Từ đầu năm đến hết tháng 5, hiện tượng ENSO duy trì trạng thái trung tính, nhưng hiện nay đã chuyển sang trạng thái El Nino. Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trong thời gian từ tháng 6 đến tháng 8, El Nino tiếp tục duy trì với cường độ mạnh, đặc biệt xác suất xảy ra El Nino rất mạnh từ tháng 10 đến tháng 12/2026 ở mức 63%.
Lượng mưa thiếu hụt và nguy cơ hạn hán
Tổng lượng mưa từ đầu năm đến trung tuần tháng 6 tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đạt từ 310 đến 34mm, thấp hơn trung bình nhiều năm từ 12 đến 17%. Tại khu vực Bắc Trung Bộ, nếu thời tiết nắng nóng kéo dài, dự kiến khoảng 5.200 đến 8.200ha cây trồng vụ hè thu năm 2026 có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hạn hán, thiếu nước tập trung chủ yếu ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị.
Kịch bản xâm nhập mặn nghiêm trọng
Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đưa ra ba kịch bản nền chính gồm năm trung bình, năm ít nước và năm rất ít nước đối với xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Trong trường hợp El Nino ảnh hưởng mạnh, nguy cơ xảy ra kịch bản năm rất ít nước trong mùa khô 2026-2027, với ranh mặn 4g/l sâu nhất từ 58 đến 78km trên sông Cửu Long và từ 115 đến 143km trên sông Vàm Cỏ. Kịch bản này có thể ảnh hưởng đến 180.000ha cây trồng ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước.
Khuyến cáo ứng phó cho địa phương và người dân
Các địa phương cần tổ chức sản xuất nông nghiệp phù hợp với tình hình nguồn nước. Cần xác định các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng của hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn theo kịch bản mức độ xâm nhập mặn đã xảy ra trong mùa khô các năm 2015-2016, 2019-2020, 2023-2024 để sắp xếp lịch thời vụ phù hợp ngay từ vụ hè thu 2026. Các đơn vị liên quan tạo điều kiện thuận lợi, đẩy sớm thời vụ gieo cấy lúa vụ đông xuân 2026-2027 đề phòng trường hợp xâm nhập mặn đến sớm hơn.
Giải pháp cho cây trồng giá trị cao
Cần rà soát, khoanh vùng các khu vực cây ăn trái, cây có giá trị kinh tế cao có nguy cơ bị ảnh hưởng để khuyến cáo nhân dân tích trữ nước nhằm bảo đảm đủ nước cho cây trồng trong trường hợp xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn, hạn chế thấp nhất thiệt hại. Các địa phương và người dân cần theo dõi sát thông tin dự báo khí tượng thủy văn, nguồn nước, xâm nhập mặn của các cơ quan chuyên môn để triển khai, điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Người dân cần nâng cao nhận thức sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, chủ động thực hiện các giải pháp ứng phó phù hợp.
