Trạm dừng nghỉ cao tốc Bắc - Nam: Bài toán nan giải giữa tiến độ thần tốc và sự ì ạch
Nhìn lại 5 năm qua, trong khi các dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam liên tục lập kỷ lục, vượt tiến độ để nối liền đất nước vào cuối năm 2025, thì hệ thống trạm dừng nghỉ lại luôn trong tình trạng ì ạch, trễ hẹn triền miên. Sự tương phản này đang tạo ra nghịch lý đáng lo ngại cho hạ tầng giao thông quốc gia.
Chỉ đạo liên tục, tiến độ vẫn dậm chân tại chỗ
Cuối năm ngoái, Thủ tướng Chính phủ đã ra chỉ đạo khẩn thiết: các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phải hoàn thành các hạng mục dịch vụ công thiết yếu như bãi đỗ xe, khu vệ sinh trước ngày 31.12.2025 để khai thác đồng bộ. Thế nhưng, khi đến hạn, bài ca "vì nhiều nguyên nhân" lại vang lên, và hàng loạt trạm đã không thể về đích.
Sau đó, Cục Đường bộ Việt Nam đã phải gia hạn, yêu cầu các nhà đầu tư và đơn vị liên quan phấn đấu hoàn thành trước ngày 15.1.2026. Một vài trạm bị ảnh hưởng bởi mưa lũ được cho phép kéo dài tiến độ đến cuối tháng 1. Tuy nhiên, theo kết quả mới nhất do Cục công bố, tính đến thời điểm hiện tại, mới chỉ có 15/21 trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía đông đưa vào khai thác một số hạng mục dịch vụ công.
Đáng chú ý, vẫn còn 6 trạm chưa thể khai thác do nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là vướng mắc về mặt bằng và chậm hoàn thiện các công trình thiết yếu. Trước tình hình này, Cục Đường bộ Việt Nam đã đưa ra thời hạn mới: các chủ đầu tư phải hoàn thành công trình dịch vụ công trước ngày 30.4 tới, đồng thời hoàn thiện toàn bộ trạm theo đúng tiến độ hợp đồng và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng.
Nỗi lo an toàn trước kỳ nghỉ lễ lớn
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc mới đây đã có công điện về tăng cường công tác vận tải, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trong kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và dịp 30.4 - 1.5. Trong đó, ông yêu cầu bố trí các điểm dừng nghỉ tạm thời trên các tuyến cao tốc phân kỳ đầu tư.
Chỉ còn một tuần nữa là kỳ nghỉ lễ dài giữa năm chính thức bắt đầu, trạm dừng nghỉ vẫn là nỗi lo của Chính phủ, các bộ ngành liên quan và đặc biệt là người đi đường. Khảo sát sơ bộ cho thấy lượng khách du lịch năm nay tăng mạnh, đặc biệt là các tour ngắn, tour đường bộ. Điều này đồng nghĩa với nhu cầu dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam sẽ rất lớn, trong khi tiến độ của các dự án còn lại vẫn chưa rõ ràng.
Nghịch lý khó chấp nhận: Công trình phụ hay nhu cầu thiết yếu?
Ai cũng biết trạm dừng nghỉ là bến đỗ không thể thiếu cho tài xế và hành khách, nơi họ có thể:
- Ăn uống, mua sắm nhu yếu phẩm
- Sử dụng nhà vệ sinh đạt chuẩn
- Nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe
- Tăng cường khả năng tập trung khi tham gia giao thông
Thế nhưng, thay vì được ưu tiên, các dự án này dường như luôn bị coi là "công trình phụ", vì thế luôn đi sau, luôn chậm trễ với đủ loại lý do. Điều này không thể chấp nhận khi cao tốc có thể làm được, làm nhanh, vượt tiến độ và lập kỷ lục. Không thể biện minh cho sự chậm trễ của trạm dừng nghỉ bằng bất cứ lý do gì.
Đã đến lúc siết chặt kỷ cương và trách nhiệm
Cục Đường bộ Việt Nam đã cảnh báo rõ: trong trường hợp vi phạm nghĩa vụ, các nhà đầu tư sẽ phải hoàn toàn chịu trách nhiệm và bị xem xét xử lý theo quy định. Đã đến lúc phải:
- Chế tài thật nghiêm những chủ đầu tư, ban quản lý chậm trễ hoàn thành trạm dừng nghỉ đúng tiến độ
- Chấm dứt nghịch lý khi người đi đường trên cao tốc luôn canh cánh nỗi lo hết xăng, thiếu chỗ nghỉ ngơi, không có nhà vệ sinh tối thiểu
- Siết chặt kỷ cương: khi cao tốc đưa vào hoạt động, hạ tầng trạm dừng nghỉ, đường dẫn, lối ra, biển báo... cũng phải hoàn thành đồng bộ để bảo đảm an toàn tối đa cho người tham gia giao thông
Nhiều người nói đùa mà thật: "Chỉ đạo này nghe quen quen". Chỉ tính từ cuối năm ngoái đến nay, mới vài tháng mà đã có 2-3 chỉ đạo hối thúc tương tự, nhưng hệ thống trạm dừng nghỉ vẫn chưa thể hoàn thành. Ngay cả những trạm đã đưa vào khai thác bước đầu cũng còn nhiều hạn chế như thiếu cây xăng, trạm sạc điện, đường ra vào chưa hoàn thiện...
Kỳ nghỉ lễ sắp tới sẽ là phép thử quan trọng cho sự đồng bộ của hạ tầng giao thông Việt Nam. Hy vọng rằng, với thời hạn mới 30.4 và những cảnh báo nghiêm khắc, các trạm dừng nghỉ cuối cùng sẽ về đích, chấm dứt chuỗi ngày trễ hẹn kéo dài.
