Người trẻ 'ngại' gọi điện, chuộng nhắn tin: Xu hướng hay thách thức giao tiếp?
Nguyễn Thị Minh Thư, sinh viên Trường Đại học Bình Dương, thừa nhận rất hiếm khi nghe cuộc gọi điện thoại nếu không được thông báo trước. "Em cảm thấy áp lực khi ai đó gọi đột ngột. Nhắn tin thì em có thời gian suy nghĩ và trả lời khi rảnh rỗi", Thư chia sẻ. Cô kể rằng trong nhóm bạn thân, mọi liên lạc đều diễn ra qua chat, từ việc học tập, kế hoạch đi chơi đến những tâm sự cá nhân. "Gọi điện thoại chỉ khi rất gấp, còn lại tụi em nhắn tin. Em thấy gọi điện thoại hơi... cổ lỗ sĩ", Thư nói thêm.
Tin nhắn trở thành phương thức giao tiếp mặc định
Không chỉ riêng Thư, nhiều người trẻ hiện nay coi tin nhắn là phương thức giao tiếp mặc định. Chị Huỳnh Thị Ánh Đào (32 tuổi, làm việc tại TP.HCM) chia sẻ: "Nhắn tin giúp mình chủ động thời gian hơn. Gọi điện thì phải dừng mọi việc để nghe, có khi kéo dài cả nửa tiếng, gây gián đoạn công việc". Theo chuyên gia tâm lý Đỗ Thị Minh Hằng từ Trung tâm tham vấn và trị liệu Sài Gòn Mentality (TP.HCM), sự tiện lợi là yếu tố đầu tiên khiến nhắn tin chiếm ưu thế, nhưng đằng sau đó là cả một sự thay đổi trong tâm lý giao tiếp của thế hệ trẻ.
"Việc hạn chế cuộc gọi điện thoại truyền thống không đơn thuần là thay đổi công cụ, mà phản ánh nhu cầu kiểm soát không gian và cảm xúc. Nhắn tin cho phép người trẻ suy nghĩ, chỉnh sửa, cân nhắc cách diễn đạt, tạo cảm giác an toàn hơn so với việc phải phản ứng ngay lập tức trong một cuộc gọi", bà Hằng phân tích. Bà cũng nhấn mạnh rằng giao tiếp qua màn hình giúp tránh những khoảng lặng khó xử và phù hợp với thói quen giao tiếp ngắn gọn, nhanh chóng trên mạng xã hội.
Ảnh hưởng đến kỹ năng và mối quan hệ
Chuyên gia tâm lý Vũ Minh Tiến từ Trung tâm tư vấn tâm lý Việt Healthcare (TP.HCM) cảnh báo rằng nếu quá phụ thuộc vào nhắn tin, kỹ năng giao tiếp trực tiếp có thể bị ảnh hưởng. "Giao tiếp qua điện thoại giúp rèn luyện khả năng lắng nghe, phản xạ ngôn ngữ và xử lý tình huống. Nếu ít thực hành, các kỹ năng này dễ mai một", ông Tiến nhìn nhận. Sự thay đổi thói quen liên lạc cũng tác động đến các mối quan hệ, đặc biệt là giữa các thế hệ.
Bà Phan Thị Minh (46 tuổi, ngụ ở Quảng Ngãi) tâm sự: "Con gái tôi là sinh viên năm 3, đang học ở TP.HCM. Cả tuần con chỉ nhắn tin qua Zalo chứ hiếm khi gọi điện thoại. Tôi luôn muốn nghe giọng con cho đỡ nhớ". Trong khi đó, con gái bà Minh là Đỗ Thị Kim Thảo, sinh viên Trường Đại học Văn Hiến, cho rằng bản thân vẫn quan tâm mẹ, chỉ là thể hiện theo cách khác. "Em nhắn tin với mẹ mỗi ngày. Gọi điện thoại nhiều khi sợ mẹ đang bận".
Gọi điện có thật sự 'cổ lỗ sĩ'?
Theo anh Lê Tấn Thành (31 tuổi, ngụ ở Đà Nẵng), cuộc gọi điện thoại truyền thống vẫn hiện diện chứ không hề biến mất. Khi có việc khẩn cấp, cần giải thích rõ ràng hoặc chia sẻ cảm xúc mạnh, nhiều người trẻ vẫn chọn nhấc máy. "Điều thay đổi không phải là giá trị của cuộc gọi, mà là vị trí của nó trong 'thứ tự ưu tiên'. Nếu trước đây, cuộc gọi điện thoại truyền thống là lựa chọn mặc định, thì nay nó chỉ là một trong nhiều phương thức giao tiếp", anh Thành nói.
Chuyên gia Vũ Minh Tiến nhấn mạnh: "Không nên gắn nhãn 'cổ lỗ sĩ' cho cuộc gọi điện thoại truyền thống. Mỗi công cụ có vai trò riêng. Quan trọng là người trẻ biết khi nào nên nhắn, khi nào nên gọi". Các chuyên gia khuyến nghị người trẻ nên chủ động rèn luyện kỹ năng giao tiếp trực tiếp, chẳng hạn qua thảo luận nhóm, thuyết trình, và gặp gỡ bạn bè ngoài đời thực.
"Trong gia đình, có thể duy trì thói quen gọi điện định kỳ, dù chỉ 10 – 15 phút mỗi tuần. Một cuộc gọi ngắn nhưng trọn vẹn có thể mang lại cảm giác gần gũi hơn nhiều tin nhắn rải rác", ông Tiến chia sẻ. Chuyên gia Đỗ Thị Minh Hằng kết luận: "Công nghệ giúp con người kết nối nhanh hơn bao giờ hết. Nhưng giữa 'kết nối nhiều' và 'kết nối sâu' vẫn có sự khác biệt. Gọi điện thoại kiểu truyền thống không hề lỗi thời, nó chỉ không còn là lựa chọn duy nhất".
