Tỉnh Quảng Trị đang tận dụng lợi thế về diện tích rừng lớn để phát triển thị trường tín chỉ carbon, qua đó vừa bảo vệ môi trường vừa tạo thêm nguồn thu kinh tế. Với hơn 773.000 ha rừng, độ che phủ trên 61%, địa phương này có tiềm năng tạo ra từ 198.000 đến 661.000 tấn CO₂ mỗi năm từ các khu rừng đặc dụng, mở ra cơ hội thu hút tài chính từ thị trường carbon trong nước và quốc tế.
Lợi thế từ rừng và năng lượng tái tạo
Quảng Trị sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển thị trường tín chỉ carbon nhờ diện tích rừng lớn, tiềm năng năng lượng tái tạo và nông nghiệp phát thải thấp. Tín chỉ carbon được hình thành từ việc cắt giảm hoặc hấp thụ khí nhà kính thông qua các dự án như bảo vệ rừng, trồng rừng, năng lượng tái tạo hay xử lý chất thải thân thiện với môi trường. Anh Hồ Văn Trưng, thành viên tổ bảo vệ rừng cộng đồng xã Khe Sanh, cho biết: "Nhờ có thêm nguồn kinh phí từ tín chỉ carbon rừng, người dân càng thêm động lực gắn bó, chăm sóc và bảo vệ rừng tốt hơn."
Nỗ lực bảo vệ và nâng cao chất lượng rừng
Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị đang phối hợp với chính quyền địa phương bảo vệ nghiêm ngặt hơn 66.000 ha rừng được giao quản lý. Ông Trương Quang Trung, Giám đốc Ban Quản lý, cho biết đơn vị thường xuyên theo dõi diễn biến rừng, triển khai khoanh nuôi tái sinh, trồng bổ sung và phục hồi rừng nhằm nâng cao chất lượng cũng như trữ lượng sinh khối. Đồng thời, ứng dụng công nghệ như phần mềm SMART, GIS và ảnh vệ tinh để giám sát, bảo vệ rừng hiệu quả hơn. "Thời gian tới, khi có hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan có thẩm quyền, đơn vị tiếp tục đẩy mạnh công tác quản lý rừng," ông Trung nhấn mạnh.
Tiềm năng tín chỉ carbon lớn
Với diện tích hiện có, tiềm năng tạo tín chỉ carbon của Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị ước tính đạt từ khoảng 198.000 đến 661.000 tấn CO₂ mỗi năm. Đây là nguồn tài nguyên có giá trị, tạo cơ hội thu hút các nguồn lực tài chính từ thị trường carbon trong nước và quốc tế, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.
Kết quả bước đầu từ cơ chế ERPA
Quảng Trị là một trong năm địa phương được tham gia thí điểm chuyển nhượng kết quả giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ (ERPA) theo Nghị định số 107/2022/NĐ-CP. Giai đoạn 2018-2019, tỉnh có khoảng 5.348.018 tấn CO₂ kết quả giảm phát thải đủ điều kiện chuyển nhượng. Trong số này, 3.726.377 tấn CO₂ đã được chuyển nhượng cho Ngân hàng Thế giới, mang về hơn 402,381 tỷ đồng. Riêng năm 2026, tỉnh được phân bổ 37,992 tỷ đồng từ nguồn ERPA để thực hiện thí điểm chi trả giảm phát thải khí nhà kính trên 596.230 ha rừng tự nhiên. Số tiền từ bán tín chỉ carbon đã được phân bổ cho chủ rừng, cộng đồng và lực lượng quản lý rừng, giúp những cánh rừng không chỉ giữ màu xanh sinh thái mà còn mang thêm giá trị kinh tế bền vững.
Chuẩn bị cho thị trường carbon dài hạn
Để xây dựng thị trường carbon dài hạn, Quảng Trị đang xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính với thông tin thu thập từ khoảng 15-20 sở, ngành và đơn vị liên quan. Đồng thời, 20-30 biểu mẫu chuẩn hóa cũng được thiết kế nhằm phục vụ kiểm kê khí nhà kính cấp tỉnh. Ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, cho biết: "Điểm nhấn của kế hoạch lần này là không dừng ở việc thống kê phát thải. Sau khi hoàn thành kiểm kê, sẽ tiến hành xây dựng các kịch bản phát thải và giảm phát thải cho từng ngành, lĩnh vực; đồng thời đánh giá khả năng hấp thụ carbon và tiềm năng hình thành tín chỉ carbon trên địa bàn."
Hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế quản lý
Việc xây dựng các dự án carbon rừng thường có quy mô lớn, liên quan nhiều chủ thể khác nhau, đòi hỏi cơ chế quản lý minh bạch và hệ thống đo lường, báo cáo, kiểm chứng phát thải chặt chẽ. Hiện tỉnh đang chờ Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành các thông tư hướng dẫn cụ thể về phương pháp xác định mức chi trả và tiêu chuẩn carbon rừng quốc gia. Ông Trương Quang Trung đề xuất: "Để sớm đưa tín chỉ carbon rừng tham gia thị trường, trước hết tỉnh cần số hóa dữ liệu, xây dựng bản đồ trữ lượng carbon sinh khối và hoàn thiện hệ thống theo dõi, đo đếm carbon rừng. Đồng thời, sớm ban hành cơ chế thí điểm kinh doanh tín chỉ carbon, xác lập quyền sở hữu và cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch giữa Nhà nước, chủ rừng và cộng đồng."
Ngoài ra, cần đào tạo nguồn nhân lực có chuyên môn về đo đếm carbon và đủ năng lực tham gia đàm phán trên thị trường carbon quốc tế. Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành xu thế toàn cầu, việc chuẩn bị nền tảng cho thị trường tín chỉ carbon giúp Quảng Trị khai thác hiệu quả giá trị của rừng, mở ra cơ hội tiếp cận các dòng vốn xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong những năm tới.
