Hàng trăm nghìn người Trung Quốc tắc đường suốt đêm dịp Tết vì cùng ý tưởng 'né' cao điểm
Dịp Tết Nguyên đán 2026, hàng trăm nghìn tài xế Trung Quốc đã rơi vào cảnh tắc đường kéo dài suốt đêm trên các tuyến cao tốc, khi họ đồng loạt khởi hành lúc nửa đêm với hy vọng tránh giờ cao điểm. Thay vì thuận lợi, hành động này vô tình biến những con đường thành bãi đỗ xe khổng lồ, gây ra sự hỗn loạn và mệt mỏi cho người tham gia giao thông.
Những tính toán 'thông minh' dẫn đến thảm họa tập thể
Ông Xie, một cư dân ở Thâm Quyến, quyết định lái xe từ quê trở lại thành phố vào lúc rạng sáng, rút kinh nghiệm từ những năm trước để né tắc đường. Tuy nhiên, ngay khi lên cao tốc, ông ngỡ ngàng khi thấy trước mắt là hàng dài ánh đèn hậu đỏ rực. Hàng chục nghìn tài xế khác cũng có chung suy nghĩ "đi sớm cho lành", khiến ý định của ông trở nên vô ích.
"Tôi cứ ngỡ mình là người thông minh nhất khi chọn giờ này, hóa ra trên đường toàn là những 'người thông minh' giống mình", ông Xie chia sẻ. Tình cảnh tương tự xảy ra với ông Cao, một tài xế rời Hồ Nam lúc 3h30 sáng, dự tính hành trình mất 12 tiếng nhưng sau 19 tiếng chỉ đi được 600 km. Trên màn hình định vị, thời gian di chuyển dự kiến hiện lên con số vô vọng: hơn 40 tiếng.
Cuộc sống tạm bợ giữa đường cao tốc
Khi xe cộ không thể nhích thêm, những đoạn cao tốc tắc nghẽn bỗng biến thành "phòng sinh hoạt cộng đồng". Nhiều tài xế tranh thủ xuống đường trao đổi đồ ăn, chơi mạt chược ngay tại nắp capo, thậm chí mang bếp gas mini ra nấu mì tôm lót dạ giữa đường hầm. Tuy nhiên, ẩn sau những tiếng cười đùa là nỗi lo thực tế.
Ông Cao cho biết cốp xe đang chất đầy quà Tết từ quê, gồm gà tươi và thịt khô. Để giữ thực phẩm không bị hỏng, ông buộc phải nổ máy chạy điều hòa liên tục dù xăng đang cạn dần. Tình hình càng bi đát hơn với các chủ xe điện, khi cảnh tượng xếp hàng sạc pin kéo dài hơn 4 tiếng tại các trạm dừng nghỉ trở nên phổ biến. Nhiều tài xế phải tắt hệ thống sưởi để tiết kiệm pin, co ro chịu đựng cái rét giữa đêm đông.
Nguyên nhân sâu xa từ xã hội học và công nghệ
Theo các chuyên gia xã hội học, đây là hiện tượng "Ngụy biện cấu thành" (Fallacy of composition). Khi mỗi cá nhân đều đưa ra một lựa chọn tưởng chừng là hợp lý nhất cho riêng mình như đi vào giờ thấp điểm, sự hội tụ của hàng triệu lựa chọn đó lại tạo ra một thảm họa cho tập thể. Sự phát triển của công nghệ cũng vô tình trở thành thủ phạm.
Với hàng tỷ lượt truy cập mỗi ngày vào các ứng dụng chỉ đường thông minh, trí tuệ nhân tạo (AI) đã dẫn lối hàng triệu phương tiện đổ xô vào cùng một "tuyến đường tối ưu", khiến hệ thống hạ tầng nhanh chóng tê liệt. Điều này làm trầm trọng thêm tình trạng tắc nghẽn, biến những tính toán "né" kẹt xe của tài xế thành một vấn đề diện rộng.
Xuân vận 2026 và áp lực khổng lồ lên hạ tầng
"Xuân vận" (cuộc di chuyển mùa Xuân) là hoạt động thường niên mỗi dịp Tết Nguyên đán tại Trung Quốc. Theo dữ liệu chính thức, kỳ Xuân vận 2026 kéo dài 40 ngày từ 2/2 đến 13/3 dự kiến lập kỷ lục lịch sử với khoảng 9,5 tỷ lượt người di chuyển liên vùng. Ôtô cá nhân và hệ thống đường bộ tiếp tục giữ vai trò chủ đạo khi chiếm tới khoảng 80% tổng lưu lượng đi lại.
Với khối lượng di chuyển khổng lồ vượt xa năng lực của bất kỳ hệ thống giao thông nào trên thế giới, con số 9,5 tỷ lượt chuyến đi này chính là câu trả lời rõ ràng nhất cho việc vì sao hạ tầng Trung Quốc thường xuyên tê liệt. Sự kiện này nhấn mạnh sự cần thiết của các giải pháp quy hoạch và công nghệ mới để đối phó với thách thức giao thông trong tương lai.
