Chị Nguyễn Thị Phương Thanh (27 tuổi, Lâm Đồng) đã tìm được hướng đi mới cho niềm đam mê thêu thùa của mình: thêu tranh trên lá mít khô. Trước đó, chị quen thuộc với việc thêu trên vải, chủ yếu là các sản phẩm kỷ niệm như khung ảnh cưới. Khi đã vững tay nghề, chị bắt đầu muốn tìm một thử thách mới.
Khởi nguồn từ một chiếc lá rụng
Ý định thêu tranh trên lá mít đến một cách rất tình cờ. Một buổi chiều, chiếc lá mít khô trước nhà rơi xuống sân. Nhặt chiếc lá lên, chị Thanh giữ lại, quan sát khá lâu rồi nảy ra ý nghĩ thử thêu trên chính chất liệu mong manh này. Ngay tối hôm đó, chị bắt đầu xử lý chiếc lá và thử những mũi kim đầu tiên, như cách tự đặt ra cho mình một thử thách mới sau khi đã quen tay với vải.
Những ngày đầu chinh phục chất liệu mới
Những ngày đầu, chị Thanh không vội vàng. Chị hiểu rằng, lá mít khô hoàn toàn khác vải vì nó không có độ co giãn, rất giòn và dễ rách. "Trên vải, nếu sai có thể tháo ra làm lại. Nhưng trên lá, mỗi mũi kim đâm xuống là một dấu vết vĩnh viễn", chị nói. Thay vì "liều", chị Thanh chọn cách đi chậm. Chị thêu thử trên những chiếc lá nháp, đâm kim thật kỹ để cảm nhận lực tay, quan sát từng đường gân. Khi đã quen với chất liệu, chị mới bắt đầu làm bức chính.
Bức tranh đầu tiên được hoàn thành sau 6 tiếng thức đêm từ 21 giờ đến 3 giờ sáng, rồi tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện thêm nhiều ngày sau đó. Khi đăng lên mạng xã hội, chị Thanh chỉ nghĩ đơn giản là chia sẻ. Nhưng bất ngờ, ngay sau đó đã có người nhắn tin hỏi mua. "Lúc đó mình mới thực sự tin là mình làm được", chị Thanh kể.
Giữ từng mũi kim trên chất liệu mong manh
Để tạo ra một tác phẩm hoàn chỉnh, chị Thanh phải bắt đầu từ khâu chọn lá. Những chiếc lá được chọn phải già, dày, gân chắc, không sâu mục. Sau đó là rửa sạch, để khô tự nhiên, ép phẳng và xử lý để giữ màu. Nhưng khó nhất vẫn là lúc cầm kim. Chỉ cần một chút mạnh tay, chiếc lá có thể nứt. Chỉ cần lệch một mũi, toàn bộ công sức trước đó có thể phải bỏ đi. Vì vậy, chị luôn tự đặt cho mình áp lực "không được phép sai".
"Mình phải tính toán bố cục theo cả đường gân lá, để vừa đẹp vừa không làm yếu cấu trúc của lá," chị chia sẻ. Ngay từ những nét thêu đầu tiên đều không được phạm sai sót.
Chủ đề và giá trị nghệ thuật
Chủ đề chị theo đuổi chủ yếu là các loài chim, đặc biệt là chim Blue Tit. Trên nền lá khô trầm, hình ảnh những chú chim với màu sắc rực rỡ tạo nên sự tương phản rõ nét, như mang lại sức sống cho chiếc lá đã rụng. "Mình thích cảm giác như đang 'hồi sinh' chiếc lá", chị Thanh nói. Mỗi tác phẩm vì thế đều là duy nhất. Không chỉ khác về hình, mà ngay cả chiếc lá cũng không trùng lặp. Chị không làm hàng loạt, mỗi tháng chỉ hoàn thiện khoảng 3 bức, dành phần lớn thời gian để đảm bảo từng chi tiết đạt độ hoàn thiện cao nhất.
Chị Thanh hiện là mẹ bỉm sữa "chính hiệu" vì đang có con nhỏ. Song, có những đêm chị ngồi thêu đến 1 - 2 giờ sáng, sau khi đã xong việc nhà và chăm con. Có khi một bức kéo dài vài ngày, thậm chí cả tuần.
Kỷ niệm đáng nhớ và giá trị của những tác phẩm
Kỷ niệm khiến chị nhớ nhất là bức chim Blue Tit đầu tiên. Sau khi đăng lên, một khách hàng đã mua ngay trong đêm, rồi còn gửi lại video quá trình chị thêu và ảnh bức tranh được trưng bày trong nhà. "Cảm giác lúc đó rất khó tả, vì mình thấy tác phẩm của mình được trân trọng", chị chia sẻ.
Hiện tại, mỗi bức tranh thêu của Thanh có giá từ 1 triệu đồng trở lên, tùy kích thước và độ chi tiết. Nhưng với chị, giá trị lớn nhất không nằm ở số tiền. "Tôi không chỉ thêu tranh, mà còn đang rèn sự kiên nhẫn của chính mình", chị nói. Và từ đó, những chiếc lá tưởng như chỉ còn để bỏ đi lại được giữ lại, trở thành một sản phẩm thủ công có giá trị. Không quá cầu kỳ, nhưng đủ khác biệt để khiến người xem tò mò và dành thời gian nhìn kỹ hơn.
