Gần 400.000 tài xế công nghệ tại TP.HCM hiện vẫn bị coi là lao động tự do, không có bảo hiểm xã hội, bảo hiểm nghề nghiệp hay lương hưu. Trước thực trạng này, Bảo hiểm xã hội TP.HCM đã đề xuất bổ sung nhóm tài xế công nghệ vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhằm bảo vệ quyền lợi lâu dài cho lực lượng lao động đang ngày càng đông trong nền kinh tế số.
Thực trạng: 'Đối tác' hay 'người lao động'?
Từ khi mô hình xe ôm, taxi công nghệ xuất hiện, tài xế thường được gọi là 'đối tác' thay vì người lao động. Cách vận hành này tạo sự linh hoạt, nhưng cũng khiến nhiều quyền lợi an sinh vẫn còn bỏ ngỏ. Với những người phải chạy xe mỗi ngày để mưu sinh, bảo hiểm không chỉ là câu chuyện khi về già, mà còn là điểm tựa nếu gặp tai nạn, ốm đau hoặc mất khả năng lao động.
Chị Nguyễn Thị Thảo, một tài xế công nghệ bán thời gian, chia sẻ: 'Nếu mà được hãng cấp bảo hiểm xã hội thì tốt, rất là mong muốn chứ, tại vì là một người lao động, ai cũng mong muốn có quyền lợi của bản thân mình'.
Đề xuất BHXH bắt buộc: Cơ hội và thách thức
Đặt mục tiêu bảo vệ quyền lợi lao động, Bảo hiểm xã hội TP.HCM đã đề xuất bổ sung nhóm tài xế công nghệ vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Mục tiêu là bảo vệ tốt hơn quyền lợi của lực lượng lao động đang ngày càng đông trong nền kinh tế số. Đề xuất này cũng đặt ra yêu cầu làm rõ trách nhiệm giữa tài xế và các nền tảng công nghệ: ai đóng, đóng ở mức nào, và cơ chế thực hiện ra sao để vừa bảo đảm quyền lợi cho người lao động, vừa phù hợp với đặc thù linh hoạt của công việc.
Anh Võ Thanh Dũng, tài xế công nghệ đã 5 năm gắn bó, xem đây là công việc chính. Anh cho biết: 'Nếu được nền tảng công nghệ đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế, cuộc sống anh em tài xế sau này cũng được đảm bảo hơn. Đó là một nguyện vọng của nhiều anh em tài xế'.
Phương án đóng góp và kỳ vọng
Theo phương án đang được nghiên cứu, mức đóng bảo hiểm xã hội có thể do tài xế và nền tảng số thỏa thuận, nhưng phải nằm trong khung quy định, không thấp hơn mức lương tối thiểu và không vượt quá 20 lần mức tham chiếu. Việc đưa tài xế công nghệ vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc không chỉ giúp mở rộng độ bao phủ an sinh, mà còn là bước điều chỉnh cần thiết trong bối cảnh quan hệ lao động đang thay đổi nhanh dưới tác động của kinh tế số.
Từ những cuốc xe mưu sinh hôm nay đến cuộc sống khi về già, điều mà nhiều tài xế mong muốn không chỉ là có thêm thu nhập, mà còn là được nhìn nhận như một lực lượng lao động cần được bảo vệ. Bởi trong tiến trình hoàn thiện chính sách an sinh xã hội, không ai nên bị bỏ lại phía sau.
