Người Dân Iran Đối Mặt Nguy Cơ Tổn Thương DNA Và Ung Thư Từ Khói Độc
Hình ảnh vệ tinh từ thủ đô Tehran của Iran cho thấy các đám cháy độc hại vẫn tiếp tục bùng phát nhiều ngày sau các cuộc không kích vào kho chứa dầu, làm dấy lên mối lo ngại sâu sắc về biến chứng sức khỏe đối với hàng triệu cư dân. Theo báo cáo từ Guardian, nhiều người dân Tehran đang phải chịu đựng các triệu chứng cấp tính khi hít phải không khí nhiễm độc, bao gồm đau đầu dữ dội, khó thở, kích ứng da và mắt nghiêm trọng.
Cảnh Báo Từ Chuyên Gia Y Tế Và Môi Trường
Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng đây mới chỉ là giai đoạn khởi đầu của một thảm họa sức khỏe. Về lâu dài, việc tiếp xúc với các chất độc hại từ khói cháy có thể dẫn đến nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch, suy giảm khả năng nhận thức, tổn thương DNA và ung thư. Trước đó, Israel đã tiến hành tấn công bốn cơ sở nhiên liệu trọng yếu trong và xung quanh thủ đô Iran, tạo ra những cột khói đen khổng lồ bao trùm thành phố.
Những đám khói từ các cuộc tấn công ngày 7/3 mang theo nhiều chất ô nhiễm nguy hiểm như muội than, hạt dầu và khí sulfur dioxide. Chỉ vài giờ sau, một cơn "mưa đen" đã trút xuống Tehran, chứa đầy dầu và các chất độc hại. Chính quyền Iran đã cáo buộc đây là hành vi "hủy hoại môi trường sinh thái" một cách bừa bãi và có hệ thống, gây hậu quả thảm khốc cho người dân.
Hiện Trạng Cháy Và Ô Nhiễm Kéo Dài
Sau hai ngày bị tấn công, kho Shahran và nhà máy lọc dầu Tehran vẫn bốc cháy dữ dội. Một hình ảnh vệ tinh từ Cơ quan Vũ trụ châu Âu chụp vào 10 ngày sau cuộc tấn công cho thấy đám cháy chỉ còn âm ỉ, nhưng khói và lửa vẫn có thể nhìn thấy tại kho dầu Aqdasieh ở phía đông bắc. Nhà khoa học Akshay Deoras nhận định các triệu chứng mà người dân Iran đang gặp phải liên quan trực tiếp đến tác động từ đám cháy dầu, vốn tạo ra hợp chất sulphur và nitơ có thể hình thành axit khi hòa tan trong nước mưa.
Ông giải thích hiện tượng "mưa đen" liên tiếp dội xuống là do các giọt mưa hoạt động "như miếng bọt biển hoặc nam châm nhỏ, hút mọi thứ trong không khí khi rơi xuống". Các vụ tấn công này không chỉ gây tác động đến sức khỏe mà còn ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý người dân. Một cư dân 54 tuổi chia sẻ: "Tôi gần như không thể thở nổi. Mọi người lo ngại rằng điều này sẽ ảnh hưởng đến cả nguồn nước uống".
Mối Đe Dọa Đến Nguồn Nước Và Thực Phẩm
Môi trường sống tại Tehran hiện được đánh giá là rất độc hại, đe dọa trực tiếp đến nguồn nước và thực phẩm của cư dân. Một người dân cho biết bể bơi ngoài trời - vốn được dùng làm nguồn nước khẩn cấp - đã chuyển sang màu đen sau khi bị nhiễm bụi từ các vụ tấn công. Đường phố cũng trở nên đen và trơn trượt do ô nhiễm. Các bác sĩ Iran đã liên tục cảnh báo về nguy cơ "mưa axit", khuyến cáo người dân:
- Không ở ngoài trời khi không cần thiết.
- Loại bỏ quần áo nhiễm bẩn ngay lập tức.
- Sử dụng khẩu trang N95 để bảo vệ đường hô hấp.
- Tránh trú dưới tán cây để giảm tiếp xúc với chất độc.
Cảnh Báo Từ Tổ Chức Quốc Tế
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo các cuộc tấn công có nguy cơ "làm ô nhiễm thực phẩm, nước và không khí - những mối nguy có thể gây tác động nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt với trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền". Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) cũng nhấn mạnh rằng khói dày từ các đám cháy dầu đã "bị người dân Iran hít trực tiếp - bao gồm cả trẻ nhỏ", làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về tác động lâu dài đối với sức khỏe con người và môi trường.
Hậu Quả Môi Trường Và Sức Khỏe Trên Diện Rộng
Không chỉ tại thủ đô Iran, các cuộc tấn công khác trong khu vực Trung Đông cũng gây thiệt hại môi trường đáng kể. Các cuộc không kích nhằm vào tàu có thể gây tràn dầu trên biển, đe dọa đa dạng sinh học với hơn 2.000 loài sinh vật biển, bao gồm quần thể bò biển, cá voi lưng gù, cá mập voi và rùa biển. Việc phá hủy các cơ sở quân sự còn phát tán dư lượng thuốc nổ và kim loại nặng, cùng các chất nguy hiểm như perfluoroalkyl và polyfluoroalkyl (PFAS) - nhóm hóa chất "vĩnh cửu" vì hầu như không bị phân hủy trong môi trường.
Theo Mathilde Jourde, chuyên gia tại Viện Quan hệ quốc tế và Chiến lược của Pháp (IRIS), việc tên lửa bay xuyên qua các tầng cao của khí quyển cũng gây ô nhiễm không khí, vì tầng bình lưu đặc biệt nhạy cảm và có thể giữ lại chất gây ô nhiễm do thiết bị nổ giải phóng. UNEP cảnh báo cuộc chiến tại Trung Đông có nguy cơ "làm gia tăng áp lực lên tài nguyên thiên nhiên, gây tổn hại các hệ sinh thái biển và trên cạn, làm suy yếu nỗ lực tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến an toàn vệ sinh thực phẩm".
Nguy Cơ Lâu Dài Và Bài Học Từ Quá Khứ
Giáo sư Andrea Sella tại Đại học University College London cho rằng về dài hạn, nguy cơ sức khỏe sẽ "phụ thuộc lớn vào thời gian và mức độ phơi nhiễm của mỗi cá nhân". Ông nhấn mạnh: "Có khả năng nguồn nước uống bị ô nhiễm. Không còn nghi ngờ gì nữa, khói từ những đám cháy như vậy rất độc hại, và chúng ta có thể phải đối mặt với hậu quả lâu dài về các bệnh hô hấp cùng nhiều bệnh lý khác".
Đài quan sát xung đột và môi trường (CEOBS), một tổ chức phi chính phủ của Anh, đã ghi nhận khoảng 300 sự cố có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bắt đầu ngày 28/2. CEOBS cho biết thêm tro bụi cùng với hạt benzen, formaldehyde và các chất gây ung thư thải ra từ đám cháy không chỉ gây ảnh hưởng trong khu vực mà còn lan tới Afghanistan, Trung Quốc và Nga.
Một nỗi lo ngại khác là các bên tham chiến có thể tấn công cả nhà máy khử mặn - nguồn cung cấp nước chính cho người dân Trung Đông. Theo CEOBS, việc tấn công nhà máy khử mặn có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, nhất là trong trường hợp rò rỉ hóa chất được sử dụng cho quy trình khử mặn nước như natri hypochlorite, sắt chloride và axit sulfuric. Bài học từ các cuộc xung đột trước đây cho thấy những vụ cháy và tràn dầu quy mô lớn có thể gây ô nhiễm môi trường diện rộng, đồng thời tạo ra rủi ro sức khỏe nghiêm trọng do tiếp xúc với khói, hạt bụi và khí độc.
