Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa công bố dự báo về hiện tượng El Nino giai đoạn 2026-2027, trong đó xây dựng hai kịch bản tác động chính: kịch bản rủi ro cao (El Nino mạnh) và kịch bản rủi ro rất cao (siêu El Nino). Ở kịch bản rủi ro rất cao, nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3,4 từ 2°C trở lên, xuất hiện từ tháng 8/2026 và kéo dài đến giữa năm 2027, với xác suất khoảng 60-65%.
Hai kịch bản tác động của El Nino đến Việt Nam
Với kịch bản rủi ro cao (nhiệt độ Nino 3,4 từ 1°C đến dưới 2°C), hiện tượng xuất hiện từ tháng 8/2026, kéo dài đến đầu năm 2027 và suy yếu dần vào cuối mùa đông. Nhiệt độ trung bình trên cả nước cao hơn trung bình nhiều năm 0,5-1°C, số ngày nắng nóng gia tăng, đặc biệt tại miền bắc Trung bộ, duyên hải nam Trung bộ, Tây nguyên và Nam bộ. Lượng mưa mùa mưa 2026 thiếu hụt 10-20%, có nơi trên 25%, làm gia tăng nhu cầu điện, nước sinh hoạt và tưới tiêu.
Trong kịch bản rủi ro rất cao (siêu El Nino), nhiệt độ trung bình cả nước có thể cao hơn 1-2°C so với trung bình nhiều năm. Các đợt nắng nóng xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt hơn, nhất là giai đoạn tháng 3-6/2027. Lượng mưa mùa mưa thiếu hụt 20-40%, riêng duyên hải nam Trung bộ có nơi thiếu hụt trên 50%, làm suy giảm khả năng tích nước của hồ chứa thủy lợi và thủy điện.
Tác động đến nông nghiệp: 350.000 ha lúa đông xuân bị đe dọa
Theo dự báo, tình trạng thiếu nước và khô hạn gây áp lực lớn lên sản xuất vụ hè thu 2026 tại Trung bộ. Từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, hạn hán và xâm nhập mặn cao hơn bình thường tại duyên hải nam Trung bộ, Tây nguyên và ĐBSCL. Mùa mưa kết thúc sớm và mặn lấn sâu đe dọa trực tiếp đến sinh kế người dân, ảnh hưởng đến diện tích lớn đất lúa, cây ăn trái và thủy sản. Nguy cơ ảnh hưởng đến 350.000 ha lúa đông xuân 2026 tại ĐBSCL.
Tính toán cho thấy, năng suất lúa trung bình vụ đông xuân ở ĐBSCL khoảng 7 tấn/ha. Tổng sản lượng của 350.000 ha lên đến 2,45 triệu tấn. Tuy nhiên, sản lượng thiệt hại còn tùy thuộc mức độ thiệt hại cụ thể của từng mẫu ruộng. Cục Khí tượng thủy văn nhấn mạnh: “Mùa mưa kết thúc sớm và mặn lấn sâu sẽ đe dọa trực tiếp đến sinh kế người dân”.
Tác động đến năng lượng và dịch vụ
El Nino không chỉ tác động đến nông nghiệp mà còn gia tăng áp lực lên hệ thống năng lượng. Lượng nước về các hồ thủy điện giảm làm suy giảm khả năng huy động nguồn thủy điện, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm nhu cầu tiêu thụ từ tháng 5-6/2027. Điều này làm gia tăng chi phí sản xuất, kinh doanh. Nắng nóng kéo dài cũng làm tăng nhu cầu sử dụng điện, dẫn đến tăng chi phí vận hành. Một số hoạt động du lịch tại các địa phương thường xuyên thiếu nước có thể bị ảnh hưởng nếu khô hạn kéo dài.
Nếu El Nino kéo dài sang thời kỳ chuyển mùa, mùa mưa năm 2027 có khả năng bắt đầu muộn hơn trung bình nhiều năm, nhất là ở Nam bộ và Tây nguyên, làm kéo dài thời gian thiếu nước và chậm phục hồi nguồn nước. Thiếu hụt mưa và nắng nóng đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức cao. Mực nước tại các hồ chứa sụt giảm mạnh có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng và cấp nước vùng hạ du.
