Ngày 26.7, giới chức Pháp thông báo thêm 50.000 người phải sơ tán khỏi các ngôi làng quanh thành phố Bordeaux, thuộc tỉnh Gironde, nâng tổng số người phải rời bỏ nhà cửa do cháy rừng hoành hành ở phía tây nam nước này lên hơn 220.000. Theo hãng tin AFP, hàng chục nghìn người khác cũng phải sơ tán tại nhiều khu vực khác của Pháp và miền trung Tây Ban Nha.
Hỏa hoạn tàn phá kỷ lục
Đám cháy ở Gironde đã thiêu rụi khoảng 42.000 ha, trở thành một trong những vụ cháy rừng lớn nhất tại Pháp kể từ Chiến tranh Thế giới thứ hai. Tại Tây Ban Nha, ba đám cháy gần Madrid khiến nước này lần đầu tiên ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia vì cháy rừng. Nhiều quốc gia thành viên Liên minh châu Âu, bao gồm Ý, Hy Lạp, Hà Lan và Bồ Đào Nha, đã điều động máy bay chuyên dụng đến hỗ trợ Tây Ban Nha.
Nghiêm trọng bất thường
Mức độ tàn phá của các vụ cháy rừng tại Pháp và Tây Ban Nha đã làm ngỡ ngàng giới chức trách. Lực lượng cứu hỏa Tây Ban Nha cho biết ngọn lửa lan nhanh và dữ dội đến mức không thể dập tắt trực diện. Theo AP, nước này đã huy động 2.600 lính cứu hỏa, cảnh sát và nhân viên cứu hộ, cùng 19 máy bay, để đối phó với hai đám cháy ở phía tây Madrid.
Ngày 25.7, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez tới thăm một sở chỉ huy gần Madrid và cho biết cháy rừng đã thiêu rụi hơn 130.000 ha trên toàn quốc trong năm nay, cao hơn 30% so với mức trung bình hàng năm của thập kỷ qua. Tại Pháp, một số người dân đã phải dùng thuyền để chạy thoát khi lửa quét qua các thị trấn du lịch ven Đại Tây Dương. Chính quyền Pháp triển khai 1.400 lính cứu hỏa tới Gironde và hàng trăm người khác tới một đám cháy khác ở vùng Landes. Từ đầu năm, cháy rừng đã thiêu rụi hơn 98.000 ha, được giới chức Pháp gọi là "kỷ lục lịch sử".
Nguyên nhân và vòng luẩn quẩn
Giới khoa học giải thích rằng các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp ở châu Âu đã làm khô kiệt thảm thực vật, biến rừng thành vật liệu dễ cháy. Biến đổi khí hậu gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan thường xuyên hơn, bốc hơi nước trong đất và sông suối, thúc đẩy cháy rừng và dẫn đến hàng nghìn ca tử vong vượt dự báo. Đáng chú ý, châu Âu đang nóng lên với tốc độ gấp đôi mức trung bình toàn cầu.
Theo Văn phòng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khu vực châu Âu, số vụ cháy rừng tại châu lục này tăng 57% chỉ trong 4 năm. Riêng từ đầu năm đến ngày 22.7, đã có 1.254 vụ cháy rừng tại Pháp, Đức, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Ý. Giám đốc Văn phòng WHO khu vực châu Âu, Hans Henri P. Kluge, cảnh báo: "Biến đổi khí hậu sẽ khiến cháy rừng xảy ra nhiều hơn và nghiêm trọng hơn. Cháy rừng không chỉ phá hủy sinh kế, buộc người dân sơ tán, làm gián đoạn y tế và gây thương vong, mà còn ảnh hưởng sức khỏe của những người ở xa do khói có thể bay hàng trăm km, mang theo chất ô nhiễm độc hại."
Bà Jane Burston, CEO Quỹ Không khí sạch (Anh), phân tích: "Ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu và cháy rừng tạo thành vòng luẩn quẩn tự củng cố. Các chất gây ô nhiễm thải ra cùng khí nhà kính khi đốt nhiên liệu hóa thạch làm tăng nhiệt độ, gây ra nhiều vụ cháy rừng hơn, từ đó lại tạo ra nhiều ô nhiễm hơn." Bà kêu gọi hệ thống cảnh báo sớm mạnh mẽ hơn, kết hợp dự báo với hướng dẫn rõ ràng về thời điểm người dân nên ở trong nhà, sử dụng máy lọc không khí hoặc sơ tán.
Khói cháy rừng lan rộng
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26.7 đăng ảnh do AI tạo ra mô tả một tấm lọc gió khổng lồ dọc biên giới Canada, chỉ trích khói cháy rừng từ nước láng giềng. Tuy nhiên, theo Newsweek, giới chức Canada nhắc lại hai nước đã hợp tác nhiều thập niên để đối phó với cháy rừng. Điều kiện khô hạn, nắng nóng cực đoan và sét đánh làm gia tăng cháy rừng ở tây bắc Mỹ, trong khi các đám cháy tiếp tục hoành hành ở nam Canada. Theo số liệu chính phủ Canada ngày 26.7, nước này ghi nhận 931 vụ cháy rừng, trong đó 79 vụ vượt tầm kiểm soát, thiêu rụi hơn 3,4 triệu ha trong năm nay.
