Tiết kiệm xăng giữa phố đông: Những thói quen lái xe giúp 'thắt chặt từng lít'
Giữa trưa nắng nóng, dòng xe cộ ken đặc trên đường Quang Trung khiến anh Minh, cư dân phường Hạnh Thông, TP.HCM, phải nhích từng mét giữa biển phương tiện. Từ khi giá xăng dầu biến động mạnh, anh cảm nhận rõ sự khác biệt dù vẫn di chuyển trên cung đường quen thuộc. Anh Minh chia sẻ, với 100.000 đồng tiền xăng, trước đây anh đi đủ cả tuần, nhưng nay chỉ kéo dài được khoảng 4-5 ngày. Lịch trình không thay đổi, tuyến đường vẫn vậy, nhưng số lần ghé cây xăng lại tăng lên đáng kể.
Với mật độ phương tiện lên tới gần 12,7 triệu chiếc, trong đó hơn 11,3 triệu là xe máy, giao thông TP.HCM luôn trong tình trạng đông đúc, kéo theo mức tiêu hao nhiên liệu tăng cao. Tình trạng ùn tắc khiến xe liên tục dừng và chạy, làm gia tăng đáng kể lượng xăng tiêu thụ. Trong bối cảnh này, việc hình thành những thói quen lái xe tiết kiệm xăng không chỉ giúp giảm chi phí sinh hoạt, mà còn trở thành lựa chọn thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày.
Kỹ năng lái xe: Yếu tố then chốt quyết định mức tiêu hao nhiên liệu
Ông Dương Hoàn Vũ, chủ một gara trên đường Phan Văn Trị với gần 20 năm kinh nghiệm sửa xe, nhấn mạnh rằng kỹ năng lái xe là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến mức tiêu hao nhiên liệu. Theo ông Vũ, nhiều người có thói quen tăng ga mạnh mỗi khi xe bắt đầu di chuyển, đặc biệt là sau khi dừng đèn đỏ. Hành động này khiến động cơ phải hoạt động ở công suất cao trong thời gian ngắn, dẫn đến lượng nhiên liệu tiêu thụ tăng vọt.
“Chạy xe nên 'dịu' một chút, giữ tay ga ổn định để tận dụng trớn của xe. Đi êm thì xăng cũng 'êm' theo”, ông Vũ giải thích. Ngoài ra, việc phanh gấp hoặc rà phanh liên tục cũng là nguyên nhân khiến xăng “bốc hơi” nhanh chóng. Khi xe đang vận hành ở tua máy cao mà phanh đột ngột, phần năng lượng chưa kịp chuyển hóa sẽ bị lãng phí hoàn toàn. Do đó, người lái cần quan sát xa, chủ động giảm tốc từ sớm thay vì chờ đến sát chướng ngại vật mới phanh gấp.
Những thói quen nhỏ nhưng hiệu quả lớn
Một thói quen khác thường bị bỏ qua là tắt máy khi dừng đèn đỏ lâu. Với các dòng xe không có chế độ tự ngắt động cơ, nếu thời gian chờ vượt quá 50 giây, việc tắt máy sẽ giúp giảm tiêu hao nhiên liệu đáng kể. “Nhiều người sợ bật tắt liên tục sẽ hại bình điện, nhưng thực tế mức tiêu hao này không đáng kể so với lượng xăng bị lãng phí nếu để máy nổ không tải”, ông Vũ chia sẻ thêm.
Từ góc độ chuyên môn, Thạc sĩ Huỳnh Xuân Thanh, Phó Trưởng khoa Cơ khí tại Trường Cao đẳng Bách khoa Nam Sài Gòn, chỉ ra hàng loạt thói quen phổ biến khiến mức tiêu hao nhiên liệu cao hơn mức cần thiết. Trong đó, tăng ga đột ngột và phanh gấp là hai lỗi thường gặp nhất. Khi tăng ga mạnh, động cơ phải tạo ra gia tốc lớn, đồng nghĩa với việc cần nhiều nhiên liệu hơn để sinh công. Ngược lại, khi phanh gấp, năng lượng vừa được tạo ra lại bị triệt tiêu, gây lãng phí đáng kể.
Bên cạnh đó, việc duy trì tốc độ không ổn định – lúc nhanh lúc chậm – cũng khiến động cơ phải liên tục thay đổi chế độ hoạt động, từ đó tiêu tốn nhiều xăng hơn so với việc giữ tốc độ đều đặn. Thạc sĩ Thanh cũng nhấn mạnh đến những yếu tố kỹ thuật đơn giản nhưng dễ bị bỏ qua, chẳng hạn như áp suất lốp. Lốp non hơi sẽ làm tăng diện tích tiếp xúc với mặt đường, kéo theo lực cản lớn hơn, buộc động cơ phải “gồng” nhiều hơn để di chuyển, từ đó tiêu tốn thêm nhiên liệu.
“Chỉ cần kiểm tra và bơm lốp đúng áp suất khuyến nghị, người dùng đã có thể giảm được một phần hao xăng mà không tốn nhiều công sức”, ông Thanh khẳng định.
Lời khuyên cho người lái ô tô trong đô thị
Đối với ô tô, Thạc sĩ Huỳnh Xuân Thanh cho rằng trước hết cần sử dụng chân ga một cách “mượt” và hạn chế tăng tốc đột ngột, đặc biệt khi xe đang ở số thấp. Với xe số tự động, việc đạp ga sâu liên tục không chỉ làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu mà còn khiến hộp số phải làm việc nhiều hơn. Người lái nên tăng tốc từ tốn, giữ vòng tua máy ổn định để động cơ hoạt động ở vùng hiệu suất tối ưu.
Một thói quen khác cần điều chỉnh là việc sử dụng điều hòa. Ông Thanh khuyến nghị chỉ nên bật điều hòa ở mức vừa đủ, kết hợp lấy gió trong khi xe đã ổn định nhiệt độ, tránh để nhiệt độ quá thấp so với môi trường bên ngoài. “Điều hòa là một trong những hệ thống tiêu tốn công suất đáng kể của động cơ, nên dùng hợp lý sẽ giúp giảm hao xăng rõ rệt”, ông nói.
Ngoài ra, việc tận dụng quán tính của xe cũng rất quan trọng. Khi thấy phía trước có đèn đỏ hoặc ùn tắc, người lái nên nhả ga sớm để xe trôi tự nhiên thay vì giữ ga rồi phanh gấp. Cách lái này không chỉ giúp tiết kiệm nhiên liệu mà còn giảm hao mòn hệ thống phanh. Ông Thanh cũng lưu ý người dùng ô tô không nên để xe nổ máy quá lâu khi dừng chờ, đặc biệt trong các tình huống như đợi người hoặc kẹt xe kéo dài. Nếu thời gian dừng trên một phút, việc tắt máy sẽ hiệu quả hơn so với để động cơ chạy không tải.
Bảo dưỡng xe định kỳ: Yếu tố không thể bỏ qua
Theo các chuyên gia, một chiếc xe được bảo dưỡng tốt có thể tiết kiệm xăng hơn đáng kể so với xe vận hành trong tình trạng xuống cấp. Các bộ phận như lọc gió và bugi cần được kiểm tra định kỳ. Lọc gió bẩn sẽ làm giảm lượng không khí vào buồng đốt, khiến quá trình đốt cháy nhiên liệu kém hiệu quả. Trong khi đó, bugi hoạt động không ổn định sẽ khiến nhiên liệu không được đốt cháy hết, gây hao phí không cần thiết.
“Chỉ cần giữ xe ở trạng thái kỹ thuật tốt, người dùng đã có thể giảm được một phần chi phí xăng mà không cần thay đổi quá nhiều thói quen”, ông Vũ nhấn mạnh.
Công nghệ hỗ trợ và thực tế di chuyển
Những năm gần đây, các hãng xe liên tục cải tiến công nghệ nhằm tối ưu hóa mức tiêu hao nhiên liệu. Các dòng xe sản xuất từ năm 2021 trở lại đây thường được thiết kế lại động cơ theo hướng tiết kiệm xăng và giảm khí thải. Một trong những tính năng phổ biến là chế độ tạm dừng động cơ không tải (Idling Stop). Khi xe dừng quá vài giây, hệ thống sẽ tự động tắt máy và khởi động lại ngay khi người lái vặn ga. Điều này đặc biệt hữu ích trong điều kiện giao thông đô thị đông đúc.
Theo ông Vũ, các dòng xe tay ga hiện nay thường được trang bị nhiều công nghệ tiết kiệm xăng hơn so với xe số, dù nguyên lý động cơ không quá khác biệt. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả tối đa khi người dùng có thói quen sử dụng hợp lý.
Từ kinh nghiệm thực tế, ông Vũ cho biết mức tiêu hao nhiên liệu có sự khác biệt lớn giữa việc di chuyển trong thành phố và trên đường trường. Trong điều kiện đô thị, xe phải liên tục dừng - chạy, lên - xuống ga, nên trung bình chỉ đạt khoảng 35-40 km/lít. Trong khi đó, khi chạy đường dài với tốc độ ổn định, quãng đường có thể tăng lên 45-50 km/lít. Đáng chú ý, nếu áp dụng tốt các kỹ năng lái xe tiết kiệm, người dùng có thể tăng thêm khoảng 1-2 km cho mỗi lít xăng.
“Nghe thì không nhiều, nhưng tính ra cả tháng, cả năm sẽ là con số đáng kể”, ông Vũ nhận xét.
Kết luận: Thay đổi nhỏ, hiệu quả lớn
Trong bối cảnh giá xăng còn nhiều biến động, việc thay đổi thói quen sử dụng xe là giải pháp thiết thực và dễ áp dụng nhất đối với người dân. Từ việc “nhẹ tay ga”, hạn chế phanh gấp, tắt máy khi dừng lâu, đến kiểm tra lốp và bảo dưỡng xe định kỳ - tất cả đều là những hành động nhỏ nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt.
“Tiết kiệm xăng không phải là điều gì quá phức tạp. Chỉ cần để ý một chút trong cách lái xe và chăm sóc xe, mỗi người đều có thể giảm được chi phí mà vẫn đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông”, Thạc sĩ Huỳnh Xuân Thanh nhận định.
Trong dòng xe đông đúc mỗi ngày, những thay đổi nhỏ ấy có thể không tạo ra khác biệt ngay lập tức. Nhưng về lâu dài, đó chính là cách thiết thực để người dân “thắt chặt từng lít xăng” trong cuộc sống thường nhật.
