Cuộc họp quan trọng về lĩnh vực đường sắt đã diễn ra với sự tham dự của các Phó Thủ tướng Chính phủ, cùng lãnh đạo các bộ ngành và cơ quan thuộc Chính phủ. Trọng tâm của cuộc họp là đánh giá tiến độ và đưa ra chỉ đạo quyết liệt cho hàng loạt dự án đường sắt trọng điểm quốc gia, bao gồm tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc-Nam, dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, cũng như việc lập quy hoạch các tuyến Hà Nội-Lạng Sơn và Hải Phòng-Móng Cái. Bên cạnh đó, các tuyến đường sắt đô thị tại Thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh cũng được thảo luận chi tiết.
Triển khai quyết liệt 25 nhiệm vụ trọng tâm
Theo báo cáo và ý kiến tại cuộc họp, các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp đã tập trung chỉ đạo, nỗ lực triển khai 25 nhiệm vụ mà Thủ tướng Chính phủ đã giao tại phiên họp thứ 7 của Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia trong lĩnh vực đường sắt. Thông báo số 98/TB-VPCP ngày 5/3/2026 đã làm cơ sở cho các hoạt động này, với mục tiêu đẩy nhanh tiến độ và đảm bảo chất lượng các dự án.
Tiến độ cụ thể từng dự án đường sắt
Về dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, Bộ Xây dựng đã có báo cáo về việc lựa chọn đối tác công nghệ. Các nhiệm vụ được tập trung chỉ đạo bao gồm triển khai xây dựng đề cương nhiệm vụ, hoàn thiện hồ sơ mời thầu trong tháng 3/2026, và lựa chọn tư vấn để lập Báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý II/2026. Đáng chú ý, 15/15 địa phương cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang tích cực rà soát, kiểm đếm khối lượng giải phóng mặt bằng, di dời đường điện và xây dựng các khu tái định cư, nhằm đảm bảo tiến độ thi công.
Đối với dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, công tác triển khai đang được thực hiện đồng bộ các dự án thành phần. Thành phần 1 tập trung vào đầu tư hạ tầng kết nối các ga và quảng trường, trong khi thành phần 2 chú trọng xây dựng công trình đường sắt. Các dự án giải phóng mặt bằng và di dời công trình điện cũng được đẩy mạnh để tránh ách tắc.
Quy hoạch và phát triển các tuyến mới
Về các tuyến đường sắt Hà Nội-Lạng Sơn và Hải Phòng-Móng Cái, Bộ Xây dựng tiếp tục chỉ đạo hoàn thành báo cáo đầu kỳ trong tháng 4/2026 và hoàn thiện quy hoạch trong năm 2026. Đặc biệt, Bộ Xây dựng đã có văn bản hướng dẫn thủ tục giao Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh làm cơ quan chủ quản hoặc chủ đầu tư cho dự án đường sắt Hải Phòng-Hạ Long-Móng Cái, nhằm phân cấp và tăng cường hiệu quả quản lý.
Đẩy mạnh đường sắt đô thị tại hai thành phố lớn
Trong lĩnh vực đường sắt đô thị, Hà Nội đang triển khai thủ tục đầu tư cho 6 tuyến, với 4 tuyến dự kiến khởi công trong năm 2026 và 3 tuyến đang được thực hiện. Thành phố Hồ Chí Minh ưu tiên tổ chức triển khai chuẩn bị đầu tư 6 tuyến trong giai đoạn 2026-2030. Bộ Xây dựng đã có văn bản lấy ý kiến các bộ ngành, địa phương về hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật áp dụng cho đường sắt đô thị, đồng thời đang xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho loại hình metro, dự kiến ban hành trong quý III/2026.
Chỉ đạo quyết liệt từ Thủ tướng Chính phủ
Phát biểu kết luận, Thủ tướng đánh giá cao sự chủ động và tích cực của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh trong triển khai các dự án đường sắt đô thị. Thủ tướng nhấn mạnh, các bộ ngành và địa phương cần tiếp tục phát huy tinh thần linh hoạt, hiệu quả, xử lý kịp thời các vướng mắc, trên cơ sở bám sát chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ.
Yêu cầu cụ thể cho thời gian tới
Thủ tướng yêu cầu:
- Hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn, tiêu chí và quy trình dựa trên cơ sở quốc tế nhưng phù hợp với đặc thù Việt Nam, để triển khai đồng bộ và thống nhất trên cả nước.
- Triển khai dự án kịp thời, đúng tiến độ nhưng phải tuân thủ quy định, quy trình và tiêu chuẩn, đồng thời nâng cao chất lượng. Cương quyết chống tham nhũng, tiêu cực và lợi ích nhóm thông qua kiểm tra, thanh tra, giám sát và kiểm toán.
- Hoàn thiện thủ tục đầu tư theo pháp luật và bố trí vốn đáp ứng tiến độ, với sự kiểm soát chặt chẽ và hiệu quả.
- Các địa phương tập trung giải phóng mặt bằng và tái định cư, đảm bảo đời sống người dân ở nơi ở mới tốt hơn, với hạ tầng xã hội đầy đủ và chăm lo việc làm.
- Bộ Xây dựng và Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam cần tính toán đào tạo nhân lực cụ thể để đáp ứng yêu cầu phát triển.
- Đa dạng hóa nguồn vốn từ Nhà nước, tư nhân, hợp tác công tư, vay vốn và phát hành trái phiếu, đồng thời tối ưu hóa để tránh lãng phí.
- Tiếp cận và vận dụng sáng tạo các quy trình, công nghệ thi công tiên tiến để đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng dự án.
Chỉ đạo chi tiết cho từng dự án
Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam: Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng báo cáo đầy đủ về lựa chọn công nghệ, xây dựng quy chuẩn, hoàn thiện báo cáo khả thi và lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu.
Với dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng: Các địa phương cần triển khai nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thành báo cáo khả thi trong tháng 3 và xây dựng hạ tầng kết nối.
Với tuyến Hà Nội-Lạng Sơn: Các địa phương tích cực hỗ trợ tư vấn lập quy hoạch.
Với tuyến Hải Phòng-Hạ Long-Móng Cái: Hoàn thành thủ tục giao địa phương làm chủ đầu tư, với sự hỗ trợ từ Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính nếu có vướng mắc.
Về đường sắt đô thị: Các vướng mắc đã được tháo gỡ phần lớn; các bộ ngành, địa phương cần tiếp tục tháo gỡ vướng mắc còn lại, với sự hỗ trợ của Bộ Tài chính về nguồn vốn vay. Thành phố Hồ Chí Minh cần đặc biệt ưu tiên các dự án kết nối hai sân bay Long Thành, Tân Sơn Nhất và trung tâm thành phố.
Với các tuyến do tư nhân làm chủ đầu tư như Bến Thành-Cần Giờ và Hà Nội-Quảng Ninh: Các cơ quan phải tăng cường kiểm tra, giám sát và đề xuất cơ chế, chính sách phù hợp.
Nhiệm vụ khẩn cấp với các bộ ngành
Bộ Tài chính được yêu cầu khẩn trương rà soát và trình phê duyệt Đề án tái cơ cấu Tổng công ty đường sắt Việt Nam trước ngày 20/3. Bộ Công thương cần hoàn thiện thủ tục để trình phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp đường sắt trong tháng 3/2026, đồng thời tiếp tục đề xuất cơ chế, chính sách với cấp có thẩm quyền.
Cuộc họp đã thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc đẩy nhanh tiến độ các dự án đường sắt trọng điểm, góp phần phát triển hạ tầng giao thông bền vững và hiện đại hóa đất nước.
