Cuộc sống ngột ngạt vì xưởng than gáo dừa: Dân phải đóng cửa quanh năm
Hơn ba năm qua, hàng chục hộ dân tại khu phố Hữu Chiến, phường Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long (trước đây thuộc huyện Phú Tân, tỉnh Bến Tre) đã phải chịu đựng cuộc sống bị đảo lộn hoàn toàn. Nguyên nhân xuất phát từ một xưởng sản xuất than gáo dừa hoạt động trên nhiều thửa đất nông nghiệp liền kề, do bà N.T.T (ngụ TP.HCM) làm chủ. Các thửa đất này được cho thuê với thời hạn 15 năm bởi hai người nước ngoài, gây ra hàng loạt vấn đề nghiêm trọng cho cộng đồng xung quanh.
Ô nhiễm trầm trọng: Tiếng ồn và bụi tro bao trùm
Theo phản ánh của người dân địa phương, xưởng sản xuất này hoạt động liên tục cả ngày lẫn đêm. Khi vận hành, những cột khói đen kịt bốc lên, kèm theo mùi hôi nồng nặc và tiếng ồn chói tai từ máy móc vang xa hàng trăm mét. Bà N.T.T.N (58 tuổi) chia sẻ một cách bức xúc: "Tiếng ồn từ máy móc dữ dội lắm, nghe như máy chà lúa vậy. Vào mùa mưa, khói nghẹt ống xả, tro xỉ bay tứ tung, rơi vãi khắp nhà cửa và vườn dừa. Chỉ cần lấy tay quẹt nhẹ trên sàn nhà hoặc đi chân không, bụi than đã bám đen kịt. Vì thế, nhà tôi phải đóng cửa quanh năm, ngay cả việc phơi quần áo cũng không thể. Cháu nội của tôi ho sốt liên tục, phải bỏ học và định kỳ đi khám, điều trị bệnh phổi tại Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch ở TP.HCM. Chúng tôi đã báo với chính quyền nhiều lần, nhưng mọi chuyện vẫn không thay đổi."
Bà N.T.L.D (53 tuổi), sống gần xưởng sản xuất, cũng cho biết tình trạng tương tự: "Ai ở đây cũng khổ sở vì ô nhiễm bụi than, đến mức đứng trong nhà còn phải đeo khẩu trang. Bà con đã kiến nghị và phản ánh nhiều lần, chính quyền cũng xác nhận công ty hoạt động sai phạm. Thế nhưng, xưởng ngày càng mở rộng, tuyển thêm công nhân, khiến chúng tôi càng thêm bất lực." Do đó, cuộc sống của người dân nơi đây luôn trong cảnh "cửa đóng then cài" để tránh bụi than và tiếng động cơ ù tai.
Liên tục thay đổi pháp nhân để né trách nhiệm?
Theo tài liệu thu thập được, Công ty TNHH SX-XNK Bách Gia tại khu phố Hữu Chiến có tiền thân là Công ty TNHH Runtoo, với bà N.T.D (ngụ địa phương) làm đại diện pháp luật. Sau khi người dân phản ánh, chính quyền địa phương đã kiểm tra và xử phạt hành chính do các sai phạm về đất đai, đồng thời yêu cầu tháo dỡ công trình trái phép. Tuy nhiên, công ty chỉ đóng phạt mà không thực hiện việc tháo dỡ, vẫn tiếp tục sản xuất như cũ.
Năm 2024, Công ty Runtoo bị tuyên án phải trả nợ hơn 1 tỉ đồng cho hai khách hàng. Ngay trước ngày thi hành án, công ty đã làm hợp đồng bán thanh lý toàn bộ tài sản cho bà N.T.N.A (ấp Kinh Cũ, xã Phong Nẫm, tỉnh Vĩnh Long). Sau đó, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bến Tre (nay là Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long) thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của Runtoo. Đến nay, vụ án vẫn chưa được thi hành. Bà N.T.N.A sau đó được cấp đăng ký kinh doanh cho Công ty TNHH dừa Phượng Hoàng Bến Tre, với địa chỉ đặt tại nhà riêng. Thực tế, công ty này không có nhân sự, biển hiệu hay tài sản tại địa chỉ đó, mà toàn bộ hoạt động vẫn diễn ra tại khu vực sản xuất trên 5 thửa đất nông nghiệp ở khu phố Hữu Chiến.
Trao đổi với báo chí, bà N.T.N.A khẳng định bà chỉ là một công nhân bình thường tại xưởng. Toàn bộ hoạt động sản xuất, kể cả việc ký tên mua tài sản và đứng tên đại diện pháp luật, đều do hai người nước ngoài - chủ thực sự của doanh nghiệp - chỉ đạo. Bà cho biết: "Sau khi thấy người dân phản ứng quá mạnh và chính quyền liên tục mời lên làm việc, tôi rất sợ hãi. Không cần sự đồng ý của hai người nước ngoài, tôi đã lên phường Phú Tân để được hướng dẫn thủ tục thôi vai trò đại diện pháp luật, dừng các hoạt động liên quan đến xưởng than trên giấy tờ, và cũng nghỉ việc tại đây."
Tuy nhiên, sau khi bà N.T.N.A rút lui, người dân tiếp tục phản ánh rằng xưởng sản xuất than gáo dừa vẫn hoạt động. Kết quả kiểm tra đầu tháng 4/2026 của UBND phường Phú Tân cho thấy, địa điểm này lại có giấy phép mới do Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long cấp, với tên gọi Công ty TNHH SX-XNK Bách Gia, do một người Việt đứng tên. Công ty này vẫn duy trì sản xuất, xả bụi than và gây tiếng ồn suốt ngày đêm tại khu phố Hữu Chiến.
Phản ứng của chính quyền địa phương
Theo UBND phường Phú Tân, trong hơn ba năm hoạt động trên đất nông nghiệp, xưởng sản xuất than gáo dừa này đã liên tục sai phạm, bất chấp việc thay đổi pháp nhân và đại diện pháp luật. Các vi phạm bao gồm: sử dụng đất sai mục đích, sản xuất không có giấy phép môi trường, thiếu biện pháp phòng cháy chữa cháy, xây dựng nhà xưởng trái phép trên đất nông nghiệp. Dù bị phạt và yêu cầu tháo dỡ nhiều lần, cơ sở không những không tuân thủ mà còn mở rộng quy mô.
Một lãnh đạo UBND phường Phú Tân cho biết, cơ quan này đã gửi văn bản đến Điện lực Phú Túc, đề nghị không ký kết hợp đồng mua bán điện với các pháp nhân mới và ngưng cung cấp điện cho các đơn vị sản xuất than gáo dừa trên các thửa đất của bà N.T.T. Đồng thời, phường cũng có văn bản đề nghị Sở Tài chính tạm dừng cấp phép và phối hợp chặt chẽ trong việc hậu kiểm các hồ sơ liên quan đến khu vực này.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chánh văn phòng kiêm người phát ngôn của UBND tỉnh Vĩnh Long, khẳng định: "Tôi sẽ tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh để xem xét, chỉ đạo các cơ quan liên quan báo cáo rõ quá trình hoạt động của pháp nhân này. Chúng tôi cam kết sẽ xử lý triệt để các sai phạm, nhằm đảm bảo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch và trả lại không khí trong lành cho người dân khu phố Hữu Chiến."
Tình trạng ô nhiễm kéo dài này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống hàng ngày của người dân, mà còn đặt ra câu hỏi về hiệu quả trong công tác quản lý và giám sát của các cơ quan chức năng. Hy vọng rằng, với sự vào cuộc quyết liệt từ phía chính quyền, vấn đề sẽ sớm được giải quyết, giúp người dân nơi đây tìm lại sự yên bình cho gia đình mình.
