Nguyên nhân chính thức được xác định cho thảm họa cá bớp tại Lý Sơn
Ngày 13/4, Chi cục Thủy sản - Biển đảo tỉnh Quảng Ngãi đã chính thức có văn bản hướng dẫn xử lý gửi Ủy ban nhân dân đặc khu Lý Sơn liên quan đến sự cố cá bớp nuôi lồng chết hàng loạt với khối lượng lên tới hơn 90 tấn. Cơ quan này đồng thời công bố kết quả xét nghiệm mẫu cá và mẫu nước tại khu vực, xác định nguyên nhân rõ ràng.
Phát hiện đáng báo động từ phòng thí nghiệm
Theo kết quả từ Trung tâm Chẩn đoán và xét nghiệm Thú y Trung ương II, mật độ vi khuẩn Vibrio spp. trong mẫu cá bớp đạt mức 2,4 × 10⁷ MPN/g, cao hơn rất nhiều so với ngưỡng thông thường trong điều kiện nuôi trồng. Điều đáng chú ý là các mẫu cá này âm tính với bệnh VNN (hoại tử thần kinh) và không phát hiện ký sinh trùng, nhưng mật độ vi khuẩn cơ hội Vibrio spp. cực cao đã trở thành tác nhân chính.
Song song đó, kết quả quan trắc môi trường tại khu vực lồng nuôi trong Vũng neo đậu tàu thuyền Lý Sơn cho thấy hàm lượng oxy hòa tan (DO) thấp hơn giới hạn cho phép. Cụ thể, chỉ số DO đo được vào ngày 6/4 là 4,49 mg/L và ngày 7/4 là 4,9 mg/L, đều thấp hơn mức tối thiểu 5 mg/L theo quy chuẩn. Tình trạng thiếu oxy kéo dài này đã làm suy giảm nghiêm trọng sức đề kháng của cá.
Phân tích chuyên sâu về nguyên nhân kép
Các chuyên gia thủy sản nhận định, Vibrio spp. là nhóm vi khuẩn cơ hội, có thể gây bệnh xuất huyết và nhiễm khuẩn huyết trên cá bớp khi môi trường trở nên bất lợi và sức đề kháng của vật nuôi suy yếu. Sự kết hợp giữa mật độ vi khuẩn cao và tình trạng thiếu oxy kéo dài đã tạo thành "cú đấm kép" dẫn đến thảm họa.
Ngoài ra, việc bố trí lồng bè với mật độ quá dày trong khu vực vũng neo đậu đã hạn chế đáng kể lưu thông dòng chảy, làm gia tăng sự tích tụ chất hữu cơ và tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn phát triển mạnh. Hoạt động của tàu thuyền cùng với tác động của gió mùa Tây Nam cũng khiến môi trường nước biến động mạnh, gây stress cho cá và tiếp tục làm giảm khả năng miễn dịch.
Thiệt hại nặng nề và các biện pháp khẩn cấp
Sự cố bắt đầu từ ngày 5/4 và đến ngày 10/4, đã có hơn 40 trong tổng số 57 lồng bè bị thiệt hại với tỷ lệ lên tới 80%. Tổng lượng cá bớp chết ước tính vượt 90 tấn, gây thiệt hại tài chính ước tính hơn 16 tỷ đồng cho người nuôi trồng tại đặc khu Lý Sơn.
Trước tình hình này, Chi cục Thủy sản - Biển đảo tỉnh Quảng Ngãi đã đề nghị chính quyền địa phương triển khai ngay các biện pháp khẩn cấp:
- Di chuyển lồng bè ra khỏi khu vực vũng neo đậu đến nơi có dòng chảy thông thoáng hơn
- Duy trì các chỉ tiêu môi trường phù hợp, đặc biệt là DO trên 5 mg/L và pH từ 7,5 đến 8,3
- Sắp xếp lại mật độ lồng bè, tránh tình trạng neo đậu dày đặc
- Tăng cường vệ sinh lưới lồng, tiêu độc dụng cụ và không dùng chung thiết bị giữa các lồng
- Khuyến cáo người nuôi bổ sung men vi sinh, vitamin và khoáng chất để tăng sức đề kháng cho cá
Đối với cá đã nhiễm bệnh, cơ quan chuyên môn hướng dẫn sử dụng kháng sinh trong danh mục cho phép với liều lượng và thời gian đúng quy định. Cá chết phải được thu gom, xử lý bằng hóa chất sát trùng và chôn lấp đúng kỹ thuật, tuyệt đối không vứt ra môi trường tự nhiên.
Sự việc này đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về công tác quản lý môi trường nuôi trồng thủy sản tại các khu vực nhạy cảm như đặc khu Lý Sơn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và người dân để ngăn chặn những thiệt hại tương tự trong tương lai.
