Bạo lực gia đình không chỉ là đánh đập: Nhận diện và phòng ngừa từ gốc
Chiều ngày 6/4, Hội Luật gia Thành phố Hà Nội đã phối hợp với Hội Phụ nữ và Hội Cựu chiến binh phường Nghĩa Đô tổ chức một hội nghị tuyên truyền về Luật Phòng chống bạo lực gia đình, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân trên địa bàn. Sự kiện này nhằm giúp cán bộ hội viên và người dân hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình trong việc xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc và tiến bộ, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật để phòng ngừa các hành vi vi phạm.
Nhận diện bạo lực gia đình vượt ngoài đánh đập
Tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Hà – Phó Chủ tịch Hội Luật gia Thành phố Hà Nội, với vai trò báo cáo viên, đã trình bày những điểm quan trọng của Luật Phòng chống bạo lực gia đình. Ông nhấn mạnh rằng trong đời sống gia đình, không phải mọi mâu thuẫn đều được coi là bạo lực. Tuy nhiên, khi hành vi vượt qua giới hạn tôn trọng, xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm, sức khỏe hoặc quyền lợi của thành viên khác, thì nó đã bước ra ngoài phạm vi quan hệ gia đình thông thường và phải chịu sự điều chỉnh của pháp luật.
Ông Hà chỉ ra rằng những hành vi tưởng chừng bình thường như chửi bới, mạt sát, ép buộc người thân kiếm tiền vượt quá khả năng, thiên vị con cái, hoặc bỏ mặc người yếu thế đều có thể bị xem là bạo lực gia đình. Đặc biệt, luật mới không chỉ tập trung vào xử lý hậu quả đã xảy ra mà còn chú trọng đến các hành vi có nguy cơ phát sinh bạo lực, nhằm ngăn chặn từ sớm.
Những điểm mới mang tính răn đe và nhân văn
Luật Phòng chống bạo lực gia đình năm 2022 đã mở rộng khái niệm và phạm vi điều chỉnh, bổ sung nhiều hành vi mới như cưỡng ép người khác chứng kiến bạo lực, bỏ mặc không chăm sóc, hoặc phát tán thông tin đời sống riêng tư. Luật cũng xác định rõ các nhóm dễ bị tổn thương cần được ưu tiên bảo vệ, bao gồm trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và phụ nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ.
Một điểm mới quan trọng khác là việc bổ sung biện pháp lao động công ích đối với người có hành vi bạo lực. Theo ông Hà, đây là hình thức xử lý mang tính răn đe cao vì nó tác động trực tiếp đến danh dự và uy tín cá nhân trong cộng đồng. Người vi phạm sẽ phải thực hiện lao động theo quyết định của chính quyền địa phương, dưới sự giám sát của các tổ chức xã hội. Ông Hà phân tích: "Chỉ cần một lần bị áp dụng biện pháp này, hầu hết người vi phạm sẽ không dám tái phạm, bởi áp lực từ dư luận xã hội là rất lớn."
Bảo vệ nạn nhân là ưu tiên hàng đầu
Ông Nguyễn Văn Hà nhấn mạnh rằng điểm cốt lõi của Luật lần này là chuyển từ "chống" sang "phòng là chính". Điều này đòi hỏi sự vào cuộc tích cực của các tổ chức xã hội tại cơ sở như Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên. Các tổ chức này cần chủ động nắm bắt tâm tư hội viên, phát hiện sớm dấu hiệu bạo lực để can thiệp kịp thời.
Ông Hà cũng chỉ ra thực tế rằng nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ, không dám tố cáo vì tâm lý "xấu chàng hổ ai" hoặc lo ngại ảnh hưởng đến kinh tế gia đình. Do đó, việc bảo vệ nạn nhân phải được đặt lên hàng đầu, thay vì chỉ tập trung vào xử lý người vi phạm. Một trong những giải pháp hiệu quả là mô hình "nhà tạm lánh", nơi nạn nhân được hỗ trợ về chỗ ở, tâm lý và điều kiện sinh hoạt trong giai đoạn khó khăn.
Kết luận: Vai trò của cộng đồng trong thực thi luật
Luật Phòng chống bạo lực gia đình năm 2022 không chỉ là công cụ xử lý vi phạm mà còn là nền tảng để thay đổi nhận thức và xây dựng văn hóa ứng xử trong gia đình. Đáng chú ý, luật lần đầu tiên quy định Tháng hành động quốc gia về phòng chống bạo lực gia đình vào tháng 6 hằng năm, gắn với Tháng hành động vì trẻ em, nhằm nâng cao nhận thức xã hội.
Tuy nhiên, để luật thực sự đi vào cuộc sống, vai trò của cộng đồng và từng cá nhân vẫn là yếu tố then chốt. Bắt đầu từ việc hiểu đúng, hành xử đúng và chủ động phòng ngừa từ sớm, mỗi người dân có thể góp phần xây dựng một xã hội an toàn và tiến bộ hơn.
