TP.HCM đề xuất 3 phương án miễn phí xe buýt, kinh phí lên tới 930 tỷ đồng
Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh vừa trình Ủy ban Nhân dân thành phố dự thảo về 3 phương án liên quan đến chính sách hỗ trợ người dân sử dụng vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt. Các phương án này hướng tới mục tiêu miễn phí hoàn toàn hoặc một phần vé xe buýt, với tổng kinh phí dự kiến lên tới khoảng 930 tỷ đồng, dự kiến áp dụng từ tháng 5 tới.
Chi tiết 3 phương án được đề xuất
Phương án thứ nhất: Nhà nước mua doanh thu chuyến xe, cho phép người dân đi miễn phí hoàn toàn mà không cần định danh. Kinh phí dự kiến cho phương án này khoảng 358 tỷ đồng. Dự kiến doanh thu chuyến sẽ tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025 do sản lượng hành khách tăng. Lợi thế của phương án này là tạo thuận tiện tối đa cho hành khách, nhưng nhược điểm là thiếu dữ liệu quản lý chi tiết và không khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt.
Phương án thứ hai: Nhà nước thanh toán cho đơn vị vận tải dựa trên sản lượng hành khách thực tế và giá vé bình quân. Kinh phí dự kiến dao động từ 327 đến 621 tỷ đồng, tùy thuộc vào kịch bản tăng trưởng. Phương án này được đánh giá là dễ triển khai, nhưng có thể khó kiểm soát chính xác doanh thu và phát sinh sai lệch số liệu.
Phương án thứ ba: Ngân sách chi trả trực tiếp tiền vé cho hành khách thông qua hệ thống vé điện tử. Người dân sẽ sử dụng thẻ ngân hàng, ví điện tử, ứng dụng hoặc căn cước công dân để quét thông qua máy quét khi lên xe. Hệ thống ghi nhận số lượt đi của từng cá nhân và đối tượng hành khách nhưng không thu tiền. Phương án này giúp minh bạch dữ liệu, thúc đẩy chuyển đổi số và thanh toán không tiền mặt. Đây cũng là phương án đang được Thành phố áp dụng để miễn vé cho người cao tuổi và người khuyết tật trên các tuyến trợ giá.
Hiện trạng và bối cảnh triển khai
Theo Sở Xây dựng, sẽ có 135 tuyến xe buýt thực hiện miễn vé trong tổng số 180 tuyến đang hoạt động tại TP.HCM. Thành phố hiện có gần 19.600 chuyến xe buýt mỗi ngày, do 42 đơn vị vận tải khai thác, với tổng số 2.432 xe, trong đó hơn 56% là xe sử dụng năng lượng sạch như điện và khí CNG. Về cơ sở hạ tầng, TP.HCM có 37 bến xe buýt và hơn 6.200 điểm dừng, đang tiếp tục đầu tư mở rộng.
Thành phố đã triển khai nhiều chính sách miễn, giảm vé cho các đối tượng như người cao tuổi, trẻ em và người khuyết tật, đồng thời thí điểm miễn phí vé trong một số dịp lễ, ghi nhận lượng hành khách tăng từ 20% đến 34%. Năm 2025, sản lượng vận tải hành khách công cộng đạt 576,8 triệu lượt, tăng 13,8% so với năm trước, trong đó xe buýt đạt gần 97 triệu lượt.
Các phương án này được đề xuất nhằm khuyến khích người dân sử dụng vận tải công cộng, giảm ùn tắc giao thông và bảo vệ môi trường. Việc lựa chọn phương án cuối cùng sẽ phụ thuộc vào đánh giá của UBND thành phố dựa trên hiệu quả kinh tế và xã hội.
