Hà Nội Định Hướng Phát Triển Hạ Tầng Ngầm Quy Mô Lớn Để Ứng Phó Với Biến Đổi Khí Hậu
Trong khuôn khổ quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn dài hạn lên đến 100 năm, Hà Nội đang xây dựng chiến lược phát triển hạ tầng ngầm quy mô lớn. Mục tiêu chính là giải quyết đồng thời các vấn đề đô thị nan giải như ngập úng, ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. Trọng tâm của định hướng này là hệ thống công trình ngầm đa chức năng, nổi bật với đề xuất "siêu bể ngầm" có tổng dung tích khoảng 125 triệu mét khối, dự kiến triển khai trong giai đoạn từ năm 2036 đến 2045.
Siêu Bể Ngầm: Giải Pháp Vượt Trội Cho Bài Toán Ngập Úng
Theo các tính toán sơ bộ, hệ thống siêu bể ngầm này có thể giúp giảm thiệt hại do ngập úng cho thành phố lên tới hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Với quy mô tương đương khoảng 50.000 bể bơi Olympic, công trình được đánh giá vượt xa nhiều mô hình chống ngập đô thị hiện có trên thế giới. Đáng chú ý, dung tích dự kiến lớn hơn khoảng 180 lần so với hệ thống G-Cans tại Tokyo – công trình thoát nước ngầm lớn nhất thế giới hiện nay.
Việc định hướng quy mô lớn xuất phát từ thực tế Hà Nội thường xuyên đối mặt với các trận mưa cực đoan, có thời điểm đạt từ 300 đến 500 mm chỉ trong một ngày. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, mật độ bê tông hóa cao và nhiều khu vực địa hình trũng thấp, khả năng thoát nước tự nhiên bị hạn chế. Điều này đòi hỏi hệ thống điều tiết nước có năng lực vượt trội để ứng phó với các kịch bản khí hậu ngày càng cực đoan.
Nguyên Lý Vận Hành Và So Sánh Với Các Mô Hình Quốc Tế
Về nguyên lý vận hành, mô hình siêu bể ngầm được đề xuất có nhiều điểm tương đồng với hệ thống G-Cans tại Tokyo. Nước mưa sẽ được thu gom qua các tuyến hầm ngầm, dẫn về các bể chứa trung tâm, sau đó được bơm xả ra các sông lớn như Sông Hồng và Sông Đuống khi điều kiện cho phép. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực cho khu vực nội đô, đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro ngập lụt trên diện rộng.
Hệ thống G-Cans, hoàn thành năm 2006, có chiều dài 6,3 km, độ sâu từ 50 đến 70 mét và tổng dung tích khoảng 670.000 mét khối. Trong khi đó, siêu bể ngầm của Hà Nội hứa hẹn mang lại hiệu quả vượt trội nhờ quy mô lớn hơn đáng kể.
Bối Cảnh Phát Triển Hạ Tầng Ngầm Tại Các Đô Thị Lớn
Trong bối cảnh các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội đều đang thúc đẩy những kế hoạch chống ngập và phát triển hạ tầng ngầm, gần đây, vào tháng 2 đến tháng 3 năm 2026, Gelex thông qua Gelex Infra đã bắt tay với Petrosetco (PET) để liên tiếp thành lập nhiều pháp nhân hạ tầng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đáng chú ý là ba công ty gồm Hạ tầng Gelex Bắc Sài Gòn 1, Đầu tư Hạ tầng Gelex Bắc Sài Gòn 2 và Hạ tầng Gelex Tây Thành phố, đều có vốn điều lệ ban đầu khoảng 10 tỷ đồng và tập trung vào lĩnh vực cấp – thoát nước, xử lý nước thải đô thị.
Động thái này phản ánh chiến lược rõ ràng của liên minh Gelex – PET trong việc "đánh" vào mảng hạ tầng nước tại Thành phố Hồ Chí Minh, một thị trường còn nhiều dư địa khi hệ thống xử lý nước thải và chống ngập vẫn thiếu hụt. Trong khi đó, nhu cầu đầu tư ngày càng cấp thiết, phù hợp với định hướng mở rộng hệ sinh thái hạ tầng của Gelex – vốn đã có nền tảng ở mảng nước sạch, khu công nghiệp và vật liệu.
Như vậy, việc Hà Nội đề xuất siêu bể ngầm không chỉ là giải pháp cụ thể cho thành phố mà còn phản ánh xu hướng chung trong phát triển hạ tầng bền vững tại các đô thị lớn của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
