Theo hình ảnh vệ tinh được tờ The New York Times công bố, một vết dầu loang có diện tích lên tới 52 km vuông đang lan rộng trên vịnh Ba Tư, ngay sát đảo Kharg – trạm xuất khẩu dầu thô quan trọng nhất của Iran. Sự cố này đang dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về môi trường và an ninh năng lượng trong khu vực.
Nguy cơ thảm họa môi trường xuyên biên giới
Dịch vụ giám sát tràn dầu toàn cầu Orbital EOS ước tính, tính đến thứ Năm, vệt dầu đã bao phủ diện tích hơn 52 km vuông ngoài khơi bờ biển phía Tây đảo Kharg. Khoảng 3.000 thùng dầu được cho là đã rò rỉ ra đại dương, nhưng nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định. Đến giữa trưa thứ Năm, vệt dầu có xu hướng trôi dạt về phía Nam, tiến gần đến hải phận của Saudi Arabia. Trong khi The New York Times liên tục cập nhật thông tin, truyền thông nhà nước và Bộ Ngoại giao Iran chưa đưa ra bình luận nào về diễn biến này.
Đảo Kharg không chỉ là huyết mạch kinh tế mà còn là trung tâm hạ tầng dầu khí của Iran với hệ thống bể chứa và đường ống khổng lồ. Hòn đảo chiến lược này nằm ngay phía Bắc eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất đối với vận mệnh năng lượng toàn cầu. Sự cố tràn dầu nghiêm trọng này làm dấy lên lo ngại về tình trạng của hạ tầng năng lượng Iran dưới áp lực từ lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ. Kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, việc Mỹ siết chặt các cửa ngõ cảng biển đã khiến hàng loạt tàu chở dầu bị mắc kẹt, biến vùng Vịnh thành một bãi đỗ xe khổng lồ trên biển.
Hệ thống dầu mỏ Iran rơi vào trạng thái nguy cấp
Giới chuyên gia nhận định, cơ sở hạ tầng tại Kharg vốn đã xuống cấp do thiếu đầu tư, nay lại càng trở nên mong manh sau các đợt tập kích của Mỹ và Israel. Việc phải lưu trữ một lượng lớn dầu thô trên các tàu dầu neo đậu dài ngày càng làm tăng nguy cơ rò rỉ. Ông Dalga Khatinoglu từ tổ chức Iran Open Data dự đoán, nguyên nhân có thể bắt nguồn từ việc đứt đường ống dẫn dầu dưới biển nối đảo Kharg với mỏ dầu Abuzar. Đường ống này đã có tuổi đời hàng chục năm và liên tục gặp sự cố rò rỉ trong thời gian gần đây do không được bảo trì.
Giáo sư Nima Shokri từ Đại học Công nghệ Hamburg cảnh báo: Lệnh phong tỏa đã đẩy hệ thống dầu mỏ của Iran vào tình trực cực kỳ nguy hiểm. Ông giải thích rằng việc đóng cửa các giếng dầu đột ngột là một quy trình kỹ thuật phức tạp. Nếu không thực hiện đúng cách, nó có thể làm hỏng vĩnh viễn túi dầu hoặc gây tắc nghẽn hệ thống đường ống, khiến việc phục hồi sản xuất sau này trở nên vô cùng tốn kém. Giếng dầu không phải là máy móc có thể tắt mở tùy ý bằng một nút bấm, Giáo sư Shokri nhấn mạnh.
Sự cố này không chỉ là một tổn thất kinh tế mà còn đe dọa trực tiếp đến hệ sinh thái nhạy cảm của vịnh Ba Tư. Với đặc thù vùng biển nông, dầu loang sẽ nhanh chóng lắng xuống trầm tích, tàn phá rừng ngập mặn, rạn san hô và các bãi đẻ của sinh vật biển, gây thiệt hại không thể đảo ngược cho ngành ngư nghiệp và các nhà máy khử mặn trong khu vực. Các chuyên gia môi trường cảnh báo, nếu phản ứng bị chậm trễ, một vụ tràn dầu cục bộ sẽ sớm biến thành một cuộc khủng hoảng môi trường xuyên quốc gia.
