TP.HCM đẩy mạnh phát triển metro: Bài toán nhân lực thách thức tầm nhìn 2045
Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ hệ thống đường sắt đô thị với những kế hoạch đầy tham vọng. Theo định hướng đến năm 2045, thành phố dự kiến xây dựng khoảng 1.012 km đường sắt đô thị, với tổng vốn đầu tư ước tính hơn 103 tỉ USD, mở ra kỷ nguyên giao thông công cộng hiện đại.
Kế hoạch mở rộng mạng lưới metro quy mô lớn
Mới đây, Văn phòng Chính phủ đã truyền đạt ý kiến của Phó thủ tướng Trần Hồng Hà về việc nghiên cứu triển khai tuyến đường sắt đô thị kéo dài từ metro Bến Thành – Suối Tiên đến trung tâm hành chính mới của Đồng Nai và sân bay quốc tế Long Thành. Bên cạnh đó, tuyến metro kết nối TP.HCM với huyện Cần Giờ cũng đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của người dân và các nhà quy hoạch.
Theo Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR), thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 6 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 187 km trước năm 2030. Hiện đơn vị này đang được giao chuẩn bị đầu tư ba tuyến metro mới, với kế hoạch hoàn tất báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế kỹ thuật tổng thể để có thể khởi công vào cuối năm 2026 hoặc chậm nhất là quý I năm 2027.
Thách thức lớn về nguồn nhân lực chuyên ngành
Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng hạ tầng, một thách thức lớn được các chuyên gia chỉ ra chính là bài toán nguồn nhân lực cho lĩnh vực đường sắt đô thị. Thực tế này cho thấy ngành đường sắt đô thị tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu với đội ngũ nhân sự chuyên ngành còn khá hạn chế.
Ông Trần Võ Anh Minh, Phó Trưởng phòng Quản lý đường sắt đô thị - Sở Xây dựng TP.HCM, nhận định: "Khoảng cách giữa nhu cầu phát triển hệ thống metro và năng lực nhân lực hiện có đang trở thành một thách thức lớn đối với các cơ quan quản lý."
Khi các dự án metro bắt đầu được đẩy nhanh tiến độ tại TP.HCM và Hà Nội, nhu cầu về nhân lực tăng lên nhanh chóng, bao gồm:
- Quản lý dự án chuyên nghiệp
- Kỹ sư thiết kế và thi công
- Chuyên gia vận hành hệ thống
- Nhân sự bảo trì và bảo dưỡng
Dự báo nhu cầu nhân lực đến năm 2045
Theo PGS.TS Vũ Anh Tuấn – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông - Vận tải, Trường ĐH Việt Đức (TP.HCM), trong giai đoạn 2035–2040, thành phố dự kiến sẽ phát triển mạng lưới metro với tổng chiều dài khoảng 400–500 km. Kế hoạch mở rộng hệ thống với quy mô lớn không chỉ đặt ra yêu cầu về hạ tầng mà còn kéo theo nhu cầu cấp thiết về đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn cao.
Theo dự báo, đến năm 2045 hệ thống metro tại TP.HCM sẽ cần:
- Khoảng 20.000 kỹ sư và nhân sự thi công xây dựng
- Khoảng 17.000 nhân sự vận hành và bảo trì hệ thống
- Hàng nghìn chuyên gia quy hoạch và thiết kế
PGS.TS Vũ Anh Tuấn chia sẻ: "Lực lượng nhân sự này cần đáp ứng nhiều khâu quan trọng, từ quy hoạch, thiết kế, thi công cho đến quản lý, vận hành và khai thác hệ thống. Đây là yêu cầu không thể thiếu để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển metro của thành phố."
Kỳ vọng của người dân và giải pháp tương lai
Với nhiều người dân TP.HCM, điều họ mong chờ không chỉ là những tuyến tàu hiện đại mà còn là một hệ thống giao thông công cộng thuận tiện, giúp việc đi lại giữa thành phố với các khu vực như sân bay Long Thành hay Cần Giờ trở nên dễ dàng hơn. Việc mở rộng mạng lưới metro được kỳ vọng sẽ giúp giảm áp lực giao thông đô thị và mở ra những phương thức di chuyển thuận tiện hơn trong tương lai.
Để những kỳ vọng đó sớm thành hiện thực, bên cạnh việc đầu tư hạ tầng, việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho ngành đường sắt đô thị đang được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp các tuyến metro có thể sớm về đích, phục vụ nhu cầu đi lại ngày càng lớn của người dân. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cần được thực hiện song song với quá trình xây dựng hạ tầng để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả của toàn hệ thống.
