Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Văn bản này sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 10/9/2026, thay thế các quy định cũ nhằm tăng cường kỷ luật lao động và bảo vệ quyền lợi người lao động.
Các hình thức xử phạt chính và bổ sung
Nghị định quy định rõ hình thức xử phạt chính bao gồm cảnh cáo hoặc phạt tiền. Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật vi phạm, tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn, và trục xuất người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Các quy định này áp dụng cho nhiều hành vi vi phạm khác nhau trong lĩnh vực lao động.
Trọng tâm: Không ký hợp đồng lao động sau thử việc
Một trong những điểm được người lao động đặc biệt quan tâm là mức xử phạt đối với doanh nghiệp không ký hợp đồng lao động (HĐLĐ) khi người lao động đã hoàn thành thử việc đạt yêu cầu. Theo khoản 2, Điều 16 của Nghị định 283/2026/NĐ-CP, người sử dụng lao động sẽ bị phạt tiền từ 2 triệu đồng đến 5 triệu đồng nếu vi phạm một trong các hành vi sau: yêu cầu thử việc quá một lần cho cùng một công việc; thử việc quá thời gian thỏa thuận hoặc vượt quá điều kiện quy định tại Điều 25 Bộ luật Lao động; trả lương thử việc thấp hơn thỏa thuận hoặc thấp hơn 85% mức lương chính thức; và đặc biệt là không giao kết HĐLĐ khi thử việc đạt yêu cầu trong trường hợp hai bên có giao kết hợp đồng thử việc.
Biện pháp khắc phục hậu quả
Không chỉ bị phạt tiền, doanh nghiệp còn phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả. Điểm b, khoản 3, Điều 16 quy định: "Buộc người sử dụng lao động giao kết HĐLĐ với người lao động khi có hành vi vi phạm quy định tại điểm d, khoản 2 Điều này." Như vậy, doanh nghiệp vi phạm vừa bị phạt vừa phải ký hợp đồng chính thức cho người lao động.
Mức phạt đối với tổ chức
Một điểm quan trọng khác là nguyên tắc áp dụng mức phạt. Theo khoản 1, Điều 7 của Nghị định, mức phạt tiền quy định tại các chương II, III và IV là mức phạt đối với cá nhân, trừ các điều khoản được liệt kê cụ thể (như Điều 8, Điều 9...). Đối với tổ chức (doanh nghiệp), mức phạt tiền bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân. Do đó, doanh nghiệp không ký HĐLĐ sau thử việc có thể bị phạt tới 10 triệu đồng (gấp đôi mức tối đa 5 triệu đồng dành cho cá nhân).
Hiệu lực và ý nghĩa
Nghị định 283/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, đánh dấu bước tiến mới trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động. Các doanh nghiệp cần rà soát lại quy trình tuyển dụng, đặc biệt là khâu thử việc và ký kết hợp đồng, để tránh bị xử phạt không đáng có. Người lao động cũng cần nắm rõ quyền lợi của mình để yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đúng pháp luật.
