Tranh cãi quyền riêng tư: Tài xế đăng clip khách hàng lên mạng xã hội
Sau khi đăng clip bị nhạc sĩ Minh Khang dọa đấm trên cuốc xe, tài xế Nguyễn Tiến Hùng nhận quyết định dừng hợp tác từ Grab. Sự việc này làm dấy lên tranh luận sôi nổi về quyền riêng tư và giới hạn pháp lý khi tài xế ghi hình, đăng tải hình ảnh khách hàng lên không gian mạng.
Nỗi ám ảnh từ việc bị quay lén
"Sợ hãi", "hoảng loạn" là cảm giác của T.V. (khi đó 19 tuổi) khi phát hiện mình bỗng dưng thành "nhân vật chính" trong video do tài xế công nghệ đăng tải trên mạng xã hội vào năm 2022. Cô gái từng chia sẻ với báo chí: "Tôi không biết mình bị ghi hình lại suốt quãng đường vì tài xế không hề đề cập hay xin phép quay, chụp".
Không chỉ hình ảnh, các thông tin cá nhân của T.V. như năm sinh, quê quán, địa chỉ hiện tại... đều xuất hiện, kéo theo hàng loạt lời lẽ khiếm nhã, quấy rối từ hàng nghìn người lạ. Vụ việc chỉ được giải quyết dứt điểm khi cô chia sẻ câu chuyện lên mạng xã hội và gửi khiếu nại tới hãng xe.
Góc nhìn đa chiều từ vụ nhạc sĩ Minh Khang
Bốn năm sau, câu chuyện tưởng chừng cũ lại được nhắc lại theo một cách khác, khi đoạn video ghi lại tranh cãi giữa tài xế Grab và nhạc sĩ Minh Khang lan truyền trên mạng xã hội. Lần này, việc ghi hình không còn bị nhìn nhận đơn thuần là "quay lén", mà được đặt trong nhiều cách lý giải: lưu lại bằng chứng, tự bảo vệ, hay phục vụ mục đích cá nhân.
Từ một mâu thuẫn trong chuyến xe, clip nhanh chóng vượt khỏi phạm vi hai nhân vật, kéo theo tranh luận về hành vi ghi hình và cách sử dụng hình ảnh trong không gian dịch vụ. Dưới góc độ pháp lý, câu hỏi đặt ra cũng không mới nhưng ngày càng rõ ràng hơn: liệu tài xế có quyền ghi lại toàn bộ chuyến đi, và ranh giới nào cho việc đăng tải những hình ảnh liên quan đến khách hàng?
Cẩn trọng khi ghi hình khách hàng
Thực tế, không chỉ tài xế trong vụ nhạc sĩ Minh Khang, nhiều người làm dịch vụ lái xe khác cũng đang quay hình, tự ý đăng clip khách hàng trên xe lên mạng xã hội với mục đích khác nhau như bóc phốt, làm nội dung… Nhiều đoạn video thu hút lượt tương tác lớn, dù có thể nhân vật xuất hiện trong đó không biết mình đã bị ghi hình.
Là người xây kênh video với nội dung ghi lại những cuốc xe, cuộc trò chuyện với khách hàng từ khoảng 1 năm nay, Xuân Cường (sinh năm 1995, tài xế tại Quảng Ninh) cho biết anh chỉ đăng clip có mặt khách hàng khi được sự cho phép. "Nếu khách đồng ý, tôi sẽ biên tập video, có thể gửi lại cho họ xem nếu cần, rồi mới chia sẻ. Vì việc đó công khai mặt khách nên tôi cần sự cho phép", anh nói.
Với những vị khách cư xử thiếu lịch sự thậm chí thô lỗ, tài xế Quảng Ninh sẽ tìm cách giao tiếp nhẹ nhàng. Nếu tình hình nghiêm trọng hơn hay thậm chí bản thân bị hành hung, video ghi hình sẽ được anh gửi đến cơ quan chức năng làm bằng chứng, thay vì công khai lên không gian mạng.
Trong khi đó, tài xế Xuân Tiền (sinh năm 1999, Hà Nội) lại lựa chọn góc quay sao cho chỉ có bản thân xuất hiện trên màn hình, tập trung vào dịch vụ anh đem lại và lưu làm kỷ niệm. Là đối tác của một nền tảng xe công nghệ, Tiền cho biết hãng có cơ chế bảo vệ tài xế bằng việc trang bị camera trên xe và nút khẩn cấp.
Ranh giới pháp lý rõ ràng
Trao đổi với báo chí, luật sư Hoàng Hà, Đoàn luật sư TP.HCM, nhận xét cần đánh giá hành vi trong từng vụ việc cụ thể. Ở vụ việc tài xế Grab và nhạc sĩ Minh Khang, luật sư cho rằng nếu đặt vụ việc dưới khung của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 (có hiệu lực từ 1/1/2026), thì phải tách thành 2 hành vi để đánh giá.
Thứ nhất là ghi hình để bảo vệ an toàn chuyến xe hoặc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Thứ hai là xử lý và công khai dữ liệu ra ngoài phạm vi đó. Luật sư trích dẫn Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 cho phép cơ quan, tổ chức, cá nhân được ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng, hoạt động công cộng mà không cần sự đồng ý trong một số trường hợp, trong đó có trường hợp để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Tuy nhiên, luật cũng yêu cầu phải thông báo hoặc bằng hình thức khác để chủ thể dữ liệu biết mình đang bị ghi âm, ghi hình. Và dữ liệu thu được chỉ được xử lý, sử dụng phù hợp với mục đích, không được dùng vào mục đích trái pháp luật hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể dữ liệu.
"Tôi cho rằng nếu đúng là tài xế đã đăng công khai clip thay vì chỉ cung cấp cho Grab hoặc cơ quan có thẩm quyền để giải quyết khiếu nại thì hành động đó có dấu hiệu vượt ranh giới giữa ghi hình và công khai dữ liệu", luật sư chỉ ra.
Khuyến nghị cho tài xế
Theo luật sư Hoàng Hà, tài xế xe công nghệ cần nhớ một nguyên tắc rất đơn giản, đó là được phép ghi hình để bảo đảm an toàn chuyến xe không có nghĩa là được quyền đăng công khai hình ảnh khách hàng lên mạng. Rủi ro pháp lý không nằm ở việc ghi hình, mà ở cách sử dụng dữ liệu sau đó.
Luật sư nhấn mạnh những điều tài xế cần lưu ý:
- Phân biệt rõ giữa việc ghi hình để lưu trữ nội bộ làm bằng chứng và việc công khai clip lên mạng xã hội.
- Giới hạn việc sử dụng dữ liệu ở mức cần thiết, chỉ gửi clip cho nền tảng hoặc cơ quan có thẩm quyền khi cần phản ánh sự việc.
- Không sử dụng hình ảnh khách cho mục đích cá nhân như giải trí, xây kênh hay kiếm tiền.
- Tôn trọng quyền về hình ảnh và đời sống riêng tư của khách hàng, chỉ công khai khi có sự đồng ý.
Về chế tài, luật sư cho biết Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 xác định khá rõ hướng xử lý khi tổ chức, cá nhân vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân thì tùy tính chất, mức độ, hậu quả có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo pháp luật.
