TP.HCM đề xuất miễn vé xe buýt nội tỉnh với ba phương án cụ thể
Thành phố Hồ Chí Minh hiện đang vận hành khoảng 180 tuyến xe buýt, trong đó có 135 tuyến nội tỉnh và 45 tuyến liên tỉnh. Trước mắt, Sở Xây dựng TP.HCM đã đề xuất áp dụng chính sách miễn vé cho 135 tuyến nội tỉnh. Trong số này, 109 tuyến đang được ngân sách trợ giá và tổ chức đấu thầu, còn 26 tuyến hoạt động theo cơ chế thị trường mà chưa nhận trợ giá.
Ba phương án miễn vé cho các tuyến được trợ giá
Theo đề xuất, Sở Xây dựng đưa ra ba phương án miễn vé đối với các tuyến đang được trợ giá và một phương án riêng cho các tuyến chưa trợ giá. Phương án 1 là Nhà nước mua doanh thu để người dân sử dụng xe buýt miễn phí, không cần quẹt thẻ hoặc định danh. Nhà nước sẽ thanh toán cho đơn vị vận tải dựa trên doanh thu theo thỏa thuận hoặc chi phí mỗi chuyến, thông qua hệ thống GPS và camera. Kinh phí ước tính cho phương án này khoảng 358 tỉ đồng, tính theo doanh thu thực tế 8 tháng cuối năm 2025 và dự báo tăng 30% so với cùng kỳ.
Phương án 2 tập trung vào thanh toán doanh thu bán vé dựa trên giá vé bình quân từng tuyến. Đơn vị vận tải sẽ thống kê sản lượng hành khách thông qua hệ thống vé điện tử đã lắp đặt, và Nhà nước thanh toán bằng cách nhân giá vé bình quân với số lượng hành khách. Kinh phí dự kiến là 327 tỉ đồng nếu số lượng hành khách tăng 30%, hoặc tối đa 621 tỉ đồng nếu đạt sản lượng theo hợp đồng thầu.
Phương án 3 là chi trả trực tiếp, ngân sách trả thay tiền vé cho hành khách. Trong phương án này, ngân sách thanh toán toàn bộ tiền vé theo số lượt khách, nghiệm thu theo từng nhóm đối tượng như vé phổ thông hoặc vé học sinh - sinh viên. Hành khách phải xuất trình thẻ hoặc định danh điện tử thông qua máy quét trên xe để hệ thống ghi nhận. Kinh phí ước tính là 329 tỉ đồng nếu số lượng hành khách tăng 30%, hoặc 627 tỉ đồng nếu đạt sản lượng theo hợp đồng.
Sau khi cân nhắc, Sở Xây dựng đề xuất chọn phương án 3 vì tính minh bạch và khả năng thanh toán theo số lượng khách thực tế sử dụng.
Phương án miễn vé cho các tuyến không trợ giá
Đối với 26 tuyến xe buýt không trợ giá, Sở Xây dựng nhấn mạnh đặc thù là giá vé do đơn vị vận tải tự quyết định để bù đắp chi phí và đảm bảo lợi nhuận. Do đó, thành phố cần một cơ chế bù đắp nguồn thu phù hợp, không làm sụt giảm thu nhập của đơn vị. Sở đề xuất phương án Nhà nước mua chuyến xe dựa trên đơn giá vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, được cập nhật theo mức lương cơ sở và giá nhiên liệu.
Kinh phí ước tính cho việc miễn vé các tuyến không trợ giá là 303 tỉ đồng, tính theo giá nhiên liệu dầu DO là 40.820 đồng/lít. Trong quá trình triển khai, Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng sẽ thương thảo với các đơn vị vận tải để tiết kiệm ngân sách.
Tổng kinh phí và lợi ích cho người dân
Tổng kinh phí thực hiện chính sách miễn vé xe buýt trên toàn TP.HCM trong 8 tháng cuối năm 2026 ước tính khoảng 930 tỉ đồng. Chính sách này hứa hẹn giúp người dân tiết kiệm đáng kể chi phí đi lại, đồng thời khuyến khích sử dụng giao thông công cộng, góp phần giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường. Thành phố đang lấy ý kiến rộng rãi để hoàn thiện đề án trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
