Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định xử phạt trật tự an toàn giao thông đường bộ, nhằm sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2024 đang có hiệu lực. Dự thảo này do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, với nhiều điểm mới liên quan đến hoạt động kinh doanh vận tải hành khách.
Không lắp camera khoang khách: Phạt cả tài xế và chủ xe
Theo quy định hiện hành, ô tô chở người từ 8 chỗ trở lên (không kể chỗ của người lái xe) kinh doanh vận tải hành khách phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe. Nếu vi phạm, tài xế sẽ bị xử phạt từ 1 đến 2 triệu đồng.
Tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng xử phạt với mọi loại xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách (bỏ ngưỡng số chỗ ngồi). Đồng thời, tài xế điều khiển xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ trở lên (không kể chỗ của người lái xe) không lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách hoặc có lắp nhưng thiết bị không có tác dụng, cũng sẽ bị phạt từ 1 đến 2 triệu đồng.
Các đơn vị kinh doanh vận tải cũng phải chịu trách nhiệm tương ứng, với mức phạt từ 5 đến 6 triệu đồng đối với cá nhân, từ 10 đến 12 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, bên vi phạm còn bị buộc lắp đặt thiết bị theo đúng quy chuẩn.
Bộ Công an cho biết, các đề xuất trên nhằm phù hợp với luật sửa đổi 10 luật về an ninh trật tự, trong đó có Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2026.
Theo luật này, xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ trở lên (không kể chỗ của người lái xe) phải lắp thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách.
Riêng quy định lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách sẽ áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2029 và thực hiện theo lộ trình do Chính phủ quy định. Còn quy định lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe đối với xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách dưới 8 chỗ áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2028.
Chi phí, hiệu quả ra sao?
Góp ý dự thảo, Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét về mức độ cần thiết của việc bắt buộc lắp camera đối với các đối tượng xe kinh doanh vận tải chở khách dưới 8 chỗ ngồi, chi phí phát sinh và hiệu quả mang lại có tương xứng với các chi phí phải đầu tư hay không.
Mặt khác, việc ghi hình ảnh hành khách trên xe có thể bị xem là xâm phạm đời sống riêng tư, gây bức xúc, khiến khách hàng hạn chế hoặc không sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng nữa.
Phản hồi ý kiến, Bộ Công an cho biết quy định tại dự thảo nhằm phù hợp với luật sửa đổi 10 luật về an ninh trật tự như đã nêu.
Cũng liên quan đến nội dung này, Chính phủ cho biết, hiện có khoảng 121.041 xe kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ trở lên và khoảng 300.000 xe kinh doanh vận tải hàng hóa và xe kinh doanh vận tải hành khách dưới 8 chỗ.
Việc triển khai lắp đặt camera giám sát khoang hành khách hoặc camera ghi nhận hình ảnh người lái xe sẽ cần từ 1,2 đến 1,8 triệu đồng mỗi xe. Tổng mức chi phí ước tính khoảng từ 511 đến 757 tỉ đồng.
Dù phát sinh chi phí ban đầu, song quy định trên sẽ giúp nâng cao an toàn cho hành khách, giảm tình trạng nhồi nhét; hỗ trợ xác minh khiếu nại, bảo vệ lái xe và doanh nghiệp trước các tranh chấp; chủ động xử lý các tình huống vi phạm hoặc sự cố phát sinh trên hành trình.
Luật cũng quy định việc xử lý dữ liệu thu được từ các thiết bị giám sát phải tuân theo pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, nghiêm cấm sử dụng để xâm phạm nhân phẩm, danh dự, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân.
