06:00, chiếc xe buýt điện của Phương Trang rời bến Vũng Tàu, chở tôi vào hành trình xuyên qua vùng hạ của TP.HCM – phần mở rộng ra biển sau khi thành phố sáp nhập Bình Dương và Vũng Tàu. Sống bên biển giờ không còn là ngoại tỉnh, mà là ven biển của cùng một đô thị.
Khởi hành từ Vũng Tàu: Không gian chuyển đổi
Xe rẽ vào Xô Viết Nghệ Tĩnh, quẹo Lê Hồng Phong, lướt qua quán phở gà Hà Nội quen thuộc. Không gian xe buýt là bức tranh xã hội sống động: sinh viên, công nhân chen chúc, khác hẳn sự riêng tư của limousine đắt tiền mà tôi từng đi. 06:12, xe vào khu Chí Linh – nơi từng vắng vẻ nay mọc đầy quán cà phê, Vũng Tàu Skyview và Vũng Tàu Gateway sừng sững. Những bảng hiệu tiếng Anh khiến người lớn tuổi bối rối khi chỉ đường cho tài xế Grab. Dọc Bình Giã, máy xúc gặm nhấm dải xanh giữa đường Võ Nguyên Giáp, nhường chỗ cho cao tốc tương lai.
Qua Long Thành: Ranh giới cũ và mới
Xe dừng tại trạm bò sữa Long Thành 2, vượt ranh giới tỉnh cũ. Trước một ngôi chùa phong cách Đài Loan, tôi liên tưởng đến chùa Nam Thiên ở Sydney, nơi tượng Phật nhỏ được mua bán theo giá thị trường. 08:01, xe lên cao tốc hướng TP.HCM thượng, nhưng bò chậm vì kẹt xe, theo lời tài xế. Hàng rào tôn xanh báo hiệu công trình mở rộng – lời hứa tăng tốc bắt đầu từ việc thừa nhận sự chậm chạp hiện tại. 08:09, xe băng qua sông Đồng Nai; gần đó, rặng dừa nước và rừng đước hoang sơ đối lập với cần cẩu nhộn nhịp đang mở rộng cao tốc và cầu.
Qua hầm Thủ Thiêm: Sợi dây nối hai thời đại
Ra khỏi cao tốc, cảnh quan thay đổi: chùa Phật giáo đối diện dãy nhà phố mô phỏng kiểu Haussmann. Xe qua khu Sala – vùng đầm lầy đang đô thị hóa, giao thông nghẹt thở, xe hơi lấn làn xe buýt. 08:32, xe xuyên hầm Thủ Thiêm, chỉ 2 phút sau đã nổi lên giữa trung tâm. Đoạn đường ngầm như sợi dây nối tương lai vươn lên và ký ức lặng lẽ.
Điểm đến: TP.HCM thượng
08:40, xe buýt 172 dừng tại trạm trung chuyển Hàm Nghi gần chợ Bến Thành. Chuyến đi kéo dài 2 giờ 40 phút, giá 110.000 đồng, băng qua gần 100 km. Tôi chuyển sang tuyến 44 miễn phí bằng thẻ căn cước về Quận 4 cũ. 08:55, tôi mở cửa nhà trên Vĩnh Khánh, nhìn lên những tòa tháp Bến Vân Đồn. TP.HCM thượng – trái tim lịch sử, tài chính – giờ nối liền với TP.HCM hạ (Vũng Tàu cũ). Cả hai chia sẻ chung số phận đô thị.
Việc sáp nhập Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương vào TP.HCM là một phần của đợt cải cách hành chính lớn nhất trong nhiều thập kỷ, diễn ra vào tháng 7.2025. Quyết định 759/QĐ-TTg ngày 14.4.2025 của Thủ tướng phê duyệt đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu hợp nhất thành TP.HCM (mới), trung tâm hành chính vẫn đặt tại Quận 1 cũ.
