Xung đột Trung Đông tạo ra cuộc khủng hoảng phức tạp cho ngành hàng không dân dụng Việt Nam
Cục Hàng không Việt Nam (trực thuộc Bộ Xây dựng) vừa công bố đánh giá chi tiết về tác động của xung đột Trung Đông đối với ngành hàng không dân dụng trong nước. Từ ngày 28 tháng 2 đến nay, tình hình chiến sự đã buộc các hãng hàng không Trung Đông hoạt động tại Việt Nam phải hủy hàng loạt chuyến bay, ảnh hưởng trực tiếp đến gần chục nghìn hành khách.
Hủy tour hàng loạt và đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu
Theo Cục Hàng không, xung đột Trung Đông đã tạo ra một cuộc khủng hoảng mang tính chất phức tạp, với thời điểm kết thúc chưa thể xác định. Sự kiện này gây áp lực đáng kể lên hoạt động vận tải hàng không, thương mại, du lịch và chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó Việt Nam không ngoại lệ.
Nhu cầu du lịch và giao thương trực tiếp đã sụt giảm nghiêm trọng. Các đường bay kết nối hoặc quá cảnh tại các trung tâm lớn như Dubai, Doha và Abu Dhabi bị ảnh hưởng nặng nề do tâm lý e ngại của hành khách về an toàn không phận. Đặc biệt, các tour du lịch cao cấp từ Việt Nam đi Trung Đông, với giá dao động từ 100 đến 130 triệu đồng, hiện đã bị hủy bỏ hoàn toàn.
Mặt khác, việc vận chuyển hàng hóa đi và đến châu Âu bị chậm trễ đáng kể, đồng thời giá cước vận tải tăng cao. Điều này tác động tiêu cực đến các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, bao gồm linh kiện điện tử và hàng may mặc, dẫn đến tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa.
Các hãng hàng không Trung Đông tại Việt Nam chịu thiệt hại nặng
Hiện có ba hãng hàng không Trung Đông đang khai thác tại Việt Nam, gồm Qatar Airways, Emirates và Etihad Airways. Các hãng này vận hành sáu đường bay từ Abu Dhabi (UAE), Jebel Ali (UAE), Dubai (UAE) và Doha (Qatar) đến Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng, với tần suất trung bình 12 chuyến mỗi ngày.
Các sân bay ở Doha, Dubai và Abu Dhabi đóng vai trò là trạm trung chuyển quan trọng, giúp vận chuyển hành khách từ Bắc Mỹ (bờ Đông), châu Âu và châu Phi đến Việt Nam. Trong tháng 1, các hãng này đã vận chuyển 141.000 khách và 11.000 tấn hàng hóa đi và đến Việt Nam.
Tuy nhiên, do ảnh hưởng của tình hình chiến sự, từ ngày 28 tháng 2 đến nay, các hãng hàng không này buộc phải hủy nhiều chuyến bay, ảnh hưởng đến hàng chục nghìn hành khách. Đáng chú ý, Trung Đông là trạm trung chuyển cho khoảng 25 đến 30% lượng hàng linh kiện điện tử và hàng công nghệ cao từ châu Âu về Việt Nam. Việc hủy các chuyến bay khiến các dây chuyền sản xuất tại các khu công nghiệp phía Bắc, như Bắc Ninh và Thái Nguyên, đối mặt với nguy cơ thiếu hụt linh kiện cục bộ.
Hãng bay Việt Nam đối mặt với chi phí gia tăng và điều chỉnh lộ trình
Lãnh đạo Cục Hàng không khẳng định, hiện không có hãng hàng không Việt Nam nào khai thác trực tiếp đến khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, các đường bay từ Việt Nam đi châu Âu của Vietnam Airlines buộc phải điều chỉnh hoàn toàn để tránh không phận Iran, Iraq và các vùng lân cận.
Các chuyến bay hiện phải sử dụng hành lang phía bắc (qua Trung Á hoặc Trung Quốc) hoặc hành lang phía nam (qua Nam Á và bán đảo Saudi Arabia). Điều này kéo dài thời gian bay thêm từ 10 đến 15 phút mỗi chuyến, dẫn đến chi phí tăng thêm ước khoảng 2.000 USD mỗi chuyến bay.
Nếu xung đột leo thang, Vietnam Airlines có thể phải đối mặt với việc trả thêm phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh, với mức tăng khoảng 10 đến 15% đối với các tàu bay khai thác trên các tuyến xuyên lục địa tiếp giáp vùng xung đột.
Thiệt hại kinh tế và các biện pháp ứng phó
Cục Hàng không Việt Nam nhận định, nếu tình hình chiến sự kéo dài, việc các hãng hàng không Trung Đông tạm dừng khai thác sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn thu của các đơn vị cung cấp dịch vụ hàng không. Cụ thể, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) có thể thất thu gần 250.000 USD mỗi tuần và gần 1 triệu USD mỗi tháng từ hoạt động điều hành bay. Trong khi đó, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) dự kiến thất thu khoảng 10,9 triệu USD mỗi tháng từ phí phục vụ hành khách và các dịch vụ tại cảng.
Trước diễn biến khó lường, Cục Hàng không Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục theo sát tình hình xung đột, sẵn sàng hỗ trợ các hãng hàng không Việt Nam trong quá trình khai thác và hỗ trợ các hãng hàng không Trung Đông khai thác trở lại khi điều kiện cho phép. Mục tiêu là hạn chế thiệt hại ở mức thấp nhất do ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp của xung đột.
Cục sẽ phối hợp với ACV xem xét giảm giá dịch vụ sân đỗ cho các hãng hàng không bị ảnh hưởng. Trong trường hợp tình hình phức tạp kéo dài, các cơ quan chức năng sẽ rà soát chính sách để đề xuất điều chỉnh cho phù hợp. Đáng chú ý, lãnh đạo Cục Hàng không cho biết sẽ phối hợp với các hãng hàng không Việt Nam xem xét kiến nghị việc phụ thu phí nhiên liệu hàng không nếu giá xăng dầu tăng do ảnh hưởng của xung đột kéo dài.
