Tâm lý 'dừng chút không sao' trên cao tốc: Nguy hiểm tiềm ẩn từ thói quen chủ quan
Trong quá trình tuần tra trên các tuyến cao tốc trọng điểm như Vĩnh Hảo - Phan Thiết, Phan Thiết - Dầu Giây hay TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, lực lượng CSGT thường xuyên ghi nhận một hiện tượng đáng lo ngại. Thay vì những lời chống chế gay gắt, họ lại nghe những câu nói quen thuộc từ các tài xế vi phạm: "Tôi dừng chút rồi đi", "Tôi mới tấp vào vài phút", hay "Tôi tưởng vậy không sao".
Những tình huống thực tế đáng báo động
Một đêm tuần tra gần đây, tổ công tác phát hiện một xe tải dừng đỗ trên dải khẩn cấp với cửa đóng kín. Khi CSGT gõ cửa, tài xế mới mở hé kính và giải thích: "Tôi chạy mệt quá nên tấp vào nghỉ chút cho tỉnh", giọng nói còn đầy vẻ ngái ngủ. Đáng chú ý, phía sau xe không có bất kỳ biển cảnh báo nào, trong khi dòng xe vẫn di chuyển với tốc độ cao ngay bên cạnh.
Khi được hỏi về sự nguy hiểm của hành động này, tài xế đáp: "Tôi nghĩ tấp sát vô đây rồi, chắc không sao". CSGT đã nhấn mạnh rằng cao tốc không phải là nơi để dừng xe nghỉ ngơi. Nếu buồn ngủ, tài xế phải rẽ vào trạm dừng hoặc ra khỏi cao tốc; nếu buộc phải dừng vì sự cố thì phải bật đèn và đặt cảnh báo từ xa.
"Anh nằm trong xe thế này là tự đặt mình vào nguy hiểm cho chính anh và các xe lưu thông phía sau", một cán bộ CSGT chia sẻ.
Hiểu sai quy định và thói quen nguy hiểm
Theo phân tích của Cục CSGT (C08) Bộ Công an, nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng trên cao tốc là hệ quả của một chuỗi vi phạm. Phương tiện dừng sai quy định, không đặt cảnh báo hoặc đặt không đúng cách; trong khi xe phía sau không giữ khoảng cách an toàn, thiếu quan sát và không kịp xử lý tình huống bất ngờ.
Ông Nguyễn Công Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho rằng bên cạnh yếu tố hạ tầng, nhiều hành vi dừng xe trên cao tốc xuất phát từ thói quen và tâm lý của người lái. "Có tài xế chạy liên tục trong thời gian dài, đến khi mệt thì tấp ngay vào làn khẩn cấp để nghỉ, hút thuốc hoặc vận động cho tỉnh táo. Đây là cách xử lý rất nguy hiểm", ông Hùng nhận định.
Một vấn đề khác là nhiều tài xế chưa hiểu rõ sự khác biệt giữa dải dừng khẩn cấp và làn dừng khẩn cấp, cứ thấy có khoảng trống là tấp vào, nghĩ rằng như vậy là an toàn. Thực tế, không ít trường hợp tài xế dừng xe rồi ngủ trong cabin, không bật đèn cảnh báo; hoặc đỗ xéo khiến bánh xe lấn ra làn chạy chính.
Phạt nặng vẫn vi phạm: Nguyên nhân từ đâu?
Đại diện C08 cho biết hành vi dừng, đỗ xe sai quy định trên cao tốc bị phạt từ 12 đến 14 triệu đồng và trừ 6 điểm giấy phép lái xe. Trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị xử lý hình sự. CSGT đã tăng cường tuần tra, xử lý trực tiếp và qua hệ thống camera, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít người vẫn "liều" vi phạm, không phải vì không biết luật, mà vì tâm lý chủ quan. Có trường hợp tài xế nói xe hư khi bị kiểm tra, nhưng khi đề nghị gọi cứu hộ thì… xe lại không hư nữa.
Luật sư Lê Trung Phát (Đoàn Luật sư TP.HCM) lưu ý: "Trong bối cảnh phạt nguội ngày càng phổ biến, người lái phải có bằng chứng nếu rơi vào tình huống cấp thiết. Nếu không chứng minh được, cơ quan chức năng hoàn toàn có thể xử phạt dựa trên hình ảnh ghi nhận".
Khi nào được phép dừng xe trên cao tốc?
Theo quy định, tài xế chỉ được dừng xe trên cao tốc trong các trường hợp sau:
- Xe gặp sự cố kỹ thuật (hỏng máy, nổ lốp, hết nhiên liệu…)
- Người lái hoặc người trên xe gặp vấn đề sức khỏe đột xuất
- Trường hợp bất khả kháng (mắc vệ sinh không thể kiềm chế, nhưng cần hạn chế tối đa)
Khi buộc phải dừng, tài xế cần thực hiện đầy đủ các bước:
- Đưa xe vào làn dừng khẩn cấp hoặc sát lề phải
- Bật đèn cảnh báo nguy hiểm
- Đặt vật cảnh báo cách xe tối thiểu 150 mét
- Rời xe và đứng ngoài hộ lan an toàn
- Gọi điện cho CSGT qua số 1900.8099 để được hỗ trợ
Một cán bộ C08 nhấn mạnh: "Nếu quá mệt mỏi, buồn ngủ tới mức không thể tiếp tục điều khiển phương tiện, mà trạm dừng nghỉ hoặc lối ra cách quá xa, người lái xe vẫn có thể dừng xe tại làn khẩn cấp. Tuy nhiên, phải thực hiện đầy đủ các bước về cảnh báo và gọi điện cho CSGT để được hỗ trợ ngay lập tức".
Cục CSGT cũng cảnh báo tài xế tuyệt đối không được phép ngủ trong cabin xe hoặc mắc võng ngủ ven đường. Lực lượng chức năng sẽ xử lý nghiêm những trường hợp cố tình hoặc lợi dụng lý do không thuyết phục để dừng, đỗ trên cao tốc.
Ranh giới giữa "cấp thiết" và "tiện lợi" đôi khi bị đánh đồng một cách nguy hiểm. Khi cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ hoặc khó chịu xuất hiện, thay vì cố gắng đưa xe ra khỏi cao tốc dù chỉ còn vài trăm mét, nhiều người lại chọn cách tấp ngay vào làn dừng khẩn cấp. Chính lựa chọn tưởng như hợp lý trong vài phút đó lại có thể đẩy họ vào tình huống nguy hiểm hơn rất nhiều.
