rộng dần ra khắp Nam Bộ. Tương tự, khu vực Tây Nguyên cũng sẽ có mùa mưa xuất hiện tương đương với trung bình nhiều năm.
Đáng chú ý, khu vực miền Trung bước vào mùa nắng trùng với giai đoạn xuất hiện El Nino, vì vậy sẽ có những ngày nắng nóng gay gắt hơn so với cùng kỳ năm 2025 và trung bình nhiều năm, thậm chí cá biệt một số nơi có khả năng nắng nóng vượt lịch sử. Giai đoạn El Nino xuất hiện cũng trùng với mùa mưa bão, do đó dự báo năm nay số lượng bão bao gồm áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông cũng như đổ bộ vào nước ta sẽ ít hơn so với năm 2025 và trung bình các năm, nhưng mức độ nguy hiểm lại gia tăng.
Thạc sĩ Lan nhấn mạnh: "Thời tiết có xu hướng ngày càng cực đoan hơn, bằng chứng là những năm gần đây thường xuyên xuất hiện các cơn siêu bão trên khu vực Thái Bình Dương cũng như Biển Đông. Những cơn bão có hướng di chuyển phức tạp hoặc tốc độ rất nhanh. Trước đây, trung bình 4 đến 5 năm mới xuất hiện một cơn siêu bão, còn gần đây thì gần như năm nào cũng có. Chính vì vậy, chúng ta cần phải chủ động phòng tránh các hiện tượng thời tiết cực đoan và sự xuất hiện của các cơn bão mạnh, diễn biến phức tạp."
Kế Hoạch Ứng Phó Và Dự Báo Ngắn Hạn
Về cơ bản, El Nino sẽ xuất hiện và kéo dài đến cuối năm 2026, làm cho số lượng bão trên Biển Đông ít đi và mùa mưa có thể kết thúc sớm hơn so với trung bình nhiều năm. Do đó, ở các vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên, người dân cần chú ý để có biện pháp sử dụng nước hợp lý cho sinh hoạt và sản xuất. Khu vực miền Bắc và đặc biệt là miền Trung sẽ có mùa mưa đến trễ và lượng mưa ít hơn trung bình nhiều năm, các công trình thủy lợi và thủy điện cần có kế hoạch sử dụng nước hợp lý.
Theo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, trong 10 ngày tới, thời tiết Nam Bộ phổ biến nhiều nắng, trời hanh khô đi kèm với nguy cơ cháy nổ cao. Ở Thành phố Hồ Chí Minh và khu vực miền Đông Nam Bộ, phổ biến ngày nắng nóng, thời gian nắng nóng thường kéo dài từ 11 đến 15 giờ, mức nhiệt cao nhất phổ biến từ 34 đến 36 độ C. Lưu ý, nhiệt độ cảm nhận thực tế có thể cao hơn tùy vào điều kiện cụ thể của từng khu vực.
