Xung đột Trung Đông gây chấn động ngành hàng không toàn cầu và Việt Nam
Cuộc xung đột quân sự bùng phát tại khu vực Trung Đông từ cuối tháng 2 năm 2026 đã tạo ra những thách thức chưa từng có cho ngành hàng không thế giới, trong đó có Việt Nam. Tình hình này đặt ra nhiều vấn đề cấp bách về an ninh bay, chi phí vận hành và sự ổn định của mạng lưới hàng không. Để làm rõ hơn các tác động và kịch bản ứng phó, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Uông Việt Dũng, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam.
Tác động trực tiếp: Gián đoạn mạng bay và áp lực giá nhiên liệu
Theo ông Uông Việt Dũng, cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2/2026 đã gây ra sự gián đoạn quy mô lớn đối với mạng bay toàn cầu. Nhiều quốc gia trong khu vực đã đóng cửa hoặc hạn chế không phận, dẫn đến các tuyến bay nối Á - Âu bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tại Việt Nam, dù ngành hàng không vừa ghi nhận kết quả tăng trưởng ấn tượng trong năm 2025 và hai tháng đầu năm 2026, nhưng xung đột đã lập tức tác động đến hoạt động khai thác.
Chỉ tính từ ngày 28/2 đến 10/3/2026, đã có 98 chuyến bay của các hãng hàng không khu vực Trung Đông đến và đi từ Việt Nam bị hủy hoặc điều chỉnh, ảnh hưởng tới khoảng 20 nghìn hành khách. Thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là việc điều chỉnh mạng bay mà còn là áp lực kinh khủng từ giá nhiên liệu và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng.
Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), nếu giá nhiên liệu bay Jet A-1 duy trì quanh mức 200 USD/thùng, chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng thêm 50-60%; nếu vượt ngưỡng này, chi phí có thể tăng hơn 70%. Trong khi đó, nguồn cung nhiên liệu bay khu vực châu Á cũng đang bị thu hẹp khi nhiều quốc gia hạn chế hoặc dừng xuất khẩu sản phẩm lọc hóa dầu để bảo đảm nhu cầu trong nước.
Biến động giá nhiên liệu: Tăng vọt và nguy cơ thiếu hụt
Ông Dũng cho biết, việc đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz, nơi vận chuyển hơn 20% sản lượng dầu toàn cầu, đã đẩy giá dầu thô Brent tăng vọt lên 92,6 USD/thùng. Đặc biệt, giá nhiên liệu bay Jet A-1 tại Singapore đã lập đỉnh 231,42 USD/thùng vào ngày 4/3, tức là tăng tới 160% chỉ sau 4 ngày giao dịch của tháng 3.
Điều đáng lo ngại là nguồn cung đang bị siết chặt khi các đối tác lớn như Thái Lan và Trung Quốc đã ban hành lệnh cấm hoặc hạn chế xuất khẩu để bảo vệ an ninh năng lượng nội địa. Trong khi đó, Việt Nam phụ thuộc nhập khẩu tới 70% nhu cầu nhiên liệu hàng không, với hơn 60% từ hai thị trường này. Nếu tình hình không cải thiện, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu cho các hãng hàng không nội địa ngay từ đầu tháng 4/2026 là hiện hữu.
Đe dọa tài chính: Các hãng hàng không đối mặt với nguy cơ lỗ nặng
Ông Dũng nhấn mạnh, nhiên liệu chiếm tới 35-40% chi phí vận hành. Với mức giá hiện nay, chi phí khai thác của các hãng có thể đội thêm từ 50% đến hơn 70%. Theo báo cáo, Vietnam Airlines dự tính chi phí tăng thêm 50-60% mỗi tháng, còn VietJet Air có thể phải gánh thêm khoản chi phí lên tới 2.000 tỷ đồng/tháng.
Đó là chưa kể các chi phí gián tiếp như phí bảo hiểm rủi ro bay qua vùng chiến sự và chi phí phát sinh do phải bay vòng tránh không phận đóng. Nhiều đường bay nội địa và quốc tế đang đứng trước nguy cơ "càng bay càng lỗ", đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe tài chính của toàn ngành.
Đề xuất hỗ trợ khẩn cấp từ Cục Hàng không Việt Nam
Trước tình hình cấp bách, Cục Hàng không Việt Nam đã xác định đây là tình huống khẩn cấp cần sự chung tay của nhiều bộ, ngành. Cục đã báo cáo và kiến nghị Chính phủ, Quốc hội xem xét các giải pháp tài chính mạnh mẽ:
- Miễn 100% Thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026.
- Giảm thuế VAT và áp dụng lại chính sách giảm 50% phí cất hạ cánh, điều hành bay như giai đoạn dịch Covid-19.
- Cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu linh hoạt cho vé máy bay nội địa và điều chỉnh giá trần khi cần thiết.
Bên cạnh đó, Cục cũng đề nghị Bộ Công thương chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước như Dung Quất, Nghi Sơn tăng tối đa công suất sản xuất Jet A-1 để ưu tiên cung ứng cho thị trường nội địa.
Thông điệp đến hành khách và cộng đồng
Ông Uông Việt Dũng chia sẻ: "Ngành hàng không đang nỗ lực tối ưu hóa mọi nguồn lực, từ việc tìm kiếm nguồn cung nhiên liệu mới đến điều hành không lưu hiệu quả để rút ngắn thời gian bay. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay là khách quan và rất lớn." Ông nhấn mạnh tinh thần chủ đạo là "hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro" giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân để cùng nhau vượt qua biến động, bảo đảm mạch máu giao thông hàng không không bị đứt gãy.
Cuộc trao đổi kết thúc với lời cảm ơn từ phóng viên, hy vọng ngành hàng không Việt Nam sẽ sớm tìm ra giải pháp ổn định trong bối cảnh đầy thử thách này.
