Báo cáo bình đẳng giới 2025: Tiến bộ và thách thức mới
Chính phủ vừa trình báo cáo lên Quốc hội về kết quả thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025. Báo cáo cho thấy nhiều chuyển biến tích cực, nhưng đồng thời cũng chỉ ra những yếu tố "đảo chiều" đòi hỏi công tác về bình đẳng giới cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tế.
Bạo lực gia đình giảm nhưng cơ cấu giới thay đổi
Theo số liệu thống kê, năm 2025, tổng số hộ gia đình có hành vi bạo lực gia đình là 1.941 hộ, giảm 282 hộ so với năm 2024. Tổng số vụ bạo lực gia đình cũng giảm từ 2.329 vụ xuống còn 2.074 vụ. Đáng chú ý, tổng số người có hành vi bạo lực gia đình năm 2025 là 2.038 người, giảm 231 người so với năm trước.
Tuy nhiên, phân tích chi tiết về tỷ lệ giới tính cho thấy những xu hướng đáng lưu ý. Số nữ giới gây bạo lực gia đình có chiều hướng tăng nhẹ, với 263 người, tăng 5 người. Trong khi đó, nam giới gây bạo lực gia đình dù vẫn chiếm phần đa nhưng đã giảm đáng kể, từ 1.775 người xuống còn 1.539 người, giảm 236 người.
Về phía người bị bạo lực gia đình, thống kê cũng phản ánh xu hướng tương tự. Trong tổng số 2.048 người bị bạo lực gia đình năm 2025, có 1.669 phụ nữ, giảm 322 người, và 379 nam giới, tăng 92 người so với năm trước.
Nguyên nhân và ý nghĩa của sự thay đổi
Chính phủ nhận định tình hình bạo lực gia đình năm 2025 có chuyển biến tích cực khi cả ba tiêu chí gồm số hộ có bạo lực gia đình, số người gây bạo lực và số người bị bạo lực đều giảm. Điều này cho thấy công tác tuyên truyền, phòng ngừa và can thiệp về phòng, chống bạo lực gia đình đã bước đầu phát huy hiệu quả.
Tuy nhiên, cơ cấu giới trong các vụ việc có sự thay đổi đáng lưu ý. Số nam giới bị bạo lực tăng, mặc dù mức tăng không lớn, nhưng phản ánh bạo lực gia đình có xu hướng đa dạng hơn về chủ thể thực hiện. Điều này đòi hỏi công tác truyền thông và tư vấn cần tiếp cận toàn diện, không chỉ tập trung vào một giới.
Theo thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Đào Lưu, nguyên nhân nam giới bị bạo lực gia đình ngày càng tăng có thể xuất phát từ việc nữ giới ngày càng ý thức hơn về quyền và nghĩa vụ của mình, không còn mang tâm lý thụ động, cam chịu. Bên cạnh đó, nhiều nam giới trước đây có thể từng bị bạo lực nhưng vì "sĩ diện" nên e ngại khi nói ra. Ngày nay, khi bình đẳng giới được tuyên truyền sâu rộng, số nạn nhân thoải mái tìm kiếm hỗ trợ hơn, dẫn đến sự biến động về cơ cấu.
Thạc sĩ Lưu cũng nhấn mạnh rằng bạo lực gia đình không chỉ là đánh đập, la mắng, mà còn bao gồm các hình thức như thờ ơ, ghẻ lạnh, "chiến tranh lạnh", bắt ép, hoặc áp dụng chính sách "có tiền là có quyền".
Công việc nội trợ: Gánh nặng chưa cân bằng
Bên cạnh vấn đề bạo lực gia đình, báo cáo cũng đề cập đến công sức lao động trong gia đình khi thực hiện công tác bảo đảm bình đẳng giới. Số liệu ước tính của Cục Thống kê, Bộ Tài chính cho thấy, đến năm 2025, số giờ trung bình làm công việc nội trợ và chăm sóc trong gia đình không được trả công của phụ nữ là 15,21 giờ/tuần, trong khi của nam giới là 9,02 giờ/tuần.
Tính theo tỷ lệ, số giờ trung bình của phụ nữ so với nam giới là 1,68 lần. Chỉ tiêu này có xu hướng giảm dần so với các năm trước (từ 1,94 lần năm 2021 xuống 1,68 lần năm 2025), nhưng vẫn còn khoảng cách. Mục tiêu của Việt Nam đặt ra đến năm 2030 là giảm tỷ lệ này xuống còn 1,4 lần.
Tại hội nghị tổng kết thi hành luật Hôn nhân và gia đình hồi tháng 12.2025, đại diện Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam dẫn chứng thực tế có những vụ việc, dù người vợ đã dành phần lớn thời gian cho việc nội trợ, chăm sóc con cái, hy sinh cơ hội học tập, nghề nghiệp để hỗ trợ chồng phát triển sự nghiệp, nhưng khi ly hôn vẫn chỉ được chia phần tài sản bằng hoặc thấp hơn người chồng với lý do "không có đóng góp kinh tế trực tiếp" hoặc "không chứng minh được công sức vượt trội".
Vì thế, cần lượng hóa giá trị nội trợ, chăm sóc gia đình không được hưởng lương, có tiêu chí cụ thể, định lượng hoặc hướng dẫn chi tiết để xác định thế nào là "công sức đóng góp nhiều hơn" trong từng trường hợp cụ thể.
Báo cáo của Chính phủ nhấn mạnh rằng, mặc dù đã đạt được nhiều tiến bộ, công tác bình đẳng giới cần tiếp tục điều chỉnh để đáp ứng với những thay đổi trong xã hội, đặc biệt là trong bối cảnh bạo lực gia đình ngày càng đa dạng và vấn đề phân chia công việc nội trợ chưa thực sự cân bằng.
