Xe bán tải bị xếp vào nhóm xe tải: Tranh cãi nóng về quy định lưu thông
Những ngày gần đây, trên các diễn đàn và hội nhóm ô tô, câu chuyện hầu hết các mẫu xe bán tải (pickup) bị xếp vào nhóm xe tải đang trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi. Việc này đồng nghĩa với hạn chế lưu thông vào khu vực trung tâm thành phố Hà Nội theo Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND, khiến nhiều chủ xe băn khoăn.
Quy định phân loại rõ ràng từ Thông tư 53
Theo mục 4 Phụ lục IV Thông tư 53/2024/TT-BGTVT, xe ô tô pickup ca bin đôi được xếp vào loại ô tô tải thông dụng khi đáp ứng các đặc điểm cụ thể. Đó là thùng hàng dạng hở hoặc kín, có thể liền hoặc không liền thân với ca bin, có bố trí cửa để xếp dỡ hàng. Trong ca bin có hai hàng ghế, số người cho phép chở không quá 05 người kể cả lái xe. Thùng hàng không có trang bị tiện nghi phục vụ chở người, diện tích hữu ích của sàn thùng hàng không nhỏ hơn 1m2, và tỷ lệ giữa khối lượng người trên khối lượng hàng hóa không quá 80%.
Đồng thời, tại mục 2 Phụ lục I Thông tư 53 quy định, ô tô pickup có ít nhất một đặc điểm khác với ô tô tải pickup ca bin đơn hoặc ca bin kép nêu trên thì được xếp vào ô tô chở người đến 8 chỗ không kể chỗ của lái xe, tức là xe con.
Những cách 'lách luật' được chia sẻ và thực tế pháp lý
Dựa vào các quy định này, nhiều người đã chỉ ra rằng nếu xe bán tải muốn được coi là xe con, có thể phải 'cắt thùng' để diện tích sàn thùng hàng nhỏ hơn 1m2, hoặc hạ khối lượng hàng hóa được phép chở xuống khoảng 400kg để đạt tỷ lệ khối lượng người/hàng trên 80%. Tuy nhiên, trên các diễn đàn, không ít ý kiến đặt câu hỏi liệu những cách này có thực sự hiệu quả hay chỉ là giải pháp 'tốn tiền vô ích'.
Trao đổi với báo chí, đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định: trong hệ thống văn bản pháp luật và giấy chứng nhận kỹ thuật, không tồn tại khái niệm 'xe bán tải'. Thay vào đó, phương tiện chỉ được phân loại rõ ràng thành hai nhóm 'ô tô tải pickup' và 'ô tô con pickup', dựa trên tiêu chí kỹ thuật như kết cấu xe, mục đích sử dụng và tỷ lệ khối lượng.
Đại diện Cục Đăng kiểm cho rằng nhiều người hiểu nhầm xe bán tải là một loại phương tiện độc lập, có thể linh hoạt chuyển đổi. Tuy nhiên, về bản chất, hai nhóm xe tải và xe con hoàn toàn khác nhau về công năng và chính sách quản lý. Ô tô con pickup thuộc nhóm xe chở người, trong khi ô tô tải pickup được xếp vào nhóm xe chở hàng. Sự khác biệt này kéo theo hàng loạt yếu tố như:
- Thuế suất áp dụng
- Giá bán trên thị trường
- Niên hạn sử dụng theo quy định
- Quyền lưu thông trong các khu vực đô thị
Khẳng định không thể hoán cải và hậu quả pháp lý
Trước những thắc mắc về khả năng hoán cải phương tiện, đại diện Cục Đăng kiểm khẳng định không được phép chuyển đổi giữa hai loại xe này. Mỗi mẫu xe khi đưa ra thị trường đã được thử nghiệm và chứng nhận theo đúng thiết kế ban đầu của nhà sản xuất. Việc thay đổi loại hình phương tiện không chỉ làm sai lệch kết cấu kỹ thuật mà còn phá vỡ sự công bằng về chính sách thuế giữa các dòng xe.
Không chỉ vậy, ý tưởng 'lách luật' bằng cách điều chỉnh thông số kỹ thuật như cắt bớt kích thước thành thùng hay giảm tải trọng để được xếp thành xe con là không khả thi. Theo quy định, để một mẫu xe được phân loại, phải trải qua quá trình thử nghiệm, đánh giá và cấp chứng nhận ngay từ khâu sản xuất hoặc nhập khẩu, chứ không thể thay đổi đơn giản trên giấy tờ.
Đại diện Cục Đăng kiểm nhấn mạnh: 'Việc tự ý cắt thùng để diện tích sàn dưới 1m2 nhằm được xếp vào xe con là không được phép'. Ngoài ra, quy định pháp luật hiện hành đã 'chặn cửa' hoàn toàn điều này. Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, việc cải tạo xe ô tô loại khác thành xe chở người (trừ trường hợp đặc biệt phục vụ quốc phòng, an ninh) là hành vi bị nghiêm cấm. Nếu cố tình thực hiện, chủ xe không chỉ bị xử phạt mà còn có thể bị tịch thu phương tiện theo quy định.
Bối cảnh và những tranh luận xung quanh
Với quy định hiện hành, hầu hết xe bán tải được xếp là xe tải và bị hạn chế lưu thông trong khu vực trung tâm Hà Nội. Dù vậy, loại phương tiện này có đáng bị đối xử như xe tải hay không vẫn là câu chuyện thu hút nhiều sự quan tâm. Một số chuyên gia ô tô đã đặt câu hỏi: 'Xe bán tải ngắn hơn Rolls-Royce, sao lại cấm đi trong phố?', phản ánh sự bất đồng trong cách nhìn nhận về công năng và kích thước thực tế của dòng xe này.
Tóm lại, cuộc tranh luận về phân loại xe bán tải không chỉ dừng lại ở các diễn đàn mạng xã hội mà còn liên quan trực tiếp đến chính sách quản lý giao thông đô thị. Trong khi người dùng tìm cách thích ứng, cơ quan chức năng tiếp tục khẳng định tính rõ ràng và bất khả xâm phạm của các quy định pháp luật hiện hành.
