Điều 324 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025) quy định về “Tội rửa tiền” với khung hình phạt tù từ 1 năm đến 15 năm, cùng các hình phạt bổ sung như phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc tịch thu tài sản. Quy định này áp dụng cho cả cá nhân và pháp nhân thương mại, trong đó pháp nhân có thể bị phạt tiền lên đến 20 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.
Hành vi cấu thành tội rửa tiền
Theo khoản 1 Điều 324, người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây sẽ bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm:
- Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc giao dịch khác nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác phạm tội mà có.
- Sử dụng tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác thực hiện hành vi phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động khác.
- Che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác phạm tội mà có, hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó.
- Thực hiện một trong các hành vi quy định tại các điểm a, b và c khoản này đối với tiền, tài sản biết là có được từ việc chuyển dịch, chuyển nhượng, chuyển đổi tiền, tài sản do người khác thực hiện hành vi phạm tội mà có.
Khung hình phạt tăng nặng
Khoản 2 Điều 324 quy định khung hình phạt từ 5 năm đến 10 năm tù khi phạm tội thuộc một trong các trường hợp: có tổ chức; lợi dụng chức vụ, quyền hạn; phạm tội 2 lần trở lên; có tính chất chuyên nghiệp; dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt; tiền hoặc tài sản phạm tội trị giá từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng; thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng; hoặc tái phạm nguy hiểm.
Khoản 3 quy định khung hình phạt từ 10 năm đến 15 năm tù khi tiền hoặc tài sản phạm tội trị giá 500 triệu đồng trở lên, thu lợi bất chính 100 triệu đồng trở lên, hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ quốc gia. Ngoài ra, người chuẩn bị phạm tội này bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Hình phạt bổ sung và trách nhiệm của pháp nhân
Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm, hoặc bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Đối với pháp nhân thương mại, khoản 6 Điều 324 quy định mức phạt tiền từ 1 tỷ đồng đến 5 tỷ đồng nếu phạm tội theo khoản 1; từ 5 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng nếu phạm tội theo các điểm a, c, d, đ, e, g, h khoản 2; từ 10 tỷ đồng đến 20 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 1 năm đến 3 năm nếu phạm tội theo khoản 3. Pháp nhân còn có thể bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn nếu thuộc trường hợp quy định tại Điều 79, hoặc bị phạt tiền từ 1 tỷ đồng đến 5 tỷ đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 1 năm đến 3 năm.
Áp dụng thực tiễn
Quy định này được áp dụng trong nhiều vụ án gần đây. Ví dụ, VKSND TP Hà Nội đã truy tố Phó Đức Nam (biệt danh Mr Pips) về “Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo Điều 174 và “Tội rửa tiền” theo Điều 324 Bộ luật Hình sự. Ngoài ra, Công an TP Hải Phòng đã khởi tố, bắt tạm giam 28 đối tượng tổ chức đánh bạc và rửa tiền, trong đó nhóm này vận hành một “nhà máy xử lý dòng tiền” cho đường dây đánh bạc xuyên quốc gia, hoạt động 24/24 giờ.
